Οι θεραπείες για τον καρκίνο βελτιώνονται με γρήγορους ρυθμούς, όμως η πρόληψη μέχρι σήμερα στηριζόταν κυρίως στην προώθηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής. Αυτό αρχίζει σταδιακά να αλλάζει, καθώς οι προσπάθειες για την ανάπτυξη προληπτικών φαρμάκων και εμβολίων φαίνεται να αποδίδουν καρπούς.
Νέα έρευνα δείχνει ότι ήδη υπάρχοντα αντιφλεγμονώδη φάρμακα μπορεί να έχουν σημαντικές δυνατότητες στην πρόληψη του καρκίνου του πνεύμονα.
Παρά τη σημαντική μείωση του καπνίσματος τα τελευταία χρόνια, ο καρκίνος του πνεύμονα παραμένει η συχνότερη διάγνωση καρκίνου παγκοσμίως. Όπως επισημαίνουν ειδικοί στον Economist, οι καπνιστές που διακόπτουν το κάπνισμα μειώνουν τον κίνδυνο, ωστόσο εξακολουθούν να έχουν υψηλότερο διά βίου κίνδυνο σε σύγκριση με όσους δεν κάπνισαν ποτέ.
Αυξημένο κίνδυνο αντιμετωπίζουν επίσης άνθρωποι που εκτίθενται για μεγάλο χρονικό διάστημα σε υψηλά επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
Τα ίχνη κινδύνου για καρκίνο του πνεύματος
Μια διεθνής ομάδα 80 επιστημόνων εντόπισε τώρα μια μοριακή «υπογραφή» που μπορεί να προβλέψει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα χρόνια πριν από τη διάγνωση. Οι ερευνητές εξέτασαν δείγματα αίματος από σχεδόν 50.000 ανθρώπους που συμμετέχουν στη UK Biobank, μια μεγάλη βάση δεδομένων που συγκεντρώνει στοιχεία, βιολογικά δείγματα και απεικονιστικές εξετάσεις από την ίδια ομάδα ανθρώπων σε τακτά χρονικά διαστήματα.
Οι επιστήμονες ανέλυσαν χιλιάδες πρωτεΐνες στα δείγματα αίματος και εντόπισαν 14 των οποίων τα επίπεδα αυξάνονταν πέντε ή περισσότερα χρόνια πριν από τη διάγνωση καρκίνου του πνεύμονα.
Στη συνέχεια, επιβεβαίωσαν ότι αυτή η «υπογραφή» των 14 πρωτεϊνών μπορούσε να προβλέψει τον καρκίνο του πνεύμονα και σε οκτώ ακόμη σύνολα δεδομένων από διάφορες περιοχές του κόσμου. Ανάμεσά τους ήταν και ένα σύνολο δεδομένων από την Ταϊβάν, όπου λίγοι από τους συμμετέχοντες ήταν καπνιστές. Τα εντυπωσιακά ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Cell στις 4 Ιουνίου.
Σε εργαστηριακά πειράματα σε ποντίκια και κύτταρα, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι οι 14 πρωτεΐνες υπήρχαν σε μεγαλύτερες ποσότητες όταν ενεργοποιούνταν μια φλεγμονώδης οδός που συνδέεται με τον καρκίνο του πνεύμονα και η οποία είχε εντοπιστεί το 2023 από ερευνητική ομάδα στο Francis Crick Institute του Λονδίνου.
Η προηγούμενη έρευνα είχε δείξει ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση πυροδοτεί την απελευθέρωση ενός σηματοδοτικού μορίου που ονομάζεται ιντερλευκίνη-1 βήτα, γνωστή και ως IL-1ß. Όταν η IL-1ß φτάνει σε κύτταρα των πνευμόνων που φέρουν ανενεργές καρκινογόνες μεταλλάξεις, μπορεί να τις ενεργοποιήσει. Τα κύτταρα αρχίζουν τότε να πολλαπλασιάζονται και τελικά να αναπτύσσονται σε όγκο.
Ανοίγοντας το δρόμο για προληπτικά φάρμακα
Το ιδιαίτερα σημαντικό εύρημα ήταν ότι, όταν η IL-1ß μπλοκαρίστηκε σε ποντίκια που είχαν εκτεθεί σε ατμοσφαιρική ρύπανση, οι όγκοι δεν σχηματίστηκαν. Αυτό ανοίγει τον δρόμο για τη χρήση προληπτικών φαρμάκων. Η νέα έρευνα προσφέρει τη βάση για μια αιματολογική εξέταση που θα μπορούσε να εντοπίζει ποιοι άνθρωποι είναι πιθανότερο να ωφεληθούν από τέτοιες προληπτικές θεραπείες.
Φάρμακα που μπλοκάρουν την IL-1ß υπάρχουν ήδη και χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία ορισμένων αυτοφλεγμονωδών παθήσεων, όπως κάποιες μορφές αρθρίτιδας. Στο πλαίσιο της νέας μελέτης, οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα για την εμφάνιση καρκίνου σε ανθρώπους που είχαν λάβει τέτοια φάρμακα.
Το 2017, πραγματοποιήθηκε μια μεγάλη δοκιμή για τη χρήση της φαρμακευτικής ουσίας κανακινουμάμπης, που μπλοκάρει την IL-1ß, ως προληπτικής θεραπείας για τα εμφράγματα. Το φάρμακο δεν αποδείχθηκε αποτελεσματικό στην πρόληψη των εμφραγμάτων, ωστόσο στο πλαίσιο των ελέγχων ασφαλείας της δοκιμής, η εταιρεία είχε συλλέξει δεδομένα και για την εμφάνιση καρκίνου στους συμμετέχοντες.
Η ομάδα που έλαβε κανακινουμάμπη εμφάνισε τελικά χαμηλότερα ποσοστά καρκίνου του πνεύμονα σε σύγκριση με την ομάδα που έλαβε εικονικό φάρμακο (placebo). Η επίδραση, ωστόσο, ήταν μέτρια. Όταν οι ερευνητές ανέλυσαν ξανά τα δεδομένα της δοκιμής χρησιμοποιώντας την «υπογραφή» των 14 πρωτεϊνών, η εικόνα έγινε πιο ξεκάθαρη. Σε όσους είχαν υψηλότερες ποσότητες αυτών των πρωτεϊνών, η κανακινουμάμπη σχεδόν μείωσε στο μισό τον κίνδυνο.
Σχέδια για νέα φάρμακα ακόμη και τεστ ανίχνευσης κινδύνου
Το επόμενο βήμα είναι η ανάπτυξη ενός εμπορικά διαθέσιμου τεστ που θα μπορεί να ανιχνεύει την «υπογραφή» των 14 πρωτεϊνών. Παράλληλα, οι επιστήμονες εξετάζουν αν και άλλα αντιφλεγμονώδη φάρμακα θα μπορούσαν να έχουν παρόμοια αποτελεσματικότητα.
Νέα δεδομένα από έρευνες της UK Biobank αναμένονται μέσα στα επόμενα δύο χρόνια και ενδέχεται να προσφέρουν αντίστοιχες ενδείξεις και για άλλους τύπους καρκίνου. Ήδη, μια μακροχρόνια δοκιμή στην Αγγλία έχει δείξει ότι η ασπιρίνη μπορεί να προλαμβάνει ορισμένους καρκίνους του παχέος εντέρου.
Η πρόληψη του καρκίνου, που για χρόνια βρισκόταν στη σκιά της αναζήτησης νέων θεραπειών, φαίνεται πως αρχίζει να ενισχύεται στην επιστημονική έρευνα. Αν τα ευρήματα επιβεβαιωθούν και μεταφραστούν σε πρακτικές εξετάσεις και στοχευμένες παρεμβάσεις, στο μέλλον οι γιατροί ίσως μπορούν όχι μόνο να θεραπεύουν τον καρκίνο πιο αποτελεσματικά, αλλά και να τον προλαμβάνουν σε ανθρώπους που διατρέχουν υψηλό κίνδυνο.
[penci_related_posts title=”ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ:” number=”8″ style=”grid” align=”none” displayby=”cat” orderby=”random”]
