Γιατί είναι επικίνδυνη για την καρδιά. Πόσο αυξάνουν τον καρδιαγγειακό κίνδυνο τα υψηλά επίπεδά της.
Αν ανήκετε στην κατηγορία των ανθρώπων που κάνουν με συνέπεια προληπτικές εξετάσεις αίματος, θα έχετε συνηθίσει να ακούτε για την ολική, την «καλή» (ή HDL) και την «κακή» (ή LDL) χοληστερόλη. Ωστόσο υπάρχει ακόμα ένα είδος χοληστερόλης, η λιποπρωτεΐνη (α), που πλέον πρέπει να μετράμε, σύμφωνα με την Αμερικανική Εταιρεία Καρδιάς (AHA).
Η λιποπρωτεΐνη (α) ή Lp(a) προς το παρόν δεν συμπεριλαμβάνεται στις αιματολογικές εξετάσεις ρουτίνας. Ωστόσο είναι γενετικά καθορισμένη, με 1 στους 5 ανθρώπους να την διαθέτουν εκ φύσεως σε αυξημένα επίπεδα.
Τα υψηλά επίπεδά της, όμως, είναι επικίνδυνα για την υγεία της καρδιάς. Γι’ αυτό τον λόγο, η AHA συνιστά να υποβαλλόμαστε όλοι σε μέτρηση της Lp(a) μία φορά στη ζωή μας, ώστε να γνωρίζουμε εάν ανήκουμε στα άτομα υψηλού κινδύνου.
Τι είναι όμως η λιποπρωτεΐνη (α) και πώς επηρεάζει την καρδιά; Η ιατρική επιθεώρηση American Journal of Managed Care παρέθεσε προσφάτως όσα πρέπει να ξέρουμε.
Τι είναι και γιατί είναι επικίνδυνη
Η λιποπρωτεΐνη (α) είναι μία μορφή χοληστερόλης που μοιάζει με την LDL, αλλά περιέχει μία επιπλέον πρωτεΐνη, που αυξάνει την επικινδυνότητά της για τα αγγεία.
Τα επίπεδά της είναι, όπως προαναφέρθηκε, γενετικά καθορισμένα. Αυτό σημαίνει πως γεννιόμαστε με αυτά και παραμένουν σχετικά σταθερά καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής μας.
Όταν η λιποπρωτεΐνη (α) είναι αυξημένη, συμβάλλει στην ανάπτυξη καρδιαγγειακής νόσου με τρεις ξεχωριστούς μηχανισμούς:
- Ευνοεί τη συσσώρευση λιπωδών ιζημάτων στα εσωτερικά τοιχώματα των αρτηριών
- Λειτουργεί ως προφλεγμονώδες μόριο
- Αυξάνει τον κίνδυνο θρόμβωσης
Τα λιπώδη ιζήματα προκαλούν στενώσεις στις αρτηρίες και δημιουργούν την αθηρωματική πλάκα, που είναι κύρια αιτία για έμφραγμα και εγκεφαλικό.
Πόσοι άνθρωποι έχουν υψηλή Lp(a)
Υπολογίζεται το σχεδόν 20% του παγκόσμιου πληθυσμού έχει γενετική προδιάθεση για υψηλή λιποπρωτεΐνη (α). Επειδή η γενετική προδιάθεση είναι ισχυρή, αν βρεθούν υψηλά επίπεδα σε ένα μέλος μιας οικογένειας, συνήθως ακολουθεί διαδοχικός έλεγχος και των υπολοίπων (γονέων, αδελφιών, παιδιών).
Μολονότι, όμως, η αυξημένη Lp(a) είναι και επικίνδυνη και συχνή, μελέτες έχουν δείξει ότι μόλις το 1% του πληθυσμού έχει ελεγχθεί κάποια στιγμή γι’ αυτήν. Και αυτό, παρότι όσο υψηλότερη είναι, τόσο αυξάνεται ο καρδιαγγειακός κίνδυνος, σύμφωνα με μεγάλη μελέτη που είχε δημοσιευθεί στην ιατρική επιθεώρηση European Heart Journal.
Όπως είχε δείξει η μελέτη, τα επίπεδα από 6 έως 31 mg/dl δεν αυξάνουν ιδιαίτερα τον κίνδυνο. Ωστόσο από κει και πάνω, οι πιθανότητες εκδήλωσης αθηροσκληρωτικής καρδιαγγειακής νόσου αυξάνονται σταδιακά. Η αύξηση του κινδύνου είχε βρεθεί να είναι:
- 15% σε όσους είχαν Lp(a) μεταξύ 32 και 71 mg/dl
- 29% σε όσους είχαν Lp(a) μεταξύ 72 και 119 mg/dl
- 45% σε όσους είχαν Lp(a) από 120 mg/dl και πάνω
Πρακτικά αυτό σημαίνει πως οι συμμετέχοντες με την υψηλότερη λιποπρωτεΐνη (α) είχαν κατά 45% περισσότερες πιθανότητες να παρουσιάσουν υποτροπιάζον καρδιαγγειακό επεισόδιο μέσα σε 5 έτη.
Ποιοι πρέπει να ελεγχθούν
Οι νέες κατευθυντήριες οδηγίες της AHA συνιστούν καθολικό έλεγχο των ενηλίκων για μία φορά. Σύμφωνα με αυτές, ο αυξημένος κίνδυνος αρχίζει στα περίπου 50 mg/dl. Ωστόσο πάνω από τα 100 mg/dl ο κίνδυνος σχεδόν διπλασιάζεται.
Ο έλεγχος αυτός συνιστάται ανεξάρτητα από το αν κάποιος έχει άλλους παράγοντες κινδύνου που απειλούν την υγεία της καρδιάς του. Και αυτό διότι η υψηλή λιποπρωτεΐνη (α) από μόνη της είναι επικίνδυνη για την καρδιαγγειακή υγεία.
Τι θα συμβεί αν η Lp(a) βρεθεί υψηλή
Προς το παρόν δεν υπάρχουν φάρμακα γι’ αυτά. Γι’ αυτό τον λόγο συνιστάται επιθετική αντιμετώπιση τυχόν άλλων τροποποιήσιμων παραγόντων κινδύνου που έχει ένας άνθρωπος.
Αν π.χ. έχει υψηλή LDL χοληστερόλη, πρέπει οπωσδήποτε να μειωθεί με φαρμακευτική αγωγή και διατροφή. Συνιστώνται ακόμα:
- Διακοπή του καπνίσματος
- Συχνή άσκηση
- Έλεγχος του σωματικού βάρους
- Συχνές καρδιαγγειακές εξετάσεις
Πάντως στο στάδιο της ανάπτυξης βρίσκονται διάφορα φάρμακα για την λιποπρωτεΐνη (α), με τα αποτελέσματα μερικών να αναμένονται από τα τέλη του 2026 έως και το 2028.
Έως τότε, όμως, η καταγραφή των επιπέδων της Lp(a) μπορεί να είναι μία ευκαιρία για να αντιμετωπίσουμε λίγο πιο σοβαρά την καρδιαγγειακή υγεία μας, λένε οι ειδικοί.
Φωτογραφία: iStock
