Ο ήλιος, η ζέστη και η αφυδάτωση μπορεί να μας κάνουν να νιώθουμε έντονα ότι θέλουμε να πάρουμε έναν υπνάκο στην άμμο…
Ήλιος, θάλασσα, άμμος και χαλάρωση. Μια μέρα στην παραλία μοιάζει ιδανική για ξεκούραση, όμως πολλές φορές επιστρέφουμε στο σπίτι εξαντλημένοι και με έντονη υπνηλία. Ακόμη και πριν γυρίσουμε σπίτι, μπορεί να μας παίρνει ο ύπνος στην παραλία, ενώ δίπλα μας ακούγονται κύματα και φωνές. Δεν είναι απαραίτητα η ιδέα μας: ακόμη και όταν περνάμε ώρες ξαπλωμένοι κάτω από μια ομπρέλα, το σώμα μας καταβάλλει περισσότερη προσπάθεια απ’ όση αντιλαμβανόμαστε. Η ζέστη, η απώλεια υγρών, η σωματική δραστηριότητα και η ίδια η έκθεση στον ήλιο μπορούν να συμβάλουν στην κόπωση.
Η θερμότητα είναι ένας από τους βασικότερους λόγους. Ο οργανισμός πρέπει συνεχώς να διατηρεί τη θερμοκρασία του σε ένα σχετικά σταθερό επίπεδο και, όταν βρισκόμαστε σε ζεστό περιβάλλον, ενεργοποιεί μηχανισμούς για να αποβάλει την επιπλέον θερμότητα. «Η ζέστη φταίει περισσότερο. Το σώμα σας πρέπει να δουλέψει σκληρότερα για να σας δροσίσει», εξηγεί ο γιατρός πρωτοβάθμιας φροντίδας Matthew Badgett, MD.
Ένας από τους σημαντικότερους μηχανισμούς ψύξης είναι η αύξηση της ροής του αίματος προς το δέρμα. Με αυτόν τον τρόπο, το αίμα μπορεί να αποβάλλει μέρος της θερμότητάς του προς το περιβάλλον. Η διαδικασία, όμως, απαιτεί μεγαλύτερη προσπάθεια από το καρδιαγγειακό σύστημα. Όπως εξηγεί ο Craig Crandall, φυσιολόγος και καθηγητής Εσωτερικής Παθολογίας στο UT Southwestern Medical Center, σε θερμές συνθήκες ο καρδιακός ρυθμός μπορεί να αυξηθεί σημαντικά, ακόμη και όταν κάποιος δεν ασκείται έντονα.
Η παρατεταμένη έκθεση στη ζέστη αυξάνει επίσης ελαφρώς την κατανάλωση οξυγόνου από τον οργανισμό, γεγονός που υποδηλώνει ότι τα κύτταρα καταβάλλουν περισσότερη προσπάθεια για να διατηρηθεί η θερμοκρασία του σώματος. Όταν αυτή η διαδικασία συνεχίζεται για πολλές ώρες, είναι λογικό να αισθανόμαστε περισσότερη κόπωση.
Δείτε επίσης: Γιατί τα παιδιά τρώνε λιγότερο όταν έχει ζέστη και πότε πρέπει να ανησυχούν οι γονείς
Η αφυδάτωση μπορεί να κάνει τα πράγματα χειρότερα
Στην προσπάθειά του να αποβάλει θερμότητα, το σώμα ιδρώνει. Αυτό σημαίνει απώλεια υγρών, η οποία μπορεί να γίνει σημαντική όταν κάποιος παραμένει για πολλές ώρες στον ήλιο. Το πρόβλημα είναι ότι στην παραλία συχνά δεν πίνουμε αρκετό νερό για να αναπληρώσουμε αυτά που χάνουμε.
«Η ενυδάτωση είναι εξαιρετικά σημαντική», τονίζει ο Crandall, εξηγώντας ότι η αφυδάτωση μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα παρόμοια με εκείνα της θερμικής εξάντλησης, μεταξύ των οποίων και έντονη κόπωση. Έρευνες έχουν δείξει ότι ακόμη και η ήπια αφυδάτωση μπορεί να επηρεάσει τη διάθεση, την εγρήγορση και ορισμένες πτυχές της γνωστικής λειτουργίας, ακόμη και σε κατά τα άλλα υγιείς ανθρώπους.
Και αν στη θέση του νερού επιλέγουμε ένα ή περισσότερα αλκοολούχα ποτά, η κατάσταση μπορεί να επιβαρυνθεί. Το αλκοόλ έχει διουρητική δράση και μπορεί να ενισχύσει την απώλεια υγρών, ενώ η μέθη μπορεί παράλληλα να δυσκολέψει την αναγνώριση των πρώτων συμπτωμάτων αφυδάτωσης και θερμικής καταπόνησης.
Μπορεί να κάνουμε περισσότερη άσκηση απ’ όσο νομίζουμε
Μια μέρα στην παραλία δεν σημαίνει απαραίτητα ότι μένουμε ακίνητοι για ώρες. Η μεταφορά μιας ομπρέλας, μιας τσάντας ή ενός ψυγείου, το περπάτημα στην άμμο, το κολύμπι, τα παιχνίδια στη θάλασσα ή ένα παιχνίδι βόλεϊ προσθέτουν κίνηση στην ημέρα.
Μάλιστα, το περπάτημα στην άμμο απαιτεί περισσότερη προσπάθεια από το περπάτημα σε μια σταθερή, επίπεδη επιφάνεια. Έτσι, μπορεί να έχουμε κάνει αρκετή σωματική δραστηριότητα χωρίς καν να την αντιλαμβανόμαστε ως «γυμναστική». Ο Crandall σημειώνει χαρακτηριστικά ότι μια μέρα στην παραλία μπορεί να περιλαμβάνει πολύ περισσότερη δραστηριότητα από μια συνηθισμένη ημέρα εργασίας μπροστά στον υπολογιστή.
Δείτε επίσης: Όταν η ζέστη συνεχίζεται και τη νύχτα, αυξάνεται η καταπόνηση σε καρδιά και εγκέφαλο
Γιατί ο ήλιος μπορεί να μας προκαλεί υπνηλία;
Η υπνηλία που αισθανόμαστε ένα ζεστό καλοκαιρινό απόγευμα μπορεί να έχει και μια βαθύτερη βιολογική εξήγηση. Έρευνα έχει δείξει ότι οι υψηλές θερμοκρασίες μπορούν να ενεργοποιήσουν εγκεφαλικά σήματα που συνδέονται με το κιρκάδιο σύστημα και να προκαλέσουν υπνηλία.
Παράλληλα, η έντονη έκθεση στον ήλιο μπορεί να συμβάλει στην κόπωση. Αν μάλιστα προκληθεί ηλιακό έγκαυμα, ο οργανισμός ενεργοποιεί φλεγμονώδη αντίδραση, η οποία σε πιο σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να συνοδεύεται από κόπωση, πονοκέφαλο, ναυτία και πυρετό.
Ακόμη και χωρίς έγκαυμα, μελέτες έχουν παρατηρήσει αυξημένη ψυχική κόπωση και πιο αργή γνωστική λειτουργία σε ανθρώπους που εκτίθενται στον ήλιο για παρατεταμένο χρονικό διάστημα. Ο ακριβής μηχανισμός δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως. Η ηλιακή ακτινοβολία προκαλεί, μεταξύ άλλων, χημικές και ορμονικές αντιδράσεις στον οργανισμό, επομένως είναι πιθανό να συμμετέχουν περισσότεροι από ένας μηχανισμοί.
Δείτε επίσης: Αλκοόλ: Μεθάμε πιο εύκολα όταν κάνει ζέστη; Τι πρέπει να ξέρουμε για τα ποτά το καλοκαίρι
Πώς θα αποφύγετε την εξάντληση στην παραλία
Η καλή ενυδάτωση και η προστασία από τον ήλιο είναι δύο από τα σημαντικότερα μέτρα για να περιοριστεί η κόπωση. Πίνετε τακτικά νερό, μην περιμένετε να εμφανιστεί έντονη δίψα, περιορίστε το αλκοόλ και κάνετε συχνά διαλείμματα στη σκιά ή σε έναν δροσερό εσωτερικό χώρο. Η χρήση αντηλιακού και η αποφυγή του ηλιακού εγκαύματος είναι επίσης απαραίτητες.
Και αν, παρά την προσοχή, κοιμάστε όλη μέρα στη θάλασσα ή επιστρέφετε από την παραλία νιώθοντας εξαντλημένοι, ίσως δεν υπάρχει λόγος να «πολεμήσετε» την υπνηλία. Όπως χαρακτηριστικά προτείνει ο Crandall, εφόσον έχετε φάει και ενυδατωθεί επαρκώς και έχετε προστατευτεί από τον ήλιο, ένας καλός υπνάκος μπορεί να είναι ακριβώς αυτό που χρειάζεται το σώμα.
Φωτογραφία iStock
