Η αιμοσφαιρίνη μπορεί να παραμένει σε φυσιολογικά επίπεδα ενώ τα αποθέματα σιδήρου να έχουν ήδη αρχίσει να εξαντλούνται – Τι δείχνει η φερριτίνη και ποια συμπτώματα χρειάζονται διερεύνηση
Μπορεί κάποιος να έχει έλλειψη σιδήρου χωρίς να έχει αναιμία; Η απάντηση είναι ναι. Στην πραγματικότητα, η σιδηροπενία και η σιδηροπενική αναιμία δεν είναι το ίδιο πράγμα. Η πρώτη μπορεί να προηγείται της δεύτερης για αρκετό διάστημα.
Όπως εξηγεί ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο JAMA, η έλλειψη σιδήρου δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει ήδη αναιμία. Πρώτα αρχίζουν να μειώνονται οι αποθήκες σιδήρου του οργανισμού, κάτι που συνήθως αποτυπώνεται στη χαμηλή φερριτίνη. Σε αυτό το στάδιο, η αιμοσφαιρίνη μπορεί ακόμη να παραμένει φυσιολογική. Αν η έλλειψη συνεχιστεί και ο διαθέσιμος σίδηρος δεν επαρκεί πλέον για την παραγωγή αιμοσφαιρίνης, τότε μπορεί να εμφανιστεί σιδηροπενική αναιμία.
Τι δείχνει η φερριτίνη και τι η αιμοσφαιρίνη
Η διαφορά γίνεται πιο κατανοητή αν δούμε τι μετρά κάθε εξέταση. Η φερριτίνη αντανακλά τα αποθέματα σιδήρου, ενώ η αιμοσφαιρίνη είναι η πρωτεΐνη των ερυθρών αιμοσφαιρίων που μεταφέρει το οξυγόνο.
Στα πρώτα στάδια της σιδηροπενίας, ο οργανισμός αρχίζει να χρησιμοποιεί τις αποθήκες του. Έτσι, η φερριτίνη μπορεί να πέσει ενώ η αιμοσφαιρίνη εξακολουθεί να βρίσκεται μέσα στα φυσιολογικά όρια. Αυτό ακριβώς περιγράφεται ως έλλειψη σιδήρου χωρίς αναιμία. Το φαινόμενο έχει αναλυθεί και σε κλινική ανασκόπηση στο Clinical Medicine του Royal College of Physicians.
Στην πράξη, φερριτίνη κάτω από περίπου 30 ng/mL συχνά θεωρείται ένδειξη χαμηλών αποθεμάτων σιδήρου. Το αποτέλεσμα, όμως, δεν ερμηνεύεται απομονωμένα. Η φερριτίνη μπορεί να αυξηθεί όταν υπάρχει φλεγμονή ή χρόνια νόσος και να φαίνεται φυσιολογική παρότι υπάρχει έλλειψη. Γι’ αυτό ο γιατρός μπορεί να συνεκτιμήσει και τον κορεσμό της τρανσφερρίνης, μαζί με το ιστορικό και τις υπόλοιπες εξετάσεις.
Η τρανσφερρίνη, είναι η πρωτεΐνη που μεταφέρει τον σίδηρο μέσω του αίματος στους ιστούς. Χαμηλός κορεσμός μπορεί να σημαίνει ότι ο διαθέσιμος σίδηρος δεν επαρκεί, ακόμη κι όταν η φερριτίνη δεν είναι ξεκάθαρα χαμηλή.
Μπορεί να υπάρχουν συμπτώματα χωρίς αναιμία;
Η φυσιολογική αιμοσφαιρίνη δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιος δεν θα έχει ενοχλήσεις. Κόπωση, δυσκολία συγκέντρωσης, μειωμένη αντοχή στην άσκηση, σύνδρομο ανήσυχων ποδιών ή η ασυνήθιστη επιθυμία για μάσημα πάγου έχουν συνδεθεί με την έλλειψη σιδήρου. Τα συμπτώματα αυτά όμως είναι μη ειδικά και μπορεί να οφείλονται σε πολλές άλλες αιτίες.
Η σχέση με την κόπωση έχει εξεταστεί ειδικά. Σε συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση 18 κλινικών δοκιμών, που περιέλαβε 1.170 ενήλικες με έλλειψη σιδήρου χωρίς αναιμία, η χορήγηση σιδήρου συνδέθηκε με μείωση της υποκειμενικής κόπωσης. Δεν παρατηρήθηκε όμως αντίστοιχη σαφής βελτίωση στις αντικειμενικές μετρήσεις της σωματικής απόδοσης.
- Διαβάστε επίσης – Η αναιμία αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης Αλτσχάιμερ – Τι έδειξε έρευνα σε άνδρες και γυναίκες
Το σημαντικό δεν είναι μόνο να ανέβει ο σίδηρος
Η χαμηλή φερριτίνη χρειάζεται και εξήγηση. Συχνές αιτίες είναι:
- μεγάλη απώλεια αίματος κατά την περίοδο,
- εγκυμοσύνη,
- ανεπαρκής πρόσληψη σιδήρου,
- προβλήματα απορρόφησης, όπως η κοιλιοκάκη,
- αλλά και απώλεια αίματος από το πεπτικό σύστημα.
Γι’ αυτό η λύση δεν είναι να αρχίσει κάποιος μόνος του συμπλήρωμα επειδή αισθάνεται κουρασμένος ή επειδή είδε μια χαμηλή τιμή φερριτίνης. Πρώτα πρέπει να επιβεβαιωθεί η έλλειψη και, κυρίως, να διερευνηθεί η αιτία της. Η φυσιολογική αιμοσφαιρίνη μπορεί να καθησυχάζει, αλλά δεν λέει από μόνη της όλη την ιστορία των αποθεμάτων σιδήρου.
Φωτογρφία: istock
