Τι αποκαλύπτει η πρώτη του είδους έρευνα που εξέτασε τους βιοτόπους των 508 φιδιών με ιατρικό ενδιαφέρον.
Νέο σπίτι αναζητούν τα δηλητηριώδη φίδια του πλανήτη, καθώς δεν αντέχουν ούτε αυτά τις αυξανόμενες θερμοκρασίες που προκαλεί η κλιματική αλλαγή, αλλά και τις ανθρώπινες παρεμβάσεις.
Η μετακίνησή τους πρακτικά σημαίνει ότι πλησιάζουν ολοένα περισσότερο τις πυκνοκατοικημένες περιοχές, σύμφωνα με νέα έρευνα. Πλησιάζουν επίσης περιοχές στις οποίες ουδέποτε κατά το παρελθόν υπήρξε ανάγκη αντιμετώπισης δηλητηριωδών φιδιών.
Οι αλλαγές αυτές μπορεί να οδηγήσουν σε περισσότερες εκθέσεις των ανθρώπων σε επικίνδυνα φίδια. Το επακόλουθο μπορεί να είναι περισσότερα ατυχήματα και θάνατοι ένθεν κακείθεν.
Ο εκτοπισμός των φιδιών αφορά πολλά είδη φιδιών, από τις οχιές της Ευρώπης έως την μαύρη μάμπα της Αφρικής.
Η νέα έρευνα δημοσιεύθηκε στην ιατρική επιθεώρηση PLOS Neglected Tropical Diseases. Είναι η πρώτη του είδους, καθώς οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν δημοσιευμένα και αδημοσίευτα γεωγραφικά και επιστημονικά δεδομένα για να αποτυπώσουν το φυσικό περιβάλλον όπου ζουν ή μπορούν να ζήσουν και τα 508 είδη φιδιών που είναι σημαντικά από ιατρικής απόψεως για τους ανθρώπους.
Αυτό δεν έγινε τυχαία. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) αναφέρει ότι τα φίδια δαγκώνουν ετησίως 5,4 εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Σε τουλάχιστον μία στις τρεις περιπτώσεις, το φίδι ήταν δηλητηριώδες.
Η συνέπεια είναι να χάνουν τη ζωή τους έως και 138.000 άνθρωποι κάθε χρόνο. Επιπλέον, τριπλάσιος αριθμός χρειάζονται ακρωτηριασμό ή υφίστανται κάποια άλλη μόνιμη αναπηρία λόγω του δαγκώματος.
Έως τώρα, τα δαγκώματα των φιδιών ήταν πιο συχνά στους αγροτικούς πληθυσμούς, ιδίως του αναπτυσσόμενου κόσμου. Η περιοχή με τα περισσότερα δαγκώματα είναι η νότια Ασία, όπου καταγράφονται έως και 4 εκατομμύρια κρούσματα τον χρόνο.
Ωστόσο παρέμενε ασαφές τι μπορεί να συμβεί με την κλιματική αλλαγή και τις ανθρώπινες παρεμβάσεις. Και αυτό ακριβώς το κενό καλύπτει η νέα έρευνα.
Ποια φίδια εκτοπίζονται
Η νέα έρευνα διεξήχθη υπό την ηγεσία του ΠΟΥ. Όπως έδειξε, πολλά είδη φιδιών μπορεί να αναγκαστούν να αναζητήσουν νέα ενδιαιτήματα τα επόμενα χρόνια, καθώς το φυσικό περιβάλλον τους αλλάζει και η θερμοκρασία αυξάνεται. Σε αυτά συμπεριλαμβάνονται ενδεικτικά:
- Οι οχιές της Ευρώπης
- Οι μοκασίνοι cottonmouth (είναι ένα είδος οχιάς) της Βόρειας Αμερικής
- Οι «φτυστές» κόμπρες της Αφρικής (εκτοξεύουν υπό πίεσή το δηλητήριό τους, στοχεύοντας στα μάτια των εχθρών τους)
- Οι μαύρες μάμπες της Αφρικής
- Οι βούγγαροι (κοινώς αποκαλούνται κράιτς ή kraits) της Ασίας
- Οι οχιές της Νότιας Αμερικής
Μερικά από αυτά τα επικίνδυνα φίδια μπορεί να εξαπλωθούν σε περιοχές με τεράστιους πληθυσμούς. Επομένως, δισεκατομμύρια άνθρωποι μπορεί να κινδυνεύσουν από τα δαγκώματά τους.
Οι μαύρες μάμπες, λ.χ., μπορεί να μετακινηθούν από τις ακτές της Κένυας και περιοχές της Ερυθραίας, της Αιθιοπίας, του Τζιμπουτί και του Κονγκό, στην Νιγηρία, τη Νότια Αφρική και τη Σομαλία.
Στην Ινδία, οι κόμπρες, οι βούγγαροι και οι οχιές του Ράσελ μπορεί να μετακινηθούν από το νότο στον πιο πυκνοκατοικημένο βορρά. Αντίστοιχα στην Ασία, οι βούγγαροι μπορεί να μετακινηθούν από την επαρχία Γιουνάν της Κίνας και τα δάση της Μυανμάρ στις πολυπληθέστερες βόρειες και κεντρικές πόλεις.
Στις πυκνοκατοικημένες περιοχές, οι συναντήσεις των ανθρώπων με φίδια θα είναι πιθανότερες σε περιοχές όπως οι παιδικές χαρές, τα μονοπάτια πεζοπορίας, οι πηγές του νερού και οι εκτάσεις με καλλιέργειες.
Στο χείλος του αφανισμού
Η νέα έρευνα αποκαλύπτει ότι και τα ίδια τα φίδια κινδυνεύουν από την κλιματική αλλαγή. Αυτό είναι ιδιαιτέρως αληθές για:
- Τα κοραλιοειδή φίδια του Αμαζονίου
- Τις φουσκωτές οχιές (puff aaders) της Αφρικής
- Τους ακανθόφεις (copperheads) της Παπούα Νέα Γουϊνέα (είναι φίδια συγγενικά με τις κόμπρες)
Τα φίδια αυτά μπορεί να δουν τους βιοτόπους τους να μετατρέπονται σε καλλιέργειες, ράντσα και πόλεις. Μερικά είδη μάλιστα μπορεί να φθάσουν έως το χείλος της εξαφάνισης.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι ο εκτοπισμός των φιδιών εξαιτίας των ανθρώπων και της κλιματικής αλλαγής θα είναι πιο θανατηφόρος για τις φτωχές, αγροτικές περιοχές του πλανήτη, όπου οι αγρότες συχνά εργάζονται ξυπόλητοι και οι ιατρικές υποδομές είναι απομακρυσμένες και ελλιπείς.
Φωτογραφία: istock
