Διακοπές σημαίνουν περισσότερες ώρες έξω από το σπίτι, ταξίδια, μπάνια και έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες. Μαζί τους, όμως, αυξάνονται και ορισμένοι κίνδυνοι για την υγεία, οι περισσότεροι από τους οποίους μπορούν να περιοριστούν με απλά μέτρα πρόληψης.
Όπως εξηγούν ο δρ Θεόφιλος Σαχινίδης, MD, PhD, Διευθυντής Τμήματος Διεθνών Ασθενών του Metropolitan Hospital, και οι Αικατερίνη Μερεντίτη, Νικόλαος Νταλέκος και Χρήστος Ρωθώνης, από το ίδιο Τμήμα, ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στη ζέστη, στην υπεριώδη ακτινοβολία, στην ασφάλεια των τροφίμων, στις δραστηριότητες στη θάλασσα και στα τσιμπήματα εντόμων.
1. Ζέστη και αφυδάτωση
Όταν η θερμοκρασία είναι πολύ υψηλή, ιδιαίτερα σε συνδυασμό με αυξημένη υγρασία, ο οργανισμός δυσκολεύεται να αποβάλει τη θερμότητα. Με την έντονη εφίδρωση χάνονται όχι μόνο υγρά αλλά και ηλεκτρολύτες, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει κράμπες, αδυναμία, κόπωση, ζάλη ή πτώση της αρτηριακής πίεσης. Σε σοβαρότερες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν θερμική εξάντληση ή θερμοπληξία.
Περισσότερο ευάλωτοι είναι οι ηλικιωμένοι, τα βρέφη και τα μικρά παιδιά, οι έγκυες, τα άτομα με χρόνια νοσήματα, καθώς και όσοι εργάζονται ή αθλούνται σε εξωτερικούς χώρους. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και σε ορισμένες φαρμακευτικές αγωγές που μπορεί να επηρεάζουν τη θερμορύθμιση ή την ισορροπία των υγρών. Οι ασθενείς, ωστόσο, δεν πρέπει να διακόπτουν ή να αλλάζουν μόνοι τους τη θεραπεία τους, αλλά να επικοινωνούν με τον γιατρό τους.
Για την πρόληψη συστήνονται:
- επαρκής αναπλήρωση υγρών,
- αποφυγή έντονης δραστηριότητας τις θερμότερες ώρες,
- ελαφρύς και ανοιχτόχρωμος ρουχισμός,
- παραμονή σε δροσερούς ή κλιματιζόμενους χώρους.
Υψηλή θερμοκρασία σώματος, έντονη σύγχυση, απώλεια αισθήσεων, επίμονοι έμετοι, δύσπνοια ή πόνος στο στήθος απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση.
2. Ήλιος και υπεριώδης ακτινοβολία
Η υπεριώδης ακτινοβολία επηρεάζει το δέρμα με διαφορετικούς τρόπους. Η UVB συνδέεται περισσότερο με το ηλιακό έγκαυμα και άμεσες βλάβες στο DNA, ενώ η UVA εισχωρεί βαθύτερα και συμβάλλει στη φωτογήρανση. Η έντονη ή επαναλαμβανόμενη έκθεση στον ήλιο, ιδιαίτερα όταν προκαλεί εγκαύματα, αποτελεί παράγοντα κινδύνου για καρκίνο του δέρματος.
Η προστασία περιλαμβάνει αντηλιακό ευρέος φάσματος, επαναληπτική εφαρμογή μετά το κολύμπι ή την έντονη εφίδρωση, καπέλο, προστατευτικό ρουχισμό και αποφυγή παρατεταμένης έκθεσης τις ώρες με τη μεγαλύτερη ηλιακή ακτινοβολία.
3. Τρόφιμα και γαστρεντερίτιδα στις διακοπές
Οι υψηλές θερμοκρασίες ευνοούν τον πολλαπλασιασμό μικροοργανισμών στα τρόφιμα. Παράλληλα, στις διακοπές τρώμε συχνότερα εκτός σπιτιού και μπορεί να καταναλώνουμε τρόφιμα που έχουν παραμείνει περισσότερο σε θερμοκρασία περιβάλλοντος. Οι τροφιμογενείς λοιμώξεις μπορεί να προκαλέσουν διάρροια, κοιλιακό πόνο, ναυτία, εμέτους και πυρετό.
Βασικά μέτρα προστασίας είναι η καλή υγιεινή των χεριών, η κατανάλωση ασφαλούς νερού, η αποφυγή τροφίμων που δεν έχουν συντηρηθεί σωστά και η προσοχή στα ωμά ή ανεπαρκώς μαγειρεμένα τρόφιμα. Ιδιαίτερη φροντίδα χρειάζονται οι ηλικιωμένοι, τα μικρά παιδιά και οι ανοσοκατασταλμένοι.
4. Θάλασσα και πισίνα
Η εξωτερική ωτίτιδα, γνωστή και ως «αυτί του κολυμβητή», οι μικροτραυματισμοί, τα τσιμπήματα από θαλάσσιους οργανισμούς και οι δερματικοί ερεθισμοί είναι ορισμένα από τα προβλήματα που μπορεί να εμφανιστούν στις καλοκαιρινές διακοπές.
Η πρόληψη βασίζεται στην τήρηση των κανόνων υγιεινής και στην αποφυγή κολύμβησης σε ακατάλληλα ή μολυσμένα νερά. Οι ειδικοί επισημαίνουν επίσης ότι αντιβιοτικά, κορτιζόνη ή άλλες ειδικές θεραπείες δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται χωρίς προηγούμενη ιατρική εκτίμηση.
5. Κουνούπια, τσιμπούρια και άλλα έντομα
Οι περισσότερες ώρες σε εξωτερικούς χώρους αυξάνουν την πιθανότητα επαφής με κουνούπια, τσιμπούρια και άλλα έντομα. Εκτός από τις τοπικές αντιδράσεις στο δέρμα, ορισμένα έντομα μπορούν να μεταδώσουν λοιμώξεις. Οι ειδικοί αναφέρονται ιδιαίτερα στον ιό του Δυτικού Νείλου, ο οποίος εμφανίζει εποχική δραστηριότητα στη χώρα μας τους θερινούς μήνες.
Η χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών, τα μακριά ρούχα σε περιοχές με πολλά έντομα και ο έλεγχος του δέρματος μετά από δραστηριότητες σε δασικές ή αγροτικές περιοχές μειώνουν τον κίνδυνο. Μετά από τσίμπημα χρειάζεται ιατρική εκτίμηση εάν εμφανιστούν έντονο οίδημα, γενικευμένη αλλεργική αντίδραση, δύσπνοια, πυρετός ή επιδείνωση της βλάβης.
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι μεγάλο μέρος των προβλημάτων υγείας που συνδέονται με το καλοκαίρι μπορεί να προληφθεί. Η έγκαιρη αναγνώριση της θερμικής καταπόνησης, η σωστή προστασία από τον ήλιο και η εφαρμογή βασικών μέτρων πρόληψης μπορούν να κάνουν τις διακοπές ασφαλέστερες.
Φωτογραφία: istock
