Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος, η κα Παρασκευή Κατσαούνου, καθηγήτρια Πνευμονολογίας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, μιλά στο Newsbeast για τη νέα γενιά καπνιστών, την εξάρτηση από τη νικοτίνη, τους κινδύνους του ηλεκτρονικού τσιγάρου και τη σημασία της οργανωμένης ιατρικής υποστήριξης στη διακοπή του καπνίσματος.
Όπως τονίζει, η νικοτίνη δεν είναι μια απλή συνήθεια, αλλά μία ισχυρή εξάρτηση, ενώ η εξάπλωση των ηλεκτρονικών τσιγάρων στους εφήβους αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις δημόσιας υγείας σήμερα.
- Η συνέντευξή μας γίνεται με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος. Ποιο είναι το βασικό μήνυμα που θα θέλατε να στείλετε φέτος;
Παρότι υπάρχουν πάντα πολλά να πούμε γύρω από το κάπνισμα, φέτος συντασσόμαστε και με το μήνυμα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, που για τρίτη συνεχόμενη χρονιά εστιάζει στην παραπλάνηση των εφήβων και των νέων από την καπνοβιομηχανία.
- Παρά την ενημέρωση των τελευταίων δεκαετιών, γιατί το κάπνισμα εξακολουθεί να αποτελεί τόσο ισχυρή εξάρτηση;
Καταρχάς, δεν πρόκειται για συνήθεια, αλλά για εξάρτηση. Η νικοτίνη είναι μία εξαιρετικά εθιστική ουσία, όπως η ηρωίνη και άλλες εξαρτησιογόνες ουσίες.
Ο λόγος που οι άνθρωποι καπνίζουν είναι ότι η νικοτίνη προκαλεί ευχαρίστηση, βοηθά στη συγκέντρωση, μειώνει την όρεξη και επηρεάζει τη διαχείριση του βάρους. Όταν εισπνέεται, η δράση της είναι άμεση και πολύ έντονη.
Το πρόβλημα είναι ότι για να λάβει κανείς τη νικοτίνη μέσω εισπνοής, εκτίθεται ταυτόχρονα σε πολύ τοξικές και καρκινογόνες ουσίες, είτε πρόκειται για συμβατικό τσιγάρο είτε για άλλα καπνικά προϊόντα.
Αυτό που θα έπρεπε να συμβαίνει είναι να υπάρχει πολύ πιο ισχυρή πρόληψη ώστε οι νέοι να μην ξεκινούν ποτέ τη χρήση νικοτίνης. Γιατί από τη στιγμή που θα υπάρξει εθισμός, η εξάρτηση παραμένει.
- Ποια είναι σήμερα η εικόνα του καπνίσματος στην Ελλάδα, ιδιαίτερα στους νέους;
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΟΔΥ και του Ευρωβαρόμετρου, περίπου το 38% του πληθυσμού χρησιμοποιεί κάποιο καπνικό προϊόν. Επίσης, σύμφωνα με στοιχεία του ΕΟΔΥ, περίπου το 30% αφορά το συμβατικό τσιγάρο, ενώ το 14% των Ελλήνων χρησιμοποιεί ηλεκτρονικό και θερμαινόμενο τσιγάρο.
Αυτό που ανησυχεί ιδιαίτερα είναι η πολύ μεγάλη αύξηση της χρήσης ηλεκτρονικού τσιγάρου στους εφήβους και στους νέους κάτω των 18 ετών.
- Πόσο ανησυχητική είναι η εξάπλωση του ηλεκτρονικού τσιγάρου στις μικρές ηλικίες;
Είναι εξαιρετικά ανησυχητική. Όταν η εξάρτηση ξεκινά σε μικρή ηλικία, γίνεται πολύ πιο ισχυρή και η πιθανότητα διακοπής μειώνεται σημαντικά.
Παράλληλα, στην εφηβεία οι εξαρτησιογόνες ουσίες επηρεάζουν έντονα και την ψυχική υγεία. Ο εθισμός είναι πολύ πιο έντονος σε αυτή τη φάση της ζωής.
- Υπάρχει ακόμη η αντίληψη ότι το ηλεκτρονικό τσιγάρο είναι ακίνδυνο;
Η αντίληψη ότι είναι ακίνδυνο δεν θα έπρεπε να υπάρχει. Αρχικά θεωρήθηκε λιγότερο βλαπτικό από το συμβατικό τσιγάρο, όμως ήδη γνωρίζουμε ότι προκαλεί φλεγμονή και επηρεάζει το αναπνευστικό.
Τα τελευταία επιστημονικά δεδομένα είναι ακόμη πιο ανησυχητικά, καθώς υπάρχουν πλέον μελέτες που συσχετίζουν τη χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου ακόμη και με καρκίνο.
Άρα δεν μιλάμε για ένα ακίνδυνο προϊόν.
Παρασκευή Κατσαούνου, καθηγήτρια Πνευμονολογίας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ
- Πιστεύετε ότι τα μέτρα για την απαγόρευση πώλησης καπνικών προϊόντων σε ανηλίκους αρκούν;
Κάθε προσπάθεια είναι θετική, όμως για να αποδώσει πραγματικά χρειάζεται αυστηρός έλεγχος, όπως συμβαίνει σε χώρες του εξωτερικού όπου απαιτείται υποχρεωτικά ταυτότητα για την αγορά καπνικών προϊόντων.
Παράλληλα, πρέπει να αντιμετωπιστεί και η παραπλάνηση μέσω των γεύσεων στα ηλεκτρονικά τσιγάρα, όπως βανίλια, σοκολάτα ή φρούτα, που δίνουν στους νέους την ψευδαίσθηση ότι πρόκειται για κάτι ακίνδυνο.
- Ποια είναι τα πρώτα και πιο άμεσα οφέλη όταν κάποιος κόψει το κάπνισμα;
Τα άμεσα οφέλη σχετίζονται κυρίως με το καρδιαγγειακό σύστημα. Μειώνεται η ταχυκαρδία, βελτιώνεται η κυκλοφορία και αποκαθίστανται σταδιακά η όσφρηση και η γεύση.
Για σοβαρότερους κινδύνους, όπως ο καρκίνος του πνεύμονα, απαιτούνται πολλά χρόνια ώστε να μειωθεί σημαντικά ο κίνδυνος.
- Ποιοι είναι οι μεγαλύτεροι μύθοι γύρω από τη διακοπή του καπνίσματος;
Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι μπορούν να κόψουν το κάπνισμα όποτε θέλουν. Αυτό δεν ισχύει.
Η εξάρτηση από τη νικοτίνη είναι πολύ ισχυρή και μόνο ένα πολύ μικρό ποσοστό ανθρώπων καταφέρνει να διακόψει χωρίς βοήθεια.
Το κάπνισμα είναι ένα χρόνιο νόσημα και χρειάζεται οργανωμένη ιατρική υποστήριξη, συνδυασμό συμπεριφορικής θεραπείας και φαρμακευτικής αγωγής.
- Πόσο σημαντικά είναι τα ιατρεία διακοπής καπνίσματος;
Τα οργανωμένα ιατρεία διακοπής καπνίσματος είναι καθοριστικά. Τα ποσοστά επιτυχίας αυξάνονται θεαματικά όταν υπάρχει εξειδικευμένη υποστήριξη και σωστή παρακολούθηση.
Ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας λειτουργεί τηλεφωνική γραμμή για τη συμβουλευτική υποστήριξη των καπνιστών που επιθυμούν να διακόψουν το κάπνισμα, μέσω της φωνητικής πύλης του ΕΟΔΥ 1135, ενώ μπορούν να απευθυνθούν και στο site της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας για πληροφορίες σχετικά με τα ιατρεία διακοπής καπνίσματος.
- Πώς συνδέεται το κάπνισμα με τις λοιμώξεις του αναπνευστικού;
Οι καπνιστές είναι πολύ πιο ευάλωτοι στις λοιμώξεις του αναπνευστικού. Αυτό έχει αποδειχθεί από πολλές μελέτες.
Το κάπνισμα επηρεάζει το ανοσοποιητικό σύστημα και αυξάνει τον κίνδυνο για σοβαρές λοιμώξεις και πνευμονίες.
Μάλιστα, ακόμη και πρώην καπνιστές μπορεί να παραμένουν πιο ευάλωτοι λόγω επιγενετικών αλλαγών που προκαλεί το κάπνισμα στο γενετικό υλικό.
- Αν είχατε απέναντί σας έναν νέο άνθρωπο που ξεκινά το κάπνισμα από περιέργεια, τι θα του λέγατε;
Θα του έλεγα ότι η περιέργεια για μια τόσο εθιστική ουσία σχεδόν πάντα οδηγεί στην εξάρτηση.
Και επειδή οι νέοι αγαπούν περισσότερο από όλα την ελευθερία τους, θα έπρεπε να γνωρίζουν ότι με το κάπνισμα ουσιαστικά δεσμεύονται σε μια ουσία που όχι μόνο προκαλεί εξάρτηση, αλλά μπορεί να οδηγήσει και σε σοβαρά προβλήματα υγείας αργότερα στη ζωή τους.
[penci_related_posts title=”ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ:” number=”8″ style=”grid” align=”none” displayby=”cat” orderby=”random”]
