Οι πολλές ώρες σε κινητό και υπολογιστή δεν επηρεάζουν μόνο τη συγκέντρωση ή τον ύπνο. Μπορούν να επιβαρύνουν τη στάση του σώματος, την όραση, το δέρμα και τις κινητικές δεξιότητες. Οι ειδικοί εξηγούν τι συμβαίνει και ποιες μικρές αλλαγές μπορούν να βοηθήσουν.
Η πολύωρη χρήση κινητών, υπολογιστών και άλλων ψηφιακών συσκευών έχει συνδεθεί με κακή στάση σώματος, πόνους στον αυχένα και την πλάτη, κόπωση των ματιών και θολή όραση. Παράλληλα, υπάρχουν ενδείξεις ότι η καθιστική ζωή, που συχνά συνοδεύει τη χρήση τους, μπορεί να επηρεάζει τη μυϊκή δύναμη, ενώ ο αυξημένος χρόνος στις οθόνες έχει συσχετιστεί με χαμηλότερες λεπτές κινητικές δεξιότητες, κυρίως στα παιδιά.
Τα καλά νέα είναι ότι αρκετές από αυτές τις επιβαρύνσεις μπορούν να περιοριστούν με απλές αλλαγές στην καθημερινότητα. Τα συχνά διαλείμματα, η σωστή θέση της οθόνης, η περισσότερη κίνηση και ο χρόνος σε εξωτερικούς χώρους μπορούν να μειώσουν την πίεση που δέχεται το σώμα από τις πολλές ώρες μπροστά σε μια οθόνη.
- Διαβάστε επίσης – Θολή όραση: Ποιες είναι οι πιθανές αιτίες και πότε να δείτε άμεσα γιατρό
Ο «τεχνολογικός αυχένας» και η πίεση στη σπονδυλική στήλη
Όταν κοιτάζουμε το κινητό, συνήθως χαμηλώνουμε το κεφάλι και το μετακινούμε προς τα εμπρός. Η στάση αυτή αυξάνει σημαντικά την πίεση που ασκείται στον αυχένα.
Όσο περισσότερο γέρνει το κεφάλι, τόσο μεγαλύτερο βάρος καλούνται να στηρίξουν οι μύες, οι αρθρώσεις και οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι. Σε μεγάλη κλίση, η επιβάρυνση μπορεί να αντιστοιχεί σε περίπου 27 κιλά.
Η επαναλαμβανόμενη στάση μπορεί σταδιακά να προκαλέσει:
- πόνο και δυσκαμψία στον αυχένα,
- ενόχληση στους ώμους και στην πλάτη,
- μυϊκή κόπωση,
- επιβάρυνση των αρθρώσεων και των δίσκων της σπονδυλικής στήλης.
Το φαινόμενο είναι γνωστό ως «tech neck», δηλαδή «τεχνολογικός αυχένας». Υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι η κακή στάση μπορεί να επηρεάζει ακόμη και το πόσο ελεύθερα κινούνται ο θώρακας και οι πνεύμονες.
Η απλούστερη παρέμβαση είναι να σηκώνουμε το τηλέφωνο πιο ψηλά, ώστε να μη χρειάζεται να σκύβουμε. Η οθόνη του υπολογιστή πρέπει επίσης να βρίσκεται περίπου στο ύψος των ματιών και σε απόσταση ίση περίπου με το μήκος του χεριού.
Χρήσιμα είναι και τα τακτικά διαλείμματα. Οι ειδικοί προτείνουν να σηκωνόμαστε, να αλλάζουμε θέση και να κινούμαστε συχνά, αντί να παραμένουμε ακίνητοι για μεγάλα χρονικά διαστήματα.
Θολή όραση και μυωπία: Ποιος είναι ο ρόλος των οθονών
Η πολύωρη συγκέντρωση σε κοντινές αποστάσεις μπορεί να προκαλέσει προσωρινά συμπτώματα, όπως θολή όραση, ξηροφθαλμία, πονοκέφαλο και κόπωση των ματιών. Το πρόβλημα ενισχύεται επειδή, όταν κοιτάζουμε μια οθόνη, ανοιγοκλείνουμε τα μάτια μας λιγότερο συχνά.
Παράλληλα, τα ποσοστά μυωπίας αυξάνονται εδώ και δεκαετίες, ιδίως μεταξύ των παιδιών. Ωστόσο, η σχέση δεν φαίνεται να εξηγείται μόνο από το γεγονός ότι κοιτάζουν κινητά και τάμπλετ από κοντά. Μακροχρόνια έρευνα για την ανάπτυξη των ματιών των παιδιών έδειξε ότι ένας από τους σημαντικότερους προστατευτικούς παράγοντες είναι ο περιορισμένος χρόνος που περνούν σε εξωτερικούς χώρους.
Το έντονο φυσικό φως φαίνεται να διεγείρει την απελευθέρωση ντοπαμίνης στον αμφιβληστροειδή. Ο μηχανισμός αυτός μπορεί να επηρεάζει την ανάπτυξη του ματιού και να μειώνει την πιθανότητα εμφάνισης μυωπίας.
Με άλλα λόγια, η τεχνολογία μπορεί να επιβαρύνει έμμεσα την όραση, επειδή μας κρατά περισσότερο χρόνο μέσα στο σπίτι.
Η πρακτική λύση είναι περισσότερη παραμονή σε εξωτερικούς χώρους, ειδικά για τα παιδιά. Απαραίτητη παραμένει φυσικά η προστασία από τον ήλιο, με γυαλιά ηλίου και αντηλιακό.
Προκαλούν οι οθόνες ρυτίδες στον λαιμό;
Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχει διαδοθεί η άποψη ότι το συνεχές σκύψιμο πάνω από το κινητό προκαλεί πρόωρες ρυτίδες στον λαιμό. Η υπόθεση δεν είναι εντελώς παράλογη. Η επαναλαμβανόμενη δίπλωση του δέρματος μπορεί θεωρητικά να συμβάλει στην εμφάνιση γραμμών. Ωστόσο, δεν υπάρχουν ακόμη ισχυρές μελέτες που να αποδεικνύουν ότι η χρήση κινητού προκαλεί από μόνη της τις λεγόμενες «τεχνολογικές ρυτίδες».
Για τον λόγο αυτό οι ειδικοί συνιστούν επιφύλαξη απέναντι σε προϊόντα που προωθούνται ειδικά ως λύση για το συγκεκριμένο πρόβλημα.
Smartwatch, ιδρώτας και ερεθισμοί στο δέρμα
Πιο τεκμηριωμένο είναι το πρόβλημα που μπορεί να δημιουργήσει η συνεχής χρήση ενός έξυπνου ρολογιού. Η περιοχή κάτω από το λουράκι παραμένει συχνά ζεστή και υγρή. Ο ιδρώτας, η τριβή και η έλλειψη αερισμού μπορούν να προκαλέσουν ερεθισμό, ξηρότητα ή έκζεμα. Το υγρό περιβάλλον ευνοεί επίσης την ανάπτυξη μυκήτων.
Όταν ο δερματικός φραγμός ερεθιστεί, το δέρμα μπορεί να γίνει πιο ευαίσθητο σε υλικά που περιέχονται στο ρολόι ή στο λουράκι, όπως:
- νικέλιο,
- καουτσούκ,
- λάτεξ,
- ακρυλικά υλικά.
Η λύση είναι απλή: το ρολόι πρέπει να αφαιρείται τακτικά, ενώ τόσο το δέρμα όσο και το λουράκι χρειάζονται καθαρισμό και καλό στέγνωμα. Δεν πρέπει επίσης να εφαρμόζει υπερβολικά σφιχτά.
Γιατί μειώνεται η δύναμη των χεριών
Η δύναμη λαβής θεωρείται σημαντικός δείκτης της συνολικής σωματικής κατάστασης. Σε μεγάλες μελέτες έχει συνδεθεί με τη γενικότερη υγεία και τον κίνδυνο πρόωρου θανάτου.
Τα τελευταία χρόνια καταγράφεται μείωση της δύναμης λαβής σε αρκετούς πληθυσμούς, ακόμη και σε νεότερες ηλικίες. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η αύξηση της καθιστικής ζωής και της εργασίας μπροστά σε υπολογιστές μπορεί να συμβάλλει σε αυτή την τάση.
Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τα δάχτυλα ή τις παλάμες. Η μειωμένη δύναμη λαβής μπορεί να αποτελεί ένδειξη χαμηλότερης μυϊκής δύναμης συνολικά.
Η ενίσχυση των χεριών δεν απαιτεί απαραίτητα ειδικό εξοπλισμό. Βοηθούν:
- οι ασκήσεις με βάρη,
- η μεταφορά αντικειμένων,
- οι κάμψεις καρπού,
- το σφίξιμο μιας μπάλας,
- οι δραστηριότητες που απαιτούν σταθερό κράτημα.
Το βασικότερο είναι να αυξηθεί συνολικά η καθημερινή σωματική δραστηριότητα.
Οθόνες και λεπτές κινητικές δεξιότητες στα παιδιά
Μελέτες σε παιδιά έχουν βρει συσχέτιση ανάμεσα στον περισσότερο χρόνο μπροστά σε οθόνες και σε χαμηλότερη επίδοση σε ορισμένες λεπτές κινητικές δεξιότητες. Πρόκειται για τις κινήσεις που απαιτούν να συντονιστούν η κίνηση και η όραση.
Οι δεξιότητες αυτές αναπτύσσονται μέσα από δραστηριότητες όπως:
- το γράψιμο και η ζωγραφική,
- οι χειροτεχνίες,
- το μαγείρεμα,
- η συναρμολόγηση αντικειμένων,
- η εκμάθηση μουσικού οργάνου,
- οι κατασκευές και η ξυλουργική.
Η κινητική ανάπτυξη έχει συνδεθεί και με τη γνωστική και σχολική εξέλιξη των παιδιών. Γι’ αυτό οι ειδικοί δεν προτείνουν απαραίτητα πλήρη απαγόρευση των οθονών, αλλά ισορροπία και συστηματική ένταξη πρακτικών δραστηριοτήτων στην καθημερινότητα.
Οι μικρές αλλαγές που κάνουν τη διαφορά
Οι επιπτώσεις της τεχνολογίας στο σώμα δεν είναι ίδιες για όλους και συνήθως αναπτύσσονται σταδιακά. Η πρόληψη, όμως, μπορεί να ξεκινήσει με απλά βήματα:
- Κρατήστε το κινητό ψηλότερα, κοντά στο ύψος των ματιών.
- Ρυθμίστε σωστά την οθόνη και την καρέκλα του γραφείου.
- Κάντε συχνά διαλείμματα και περπατήστε.
- Περάστε περισσότερο χρόνο σε εξωτερικούς χώρους.
- Εντάξτε ασκήσεις δύναμης στην εβδομάδα σας.
- Ασχοληθείτε με δραστηριότητες που χρησιμοποιούν ενεργά τα χέρια.
- Αφαιρείτε τακτικά το smartwatch και καθαρίζετε το δέρμα.
Οι συσκευές δεν χρειάζεται να εξαφανιστούν από τη ζωή μας. Χρειάζεται, όμως, να πάψουμε να τις χρησιμοποιούμε με τρόπο που κρατά το σώμα ακίνητο, σκυμμένο και αποκομμένο από τον φυσικό κόσμο για ώρες.
ΠΗΓΗ: BBC
Φωτογραφία: istock
