Άνδρες και γυναίκες έχουν σημαντικές διαφορές στο ανοσοποιητικό τους σύστημα που άγουν την ανάπτυξή τους.
Τα αυτοάνοσα νοσήματα, που εκδηλώνονται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται λανθασμένα στους υγιείς ιστούς του σώματος, είναι πολύ πιο συχνά στις γυναίκες. Τώρα, νέα μελέτη αποκαλύπτει τον λόγο για τον οποίο συμβαίνει αυτό.
Η μελέτη βασίσθηκε στην ανάλυση του γονιδιώματος 1,25 εκατομμυρίων αιμοσφαιρίων (κύτταρα του αίματος). Η ανάλυση εντόπισε πάνω από 1.000 γενετικούς «διακόπτες» στα ανοσοποιητικά κύτταρα, οι οποίοι λειτουργούν με διαφορετικό τρόπο αναλόγως με το φύλο.
Πρακτικά αυτό σημαίνει πως στις γυναίκες ενεργοποιούνται περισσότεροι οι φλεγμονώδεις μηχανισμοί, οι οποίοι εκ φύσεως κινητοποιούνται όταν κάτι απειλεί τον ανθρώπινο οργανισμό.
Η φλεγμονή όμως είναι γενεσιουργός αιτία πολλών δεινών – και σε αυτά συμπεριλαμβάνονται τα αυτοάνοσα νοσήματα. Επομένως, με την εντονότερη φλεγμονή αυξάνεται και ο κίνδυνος να εκδηλωθεί, λ.χ., λύκος ή σκλήρυνση κατά πλάκας (πολλαπλή σκλήρυνση).
«Γνωρίζαμε εδώ και καιρό ότι το ανοσοποιητικό σύστημα διαφέρει σε άνδρες και γυναίκες. Εν τούτοις πολλές μελέτες παραβλέπουν τις διαφορές μεταξύ τους, γεγονός που μπορεί να περιορίσει την κατανόησή μας για τις ασθένειες και να επηρεάσει αρνητικά τις θεραπευτικές επιλογές», δήλωσε η επικεφαλής ερευνήτρια Dr. Syhan Yazar, υπολογιστική βιολόγος στο Ινστιτούτο Ιατρικής Έρευνας Garvan, στην Αυστραλία.
«Τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι οι μελέτες του ανοσοποιητικού συστήματος πρέπει να διεξάγονται (και) με γνώμονα το φύλο», πρόσθεσε.
Η μελέτη
Η νέα μελέτη δημοσιεύθηκε στην ιατρική επιθεώρηση The American Journal of Human Genetics. Όπως εξηγούν οι ερευνητές, έως πρότινος υπήρχαν τεχνολογικοί περιορισμοί που επέτρεπαν μόνον την αδρή μελέτη των ανοσοποιητικών κυττάρων.
Πρακτικά αυτό σημαίνει πως οι επιστήμονες μπορούσαν να μετρήσουν τη μέση δραστηριότητα πολλών κυττάρων μαζί και όχι κάθε ενός ξεχωριστά. Το γεγονός αυτό όμως σημαίνει ότι δεν μπορούσε να γίνει λεπτομερής έλεγχος της δραστηριότητάς τους.
Το πρόβλημα αυτό έλυσε η πρόοδος στις τεχνολογίες μεμονωμένων κυττάρων. Ειδικότερα, οι ερευνητές έλαβαν δείγματα αίματος από 982 εθελοντές (546 γυναίκες και 418 άνδρες). Ύστερα ανέλυσαν ένα-ένα τα κύτταρά τους.
Η ανάλυση έγινε με μία προηγμένη τεχνική που λέγεται αλληλούχιση RNA μονού κυττάρου. Οι επιστήμονες την χρησιμοποίησαν για να μετρήσουν με ακρίβεια την δραστηριότητα των γονιδίων στα μονοπύρηνα κύτταρα του περιφερειακού αίματος (PBMCs).
Τα κύτταρα αυτά ανήκουν στο ανοσοποιητικό σύστημα και κυκλοφορούν στο αίμα. Είναι διαφόρων τύπων, όπως ενδεικτικά δενδριτικά κύτταρα, CD14+ μονοκύτταρα, ΝΚ κύτταρα. Τ-λεμφοκύτταρα, Β-λεμφοκύτταρα κ.λπ.
Τα ευρήματα
Όπως διαπίστωσαν οι επιστήμονες, άνδρες και γυναίκες είχαν διαφορετικά «μίγματα» ανοσοποιητικών κυττάρων. Οι άνδρες είχαν περισσότερα κύτταρα «πρώτης ανταπόκρισης» (first responder). Επιπλέον, η γονιδιακή δραστηριότητά τους εστιαζόταν περισσότερο σε βασικές κυτταρικές διεργασίες, όπως η διατήρηση των κυττάρων και η σύνθεση πρωτεϊνών.
Αντιθέτως, οι γυναίκες είχαν υψηλότερα επίπεδα από τα ανοσοποιητικά Β-λεμφοκύτταρα και τα ρυθμιστικά Τ-λεμφοκύτταρα, που παίζουν καθοριστικό ρόλο στην επίκτητη ανοσία. Επιπλέον, η γονιδιακή δραστηριότητά τους επικεντρωνόταν στην ανάπτυξη φλεγμονής.
Τα Τ-λεμφοκύτταρα βρίσκονται συνεχώς σε εγρήγορση, ώστε να αντιληφθούν εγκαίρως τυχόν εισβολείς και να επιτεθούν για να τους καταστρέψουν. Με την αυξημένη ταχύτητα όμως είναι πιο εύκολο να γίνουν και λανθασμένες επιθέσεις, σαν κι αυτές που οδηγούν στα αυτοάνοσα νοσήματα.
«Το ιδιαίτερα αντιδραστικό ανοσοποιητικό προφίλ των γυναικών τούς δίνει πλεονέκτημα στην καταπολέμηση των λοιμώξεων», δήλωσε η επιβλέπουσα ερευνήτρια Dr. Sara Ballouz, λέκτορας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Νότιας Ουαλίας, στο Σύδνεϋ. «Το τίμημα όμως είναι να έχουν αυξημένη γενετική προδιάθεση στα αυτοάνοσα νοσήματα».
Είναι η πρώτη φορά που μελετήθηκαν σε τέτοιο επίπεδο λεπτομέρειας οι διαφορές στα κύτταρα του ανοσοποιητικού μεταξύ των φύλων, τόνισαν οι επιστήμονες.
Φωτογραφία: iStock
