Ξέρουμε εδώ και χρόνια ότι οι φυτικές ίνες είναι από τους σημαντικότερους συμμάχους του εντέρου. Τώρα οι επιστήμονες ανακαλύπτουν ότι ίσως δεν είναι οι μόνες ουσίες των φυτικών τροφών που μπορούν να «ταΐσουν» το μικροβίωμά μας.
Μια νέα κατηγορία πρωτεϊνών, τις οποίες οι ερευνητές αποκαλούν πρωτεΐνες ανθεκτικές στην πέψη ή “fiber-mimicking proteins”, φαίνεται ότι μπορεί να περάσει από το ανώτερο πεπτικό σύστημα χωρίς να διασπαστεί πλήρως και να φτάσει στο παχύ έντερο. Εκεί, τα βακτήρια μπορούν να τις χρησιμοποιήσουν ως θρεπτικό υπόστρωμα, με έναν τρόπο που θυμίζει μέρος της λειτουργίας των φυτικών ινών.
Οι πρωτεΐνες αυτές εντοπίζονται κυρίως σε φυτικές τροφές όπως σόγια, μπιζέλια και φασόλια, αν και η ποσότητα και ο τύπος τους διαφέρουν ανάλογα με το τρόφιμο και την επεξεργασία του.
Η μελέτη που έδειξε ότι ορισμένες πρωτεΐνες «γλιτώνουν» την πέψη
Η βασική νέα έρευνα δημοσιεύθηκε στο Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS). Στη μελέτη “Digestion-resistant proteins support the healthy metabolite profiles associated with plant-based diets”, ερευνητές του Princeton χρησιμοποίησαν ιχνηλάτηση σταθερών ισοτόπων για να παρακολουθήσουν από πού προέρχονταν συγκεκριμένα μόρια που παράγονταν στο έντερο.
Το αποτέλεσμα έδειξε ότι οι φυτικές ίνες και οι πρωτεΐνες που αντιστέκονται στην πέψη μπορούν να λειτουργούν μαζί, αλλάζοντας τα διαθέσιμα θρεπτικά συστατικά για τα βακτήρια του εντέρου και μετατοπίζοντας την παραγωγή μεταβολιτών προς ένα πιο ευνοϊκό προφίλ.
Όταν τα μικρόβια δεν βρίσκουν αρκετό «φαγητό»
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της μελέτης αφορά το τι συμβαίνει όταν τα μικρόβια δεν βρίσκουν αρκετά θρεπτικά συστατικά από τη διατροφή. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα βακτήρια μπορούν τότε να στραφούν σε πρωτεΐνες που παράγει ο ίδιος ο οργανισμός, μεταξύ άλλων σε πρωτεΐνες της βλέννας που καλύπτει και προστατεύει το εντερικό τοίχωμα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι μια δίαιτα χαμηλή σε φυτικές ίνες «καταστρέφει» αυτόματα το έντερο. Προσφέρει όμως έναν πιθανό μηχανισμό που εξηγεί γιατί η επαρκής παροχή φυτικών θρεπτικών συστατικών μπορεί να είναι τόσο σημαντική για τη διατήρηση ενός υγιούς μικροβιακού οικοσυστήματος.
Το Ludwig Institute for Cancer Research στο Princeton συνοψίζει τις δύο νέες μελέτες, επισημαίνοντας ότι οι φυτικές ίνες και οι φυτικές πρωτεΐνες μπορούν να «επαναπρογραμματίζουν» τον μικροβιακό μεταβολισμό και να επηρεάζουν ποια μόρια παράγονται στο έντερο.
Η δεύτερη μελέτη άλλαξε αυτά που νομίζαμε για τους μεταβολίτες
Παράλληλα, μια δεύτερη ομάδα του Princeton δημοσίευσε στο Nature Metabolism τη μελέτη “Host metabolism can produce many indoles and phenols independently of the microbiome”.
Με τη βοήθεια ισοτοπικής ιχνηλάτησης σε κύτταρα, πειραματόζωα και ανθρώπινα δείγματα, οι ερευνητές έδειξαν ότι δεν παράγονται όλοι οι μεταβολίτες που συνδέουμε με το μικροβίωμα αποκλειστικά από τα βακτήρια. Ορισμένες ενώσεις μπορούν να παραχθούν σε σημαντικό βαθμό από τα ίδια τα κύτταρα του οργανισμού.
Αυτό κάνει την εικόνα πολύ πιο σύνθετη: ο μεταβολισμός είναι αποτέλεσμα μιας συνεχούς αλληλεπίδρασης ανάμεσα σε αυτό που τρώμε, στα μικρόβια του εντέρου και στα δικά μας κύτταρα.
Γιατί τα όσπρια αποκτούν ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον
Τα νέα δεδομένα δεν σημαίνουν ότι πρέπει να ψάχνουμε προϊόντα με την ένδειξη «fiber-mimicking proteins». Σημαίνουν περισσότερο ότι τροφές όπως φασόλια, φακές, μπιζέλια και σόγια μπορεί να ωφελούν το έντερο μέσω περισσότερων μηχανισμών από όσους γνωρίζαμε.
Τα όσπρια είναι ήδη σημαντική πηγή φυτικών ινών, φυτικής πρωτεΐνης και βιοδραστικών ουσιών. Ο Εθνικός Διατροφικός Οδηγός για Ενήλικες του Υπουργείου Υγείας επισημαίνει, μεταξύ άλλων, την υψηλή περιεκτικότητά τους σε φυτικές ίνες και τον ρόλο τους σε ένα ισορροπημένο διατροφικό πρότυπο.
Τι μπορούμε να κάνουμε στην πράξη
Τα ευρήματα δεν απαιτούν κάποιο ιδιαίτερο διατροφικό «hack». Αντίθετα, ενισχύουν με νέα στοιχεία μια παλιά και αρκετά απλή συμβουλή: δίνουμε στο μικροβίωμα ποικιλία φυτικών τροφών.
Αυτό σημαίνει:
- όσπρια,
- λαχανικά,
- φρούτα,
- δημητριακά ολικής άλεσης,
- ξηρούς καρπούς και
- σπόρους.
Αν κάποιος καταναλώνει λίγες φυτικές ίνες, καλό είναι να τις αυξάνει σταδιακά, καθώς μια απότομη αύξηση μπορεί να προκαλέσει φούσκωμα και αέρια.
Όχι, οι πρωτεΐνες αυτές δεν αντικαθιστούν τις φυτικές ίνες
Αυτό είναι και το σημαντικότερο σημείο. Οι πρωτεΐνες που μιμούνται ορισμένες λειτουργίες των φυτικών ινών αποτελούν ένα πολύ νέο ερευνητικό πεδίο. Δεν είναι νέα κατηγορία συμπληρώματος και δεν αποτελούν υποκατάστατο των φυτικών ινών.
Οι πραγματικές φυτικές ίνες έχουν πολλές καλά τεκμηριωμένες λειτουργίες που δεν περιορίζονται στη σίτιση των μικροβίων: επηρεάζουν την κινητικότητα του εντέρου, τον κορεσμό και τον μεταβολισμό της γλυκόζης και των λιπιδίων.
Η νέα ανακάλυψη δείχνει κάτι διαφορετικό και ίσως πιο ενδιαφέρον: μια φυτική τροφή δεν είναι απλώς το άθροισμα «πρωτεΐνη + φυτικές ίνες». Τα συστατικά της μπορεί να συνεργάζονται μέσα στο έντερο με τρόπους που μόλις αρχίζουμε να κατανοούμε.
Και αυτό ίσως εξηγεί γιατί, όταν μιλάμε για το μικροβίωμα, η ποικιλία ολόκληρων φυτικών τροφών εξακολουθεί να φαίνεται πιο σημαντική από την αναζήτηση ενός και μοναδικού «μαγικού» συστατικού.
[penci_related_posts title=”ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ:” number=”8″ style=”grid” align=”none” displayby=”cat” orderby=”random”]
