Παλάτι Marivent: Πώς οι κληρονόμοι του Ιωάννη Σαριδάκη αφαίρεσαν 1.300 έργα τέχνης από τη βασιλική οικογένεια της Ισπανίας

Το Παλάτι Marivent, που σήμερα αποτελεί τη θερινή κατοικία της βασιλικής οικογένειας της Ισπανίας, δημιουργήθηκε χάρη στο όραμα ενός Έλληνα της διασποράς. Ο Ιωάννης Σαριδάκης (Juan de Saridakis) δεν το έχτισε ως βασιλικό ανάκτορο, αλλά ως ιδιωτική κατοικία και χώρο όπου θα στεγαζόταν η σημαντική συλλογή έργων τέχνης που συγκέντρωνε επί δεκαετίες.

Η μεταγενέστερη αλλαγή χρήσης του κτηρίου οδήγησε σε μία από τις πιο γνωστές δικαστικές διαμάχες γύρω από πολιτιστική κληρονομιά στην Ισπανία, με αποτέλεσμα εκατοντάδες πίνακες, γλυπτά, βιβλία και αντικείμενα να απομακρυνθούν από το Marivent.

Ποιος ήταν ο Ιωάννης Σαριδάκης

Ο Ιωάννης Σαριδάκης, γνωστός στην Ισπανία ως Juan de Saridakis, γεννήθηκε το 1877 στην Αλεξάνδρεια. Ελληνικής καταγωγής, ακολούθησε καριέρα μηχανικού και δραστηριοποιήθηκε για χρόνια στα μεταλλεία χαλκού της Χιλής, όπου απέκτησε σημαντική οικονομική επιφάνεια.

Αργότερα εγκαταστάθηκε στην Ευρώπη και αφιερώθηκε στην τέχνη. Η συλλογή του εμπλουτιζόταν συνεχώς με πίνακες ζωγραφικής, γλυπτά, έπιπλα αντίκες, κεραμικά, ταπισερί και σπάνιες εκδόσεις, αποτελώντας μία από τις σημαντικότερες ιδιωτικές συλλογές της εποχής.

Το 1923 αγόρασε μία προνομιακή έκταση στην Cala Major της Πάλμα ντε Μαγιόρκα. Εκεί ανήγειρε το Marivent, έργο που ολοκληρώθηκε περίπου το 1925. Το όνομα του κτηρίου προέρχεται από τις καταλανικές λέξεις mar και vent, δηλαδή «θάλασσα» και «άνεμος».

Η δωρεά με έναν συγκεκριμένο όρο

Μετά τον θάνατο του Σαριδάκη το 1963, η σύζυγός του Anunciación Marconi προχώρησε, το 1965, στη δωρεά του ακινήτου και μεγάλου μέρους της συλλογής προς την Επαρχιακή Διοίκηση των Βαλεαρίδων Νήσων.

Η δωρεά συνοδευόταν από έναν βασικό όρο: το Marivent να λειτουργεί ως δημόσιο μουσείο, ώστε οι επισκέπτες να μπορούν να βλέπουν τη συλλογή του Ιωάννη Σαριδάκη.

Για αρκετά χρόνια ο χώρος λειτούργησε πράγματι ως μουσείο.

Η απόφαση που άλλαξε την πορεία του Marivent

Το 1973, κατά την περίοδο του καθεστώτος Φράνκο, οι αρχές των Βαλεαρίδων αποφάσισαν να διαθέσουν το Marivent ως θερινή κατοικία στον τότε πρίγκιπα Χουάν Κάρλος και στη σύζυγό του Σοφία.

Από εκείνη τη στιγμή, το κοινό δεν είχε πλέον πρόσβαση στο κτήριο, ενώ τα έργα τέχνης παρέμειναν στους εσωτερικούς χώρους της κατοικίας.

Η πολυετής προσφυγή των κληρονόμων

Οι κληρονόμοι της οικογένειας Σαριδάκη και της οικογένειας Marconi υποστήριξαν ότι είχε παραβιαστεί ο όρος της δωρεάς, αφού το μουσείο έπαψε να λειτουργεί.

Η υπόθεση οδηγήθηκε στα ισπανικά δικαστήρια και εξελίχθηκε σε μία δικαστική διαμάχη που διήρκεσε πολλά χρόνια.

Το 1988 το Ανώτατο Δικαστήριο της Ισπανίας επικύρωσε ότι οι κληρονόμοι είχαν δικαίωμα να ανακτήσουν τη συλλογή αφού έκρινε ότι η αλλαγή χρήσης του Marivent δεν συμβάδιζε με τους όρους υπό τους οποίους είχε πραγματοποιηθεί η δωρεά. Η απόφαση αφορούσε κυρίως τα κινητά περιουσιακά στοιχεία της συλλογής.

Περισσότερα από 1.300 αντικείμενα επέστρεψαν στους κληρονόμους

Στις αρχές της δεκαετίας του 1990 ξεκίνησε η απομάκρυνση της συλλογής από το Marivent.

Πίνακες ζωγραφικής, γλυπτά, έπιπλα, κεραμικά, ταπισερί και σπάνια βιβλία παραδόθηκαν στους νόμιμους κληρονόμους, οι οποίοι στη συνέχεια διαχειρίστηκαν την περιουσία τους, με μέρος των έργων να οδηγείται σε δημοπρασίες ή ιδιωτικές μεταβιβάσεις.

Το κτήριο, αντίθετα, παρέμεινε στην κυριότητα της Αυτόνομης Κοινότητας των Βαλεαρίδων Νήσων, η οποία εξακολουθεί να το διαθέτει ως θερινή κατοικία της ισπανικής βασιλικής οικογένειας.

Έτσι, το Marivent συνεχίζει μέχρι σήμερα να αποτελεί την καλοκαιρινή έδρα των Ισπανών μοναρχών, χωρίς όμως τη μεγάλη καλλιτεχνική συλλογή που είχε συγκεντρώσει ο άνθρωπος που το δημιούργησε.