Η θάλασσα δεν αποτελεί μόνο πηγή χαλάρωσης, αλλά για ολοένα και περισσότερους ανθρώπους μετατρέπεται σε βασικό εργαλείο αποκατάστασης της ψυχικής υγείας. Από βετεράνους πολέμου που παλεύουν με μετατραυματικό στρες έως ανθρώπους που αντιμετωπίζουν εξαρτήσεις και επαγγελματική εξουθένωση, προγράμματα θεραπείας που αξιοποιούν το θαλάσσιο περιβάλλον κερδίζουν συνεχώς έδαφος, ενώ η επιστημονική έρευνα ενισχύει τη θεωρία ότι η επαφή με το νερό μπορεί να προσφέρει σημαντικά οφέλη στον ανθρώπινο εγκέφαλο.
Η στιγμή που άλλαξε τη ζωή του Ντέιβ Φίλιπς
Πριν από αρκετά χρόνια, ο 67χρονος Ντέιβ Φίλιπς βρέθηκε στην άκρη ενός γκρεμού στην Κορνουάλη, κοιτάζοντας τα κύματα του ωκεανού να σπάνε μπροστά του. Ο πρώην δεκανέας του βρετανικού στρατού είχε χάσει διαδοχικά αρκετά αγαπημένα του πρόσωπα, ενώ οι συνέπειες του αθεράπευτου μετατραυματικού στρες (PTSD) από τις στρατιωτικές του αποστολές είχαν γίνει αφόρητες.
«Ανήκω σε μια γενιά που δεν μιλούσε για αυτά τα πράγματα», λέει ο ίδιος. «Προσπάθησα να το αντιμετωπίσω μόνος μου και κατέληξα να στέκομαι στην άκρη ενός γκρεμού, πιστεύοντας ότι αυτή ήταν η λύση».
Εκείνη τη στιγμή, όπως περι-, μόνο η φωνή της εκλιπούσας συντρόφου του, που του έλεγε «μην κάνεις ανοησία», τον εμπόδισε να προχωρήσει. Τότε συνειδητοποίησε ότι χρειαζόταν επαγγελματική βοήθεια, χωρίς να μπορεί να φανταστεί πόσο καθοριστικό ρόλο θα διαδραμάτιζε αργότερα η θάλασσα στην ανάρρωσή του.
Η ιστιοπλοΐα ως μέσο αποκατάστασης
Ο Φίλιπς απομακρύνθηκε από τον γκρεμό και αναζήτησε θεραπεία για το μετατραυματικό στρες, το άγχος και την κατάθλιψη. Στη συνέχεια γνώρισε τη βρετανική φιλανθρωπική οργάνωση Turn to Starboard, η οποία βοηθά βετεράνους να διαχειριστούν τα ψυχικά τραύματα μέσω της ιστιοπλοΐας.
Η συμμετοχή του στις δράσεις της οργάνωσης, όπως λέει, άλλαξε τη ζωή του. «Η θάλασσα με απομακρύνει από όλα τα άγχη και τις πιέσεις της ζωής. Έχει τη δύναμη να σε ηρεμεί».
Σήμερα συμμετέχει ως μέλος πληρώματος σε δύο ιστιοφόρα που πραγματοποιούν τον περίπλου του Ηνωμένου Βασιλείου, συγκεντρώνοντας χρήματα για την οργάνωση και μεταφέροντας τη σημαία των Αγώνων Invictus σε ολόκληρη τη χώρα. Όπως δηλώνει, έχει ξαναβρεί τον ενθουσιασμό του για τη ζωή.
Η διευθύνουσα σύμβουλος της Turn to Starboard, Σάλι Τέρι, επισημαίνει ότι η θάλασσα υπενθυμίζει στους ανθρώπους πως είναι ζωντανοί. «Έχω δει να ξυπνά κάτι μέσα τους», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Από τις «θεραπείες της θάλασσας» στη θεωρία του «Blue Mind»
Η σύνδεση της θάλασσας με την ευεξία δεν είναι νέα. Ήδη από τη βικτωριανή εποχή οι γιατροί συνιστούσαν στους ασθενείς «θεραπείες της θάλασσας», ενώ σήμερα η κολύμβηση σε κρύα νερά αποτελεί μια ιδιαίτερα δημοφιλή πρακτική.
Ωστόσο, η θεωρία απέκτησε ισχυρή επιστημονική βάση χάρη στον θαλάσσιο βιολόγο Γουάλας Τζ. Νίκολς και το βιβλίο του Blue Mind, που κυκλοφόρησε το 2014. Στο έργο του αναλύονται τα νευρολογικά και ψυχολογικά οφέλη της παρουσίας μέσα, πάνω ή δίπλα στο νερό.
Η θεωρία, γνωστή ως «Blue Mind» ή «θεωρία του μπλε χώρου», υποστηρίζει ότι η επαφή με υδάτινα περιβάλλοντα μπορεί να λειτουργήσει θεραπευτικά και τα τελευταία χρόνια αξιοποιείται όλο και περισσότερο σε προγράμματα ψυχικής υποστήριξης.
Ραγδαία εξάπλωση των προγραμμάτων θεραπείας στη θάλασσα
Η Σόφι Πάιν, συνιδρύτρια του προγράμματος θεραπείας μέσω του σερφ Waves of Recovery, θυμάται ότι όταν συμμετείχε στο πρώτο συνέδριο αντίστοιχων οργανισμών το 2022 κατέγραψε σχεδόν 50 παρόμοιες πρωτοβουλίες.
«Σήμερα υπάρχουν περισσότερες από 100 σε όλο τον κόσμο και ο αριθμός τους αυξάνεται κάθε χρόνο», αναφέρει.
Η μη κερδοσκοπική οργάνωση με έδρα την Καλιφόρνια βοηθά ανθρώπους που αντιμετωπίζουν προβλήματα ψυχικής υγείας και εξαρτήσεων, χρησιμοποιώντας τα κύματα και τις κατασκηνώσεις σερφ ως μορφή θεραπείας. Η ίδια η Πάιν είχε βιώσει επαγγελματική εξουθένωση και εξάρτηση πριν ιδρύσει την οργάνωση, ενώ, όπως εξηγεί, όταν ανέβηκε για πρώτη φορά σε σανίδα του σερφ ένιωσε ξανά κάτι που είχε χάσει για χρόνια: «Το αίσθημα ότι είμαι ζωντανή και ελεύθερη».
Η θεραπεία μέσω του «μπλε χώρου» λειτουργεί συμπληρωματικά στις υπόλοιπες θεραπευτικές διαδικασίες και το Waves of Recovery συνεργάζεται με τοπικά θεραπευτικά κέντρα. Σύμφωνα με την Πάιν, η φύση και η θάλασσα μετατρέπονται ουσιαστικά σε έναν ακόμη «θεραπευτή», συμβάλλοντας παράλληλα στη μείωση του κοινωνικού στίγματος γύρω από την αναζήτηση ψυχολογικής υποστήριξης.
Όπως σημειώνει, η κοινή παρουσία όλων με στολές κατάδυσης ή σερφ δημιουργεί ένα πιο ανθρώπινο περιβάλλον. «Οι άνθρωποι δεν με βλέπουν ως κάποιον που τους λέει τι να κάνουν, αλλά ως έναν συνοδοιπόρο στη διαδρομή τους».
Τα επιστημονικά δεδομένα για τα οφέλη του νερού
Πολλοί οργανισμοί αποδίδουν την αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος για τη θεραπεία μέσω της θάλασσας στην επιστημονική δουλειά του Νίκολς.
Οι έρευνές του δείχνουν ότι η έκθεση σε υδάτινα περιβάλλοντα, όπως οι θάλασσες, τα ποτάμια και οι λίμνες, μπορεί να λειτουργήσει ευεργετικά για τον εγκέφαλο, μειώνοντας τα επίπεδα της κορτιζόλης, της ορμόνης του στρες, και ενισχύοντας το αίσθημα ευτυχίας.
Η Σάλι Τέρι εκτιμά ότι αυτά τα επιστημονικά στοιχεία προσέδωσαν αξιοπιστία στη συγκεκριμένη προσέγγιση, οδηγώντας ολοένα και περισσότερους οργανισμούς να ενδιαφερθούν για την αξιοποίησή της.
Γιατί η θάλασσα χαλαρώνει τον εγκέφαλο
Η γεωγράφος Κάθριν Κέλι, η οποία μελετά εδώ και δεκαετίες τη σχέση των ανθρώπων με τους λεγόμενους «μπλε χώρους» και συμβουλεύει κυβερνητικές πρωτοβουλίες πάνω στο αντικείμενο, υποστηρίζει ότι η αυξανόμενη δημοτικότητα αυτής της μορφής ευεξίας συνδέεται και με τις απαιτήσεις της σύγχρονης ζωής.
Όπως αναφέρει, λίγο πριν από τις πρώτες εξετάσεις A-level του γιου της, τον πήγε να σταθεί δίπλα στη θάλασσα προκειμένου να προετοιμαστεί ψυχολογικά.
Σύμφωνα με την ίδια, οι έρευνες της οικοθεραπείας δείχνουν ότι η φύση και ιδιαίτερα το νερό προσφέρουν μια αίσθηση ηρεμίας που δύσκολα συναντάται σε άλλα περιβάλλοντα. Η καθημερινότητα, εξηγεί, απαιτεί διαρκή συγκέντρωση και πολύ χρόνο μπροστά σε οθόνες, γεγονός που κουράζει τον εγκέφαλο.
Αντίθετα, όταν ο άνθρωπος βρίσκεται δίπλα στο νερό, χαλαρώνουν οι ώμοι, μαλακώνει η έκφραση του προσώπου και η αναπνοή γίνεται πιο αργή. Η συγκέντρωση παραμένει, αλλά με διαφορετικό τρόπο, οδηγώντας τον οργανισμό σε μια κατάσταση βαθιάς χαλάρωσης.
Θεραπεία ακόμη και κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας
Τα οφέλη του θαλάσσιου περιβάλλοντος δεν περιορίζονται μόνο στην επιφάνεια του νερού. Τα τελευταία χρόνια αναπτύσσονται θεραπευτικές πρακτικές που βασίζονται στις καταδύσεις με αυτόνομη συσκευή και στην ελεύθερη κατάδυση, όπου οι συμμετέχοντες βιώνουν επιπλέον την αίσθηση της έλλειψης βαρύτητας.
Ο ψυχίατρος Τζέιμς Γιουνγκ, ο οποίος δραστηριοποιείται στην Καλιφόρνια και διευθύνει το κέντρο ελεύθερης κατάδυσης Inner Depths κοντά στα δάση φυκιών της ακτής, εξηγεί ότι στόχος είναι οι συμμετέχοντες να μάθουν αρχικά την ελεύθερη κατάδυση. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, όπως αναφέρει, το νευρικό σύστημα και ο εγκέφαλος αποκτούν τη δυνατότητα να επαναρυθμιστούν.
Ο ίδιος ανακάλυψε τη μεταμορφωτική δύναμη της θάλασσας όταν προσπαθούσε να αντιμετωπίσει τις δικές του ψυχικές δυσκολίες ως πρώην βετεράνος μάχης του αμερικανικού στρατού.
«Η ανάρρωση από το τραύμα σημαίνει να μάθει κάποιος να εμπιστεύεται τη διαδικασία και όχι να επικεντρώνεται μόνο στον τελικό προορισμό», τονίζει.
Η έρευνα βρίσκεται ακόμη στα πρώτα της βήματα
Παρά τη διαρκή εξάπλωση των προγραμμάτων θεραπείας που αξιοποιούν τη θάλασσα, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η έρευνα γύρω από τους «μπλε χώρους» εξακολουθεί να βρίσκεται σε αρχικό στάδιο, σύμφωνα με τον Guardian.
Η Κάθριν Κέλι εξηγεί ότι μέχρι σήμερα η χρηματοδότηση είχε επικεντρωθεί κυρίως στους «πράσινους χώρους», όπως τα δάση, οι κήποι, τα πάρκα και οι εθνικοί δρυμοί. Για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, σημειώνει, είναι πιο ασφαλές να παραπέμπουν κάποιον σε θεραπευτικές δραστηριότητες στη στεριά παρά στο νερό.
Για τον Ντέιβ Φίλιπς, πάντως, το μέλλον μοιάζει πλέον αισιόδοξο.
Όπως λέει, αισθάνεται διαφορετικός με θετικό τρόπο, επειδή κατάφερε να ξαναβρεί τον πραγματικό του εαυτό. Θυμάται ότι όταν ξεκίνησαν όλα τα προβλήματα ψυχικής υγείας, το μόνο που επιθυμούσε ήταν να ξαναγίνει ο άνθρωπος που ήταν κάποτε.
«Τώρα είμαι ξανά εδώ», καταλήγει.
[penci_related_posts title=”ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ:” number=”8″ style=”grid” align=”none” displayby=”cat” orderby=”random”]
