Για δεκαετίες, η γλυκοζαμίνη θεωρείται ένα από τα πιο δημοφιλή συμπληρώματα διατροφής παγκοσμίως. Εκατομμύρια άνθρωποι τη λαμβάνουν καθημερινά για να αντιμετωπίσουν τον πόνο της οστεοαρθρίτιδας, να προστατεύσουν τις αρθρώσεις τους ή απλώς ως μέρος ενός προγράμματος «υγιούς γήρανσης».
Τώρα, όμως, μια νέα μεγάλη αμερικανική μελέτη προκαλεί ισχυρούς τριγμούς στην επιστημονική κοινότητα και ανοίγει μια νέα συζήτηση για το κατά πόσο ένα τόσο διαδεδομένο συμπλήρωμα μπορεί να έχει απρόσμενες συνέπειες στον εγκέφαλο.
Περισσότεροι από 66.000 ασθενείς στο μικροσκόπιο
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στις 9 Ιουνίου στο Nature Metabolism και πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Φλόριντα.
Οι ερευνητές αξιοποίησαν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για να αναλύσουν ανώνυμα ιατρικά δεδομένα του συστήματος υγείας του Πανεπιστημίου της Φλόριντα, τα οποία κάλυπταν την περίοδο 2012-2024.
Συνολικά μελετήθηκαν:
- 24.481 ασθενείς με άνοια και νόσο Αλτσχάιμερ,
- 41.884 άτομα με ήπια γνωστική εξασθένηση (Mild Cognitive Impairment – MCI),
- ενώ περίπου το 8% των συμμετεχόντων λάμβαναν γλυκοζαμίνη.
Αφού ελήφθησαν υπόψη παράγοντες όπως η ηλικία, το φύλο και άλλα δημογραφικά χαρακτηριστικά, οι επιστήμονες κατέληξαν σε ένα εύρημα που τους εξέπληξε:
Τα άτομα με ήπια γνωστική εξασθένηση που λάμβαναν γλυκοζαμίνη εμφάνιζαν 25% μεγαλύτερη πιθανότητα να εξελιχθούν σε πλήρη νόσο Αλτσχάιμερ.
Το στοιχείο αυτό θεωρείται εξαιρετικά σημαντικό, καθώς συνήθως μόνο το 5% των ατόμων με ήπια γνωστική εξασθένηση εξελίσσονται κάθε χρόνο προς την άνοια.
Αυξημένος και ο κίνδυνος θανάτου
Η μελέτη αποκάλυψε ακόμη ένα ανησυχητικό εύρημα. Στους ασθενείς που είχαν ήδη διαγνωστεί με Αλτσχάιμερ, η χρήση γλυκοζαμίνης συσχετίστηκε με 25% μεγαλύτερο κίνδυνο θανάτου μέσα στην επόμενη πενταετία.
Αντίθετα, στους ασθενείς με ήπια γνωστική εξασθένηση δεν παρατηρήθηκε αύξηση της θνησιμότητας.
«Μπορεί να επιδεινώνει την πορεία της νόσου»
Ο επικεφαλής της έρευνας και διευθυντής του Κέντρου Προηγμένης Χωρικής Έρευνας Βιομορίων του Πανεπιστημίου της Φλόριντα, Ramon Sun, δεν έκρυψε τον προβληματισμό του.
«Στις ΗΠΑ υπάρχουν περίπου 7 εκατομμύρια άνθρωποι με Αλτσχάιμερ και εκατομμύρια ακόμη με άλλες μορφές άνοιας. Πολλοί από αυτούς λαμβάνουν ένα συμπλήρωμα χωρίς συνταγή, το οποίο ίσως επιδεινώνει την εξέλιξη της νόσου τους», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Η θεωρία που προσπαθεί να εξηγήσει τι συμβαίνει στον εγκέφαλο
Οι ερευνητές θεωρούν ότι πίσω από τη σύνδεση αυτή μπορεί να βρίσκεται η γλυκοζυλίωση, μια φυσιολογική διαδικασία κατά την οποία μόρια σακχάρου προσκολλώνται στις πρωτεΐνες και επηρεάζουν τη λειτουργία τους.
Η ίδια ομάδα είχε δείξει σε προηγούμενες μελέτες ότι στους εγκεφάλους ασθενών με Αλτσχάιμερ παρατηρείται υπερβολική γλυκοζυλίωση.
Ο καθηγητής Βιοχημείας Matthew Gentry εξηγεί: «Οι πρωτεΐνες είναι τα μοριακά εργαλεία των κυττάρων. Χρειάζονται συγκεκριμένες ποσότητες σακχάρων για να λειτουργούν σωστά. Στον εγκέφαλο των ασθενών με Αλτσχάιμερ διαπιστώσαμε ότι αυτό το σύστημα μοιάζει υπερδραστήριο. Προστίθενται υπερβολικά πολλές δομές σακχάρων και αυτό φαίνεται ότι συμβάλλει στην ασθένεια αντί να την προστατεύει».
Τι έδειξαν τα πειράματα σε ποντίκια
Πριν ακόμα οι επιστήμονες στραφούν στους ανθρώπους, είχαν παρατηρήσει κάτι εξίσου εντυπωσιακό.
Σε γενετικά τροποποιημένα ποντίκια που εμφάνιζαν συμπτώματα παρόμοια με εκείνα του Αλτσχάιμερ, η χορήγηση γλυκοζαμίνης:
- αύξησε σημαντικά τα επίπεδα γλυκοζυλίωσης,
- επιδείνωσε τη μνήμη,
- επηρέασε την κοινωνική συμπεριφορά των ζώων.
Όταν οι ερευνητές μπλόκαραν χημικά τη συγκεκριμένη μεταβολική οδό, η μνήμη των πειραματόζωων βελτιώθηκε.
Η μεγάλη αντίφαση: Προηγούμενη έρευνα έδειχνε το ακριβώς αντίθετο
Και εδώ αρχίζει το πραγματικά ενδιαφέρον.
Το 2023, μια μεγάλη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο BMC Medicine και βασίστηκε σε σχεδόν 500.000 άτομα της UK Biobank είχε καταλήξει στο ακριβώς αντίθετο συμπέρασμα.
Σύμφωνα με εκείνη τη μελέτη:
- η τακτική λήψη γλυκοζαμίνης συνδεόταν με 15% μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας,
- 17% μικρότερο κίνδυνο νόσου Αλτσχάιμερ,
- και 26% χαμηλότερο κίνδυνο αγγειακής άνοιας.
Οι συγγραφείς είχαν μάλιστα προτείνει πιθανή νευροπροστατευτική δράση.
Πώς εξηγείται αυτή η αντίφαση;
Η νέα αμερικανική μελέτη δεν εξέτασε υγιείς ανθρώπους, αλλά άτομα που είχαν ήδη γνωστικά προβλήματα.
Αυτό σημαίνει ότι η γλυκοζαμίνη ίσως να έχει διαφορετικές επιδράσεις σε έναν εγκέφαλο που βρίσκεται ήδη σε νευροεκφυλιστική πορεία.
«Μην πετάξετε τα χάπια σας»
Ο Jason Hinman, νευρολόγος και διευθυντής του Easton Center for Alzheimer’s Disease Research του UCLA, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη, εμφανίζεται ιδιαίτερα προσεκτικός. «Τα ευρήματα φαίνονται ισχυρά, όμως δεν αποδεικνύουν σχέση αιτίου-αποτελέσματος», τονίζει.
Όπως εξηγεί:
- η μελέτη αφορά μόνο ανθρώπους που είχαν ήδη γνωστική εξασθένηση,
- δεν ξεχώρισε διαφορετικές μορφές γλυκοζαμίνης,
- και δεν μπορεί να αποδείξει ότι το συμπλήρωμα προκαλεί ταχύτερη εξέλιξη της νόσου.
Ούτε για τις αρθρώσεις τα στοιχεία είναι ξεκάθαρα
Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι η αποτελεσματικότητα της γλυκοζαμίνης στην οστεοαρθρίτιδα παραμένει αντικείμενο διαφωνιών.
Το National Center for Complementary and Integrative Health (NCCIH), αλλά και οι κατευθυντήριες οδηγίες του Αμερικανικού Κολλεγίου Ρευματολογίας, δεν υποστηρίζουν ισχυρά τη χρήση της για την οστεοαρθρίτιδα του γόνατος.
Αντίστοιχα, η ιστορική μελέτη GAIT που δημοσιεύθηκε στο New England Journal of Medicine δεν κατάφερε να δείξει ουσιαστικό όφελος για τη μεγάλη πλειονότητα των ασθενών.
Έτσι, αρκετοί ειδικοί θεωρούν ότι η σχέση οφέλους-κινδύνου παραμένει αμφίβολη.
Το ερώτημα που θέτει ο ίδιος ο επικεφαλής της μελέτης
Ο Ramon Sun θέτει ένα απλό αλλά ουσιαστικό ερώτημα: «Αναρωτηθείτε τι ακριβώς κερδίζετε από τη γλυκοζαμίνη και αν βελτιώνει πραγματικά την ποιότητα ζωής σας. Αν δεν υπάρχει πραγματικό όφελος, ποιο είναι το νόημα να ξοδεύουμε χρήματα γι’ αυτήν;»
Το μεγάλο μήνυμα
Η νέα μελέτη δεν αποδεικνύει ότι η γλυκοζαμίνη προκαλεί Αλτσχάιμερ.
Ανοίγει, όμως, ένα νέο κεφάλαιο στη διερεύνηση της σχέσης μεταβολισμού και νευροεκφυλιστικών νοσημάτων και υπενθυμίζει ότι ακόμη και τα πιο διαδεδομένα συμπληρώματα δεν είναι απαραίτητα αθώα.
Και κυρίως υπενθυμίζει ότι η αυτοθεραπεία, ακόμη και με προϊόντα που θεωρούνται «φυσικά», δεν είναι πάντα μια ακίνδυνη υπόθεση.
Προς το παρόν, οι επιστήμονες ζητούν μεγάλες, διπλά τυφλές κλινικές δοκιμές πριν δοθούν οριστικές απαντήσεις. Μέχρι τότε, η συμβουλή παραμένει μία: Κανένα συμπλήρωμα δεν πρέπει να λαμβάνεται χωρίς συζήτηση με τον θεράποντα ιατρό, ιδιαίτερα όταν υπάρχει ήδη γνωστική εξασθένηση ή διάγνωση άνοιας.
[penci_related_posts title=”ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ:” number=”8″ style=”grid” align=”none” displayby=”cat” orderby=”random”]
