Στο 70% των περιπτώσεων οι πάσχοντες είναι μεσήλικες γυναίκες που υπέστησαν ισχυρό ψυχικό ή σωματικό στρες.
Ένας έως δύο στους 100 ανθρώπους που παθαίνουν οξύ στεφανιαίο σύνδρομο και πηγαίνουν στο νοσοκομείο, πάσχουν από σύνδρομο ραγισμένης καρδιάς. Στο 70% των περιπτώσεων είναι γυναίκες μέσης ηλικίας, με τα συμπτώματά τους να έχουν ενεργοποιηθεί από το έντονο στρες.
Το σύνδρομο ραγισμένης καρδιάς (ή αλλιώς μυοκαρδιοπάθεια από στρες) αποτελεί μια αναγνωρισμένη καρδιακή πάθηση, αναφέρει ο κ. Νικόλαος Στρατήγης, διευθυντής καρδιολόγος στο Metropolitan Hospital. Η πάθηση «μιμείται» την καρδιακή προσβολή, εκδηλώνεται δηλαδή με συμπτώματα που ταιριάζουν σε μια καρδιακή προσβολή, όπως:
- Έντονη πίεση στο στήθος
- Δύσπνοια
- Ξαφνική αδυναμία
Το σύνδρομο επισημάνθηκε ως ξεχωριστή παθολογική οντότητα στις αρχές της δεκαετίας του ’90 από Ιάπωνες ιατρούς. Αρχικά έγινε γνωστό ως νόσος takotsubo, λόγω ομοιότητας του σχήματος της πάσχουσας καρδιάς με το ομώνυμο εργαλείο των Ιαπώνων για το ψάρεμα χταποδιών.
Τι πυροδοτεί όμως το σύνδρομο και πώς προκαλείται; Κατά κανόνα πυροδοτείται από έντονο, αιφνίδιο στρες που συνηθέστερα είναι ψυχικό, απαντά ο κ. Στρατήγης. Έτσι, μπορεί να το πυροδοτήσει:
- Ο θάνατος αγαπημένου προσώπου
- Ο χωρισμός
- Η ερωτική απόρριψη
- Το αίσθημα προδοσίας
- Η άκρατη οργή
Είναι όμως δυνατό να πυροδοτηθεί και από σωματικό στρες. Έτσι, η μυοκαρδιοπάθεια μπορεί να ακολουθήσει:
- Μια βαριά ασθματική κρίση
- Μία επιληπτική κρίση
- Ένα αιμορραγικό εγκεφαλικό επεισόδιο
- Μια εργώδης και παρατεταμένη χειρουργική επέμβαση κ.α.
Πώς προκαλείται
Η ακριβής παθοφυσιολογία της καρδιοπάθειας από στρες παραμένει ασαφής. Πιθανότατα εμπλέκονται ποικίλοι νευροορμονικοί μηχανισμοί.
Ο οργανισμός για την αντιμετώπιση αιφνίδιων έντονων καταστάσεων παράγει τις λεγόμενες ορμόνες του στρες, τις κατεχολαμίνες (αδρεναλίνη και νοραδρεναλίνη). Στο σύνδρομο ραγισμένης καρδιάς «η στάθμη των κατεχολαμινών έχει βρεθεί πολύ μεγαλύτερη απ’ ό,τι σε άλλες σοβαρές καταστάσεις, π.χ. έμφραγμα μυοκαρδίου, πνευμονικό οίδημα κ.α.», συνεχίζει ο κ. Στρατήγης.
«Δεν είναι γνωστό για ποιον λόγο σε ορισμένα άτομα σε συνθήκες στρες το μυοκάρδιο κατακλύζεται απότομα από υπέρμετρη ποσότητα κατεχολαμινών και σε άλλα όχι», προσθέτει.
Όποια κι αν είναι η αιτία, γεγονός παραμένει πως οι κατεχολαμίνες προκαλούν σύσπαση των μικρών αρτηριδίων, με αποτέλεσμα απότομη αλλά προσωρινή μείωση της αιμάτωσης του μυοκαρδίου.
Επιπλέον, «η αδρεναλίνη, συνδεόμενη με τα καρδιακά κύτταρα, προκαλεί την είσοδο μεγάλης ποσότητας ασβεστίου σε αυτά, που επηρεάζει τη φυσιολογική λειτουργία τους. Είναι άγνωστο ποιος από τους δύο μηχανισμούς έχει μεγαλύτερη σημασία», συμπληρώνει.
Ομοιότητες και διαφορές με το έμφραγμα
Όπως προαναφέρθηκε, το σύνδρομο ραγισμένης καρδιάς προκαλεί συμπτώματα όμοια με αυτά της καρδιακής προσβολής. Επιπλέον, το καρδιογράφημα και οι βιοχημικές εξετάσεις αίματος δεν βοηθούν για τη διάκριση μεταξύ των δύο αυτών νοσημάτων.
Την υποψία για την ύπαρξη του συνδρόμου της ραγισμένης καρδιάς ενισχύει η συσχέτιση με πρόσφατο έντονο στρες σε συνδυασμό με τα ευρήματα του υπερηχοκαρδιογραφήματος, τα οποία στις τυπικές περιπτώσεις είναι χαρακτηριστικά:
- Η αριστερά κοιλία της καρδιάς εμφανίζεται με έντονη υποκινησία της κορυφής και των κορυφαίων τμημάτων της
- Τα υπόλοιπα τμήματα υπερσυσπώνται
Η διάγνωση όμως τεκμηριώνεται με την στεφανιογραφία που αποδεικνύει τη βατότητα των στεφανιαίων αρτηριών:
- Στο έμφραγμα το μυοκάρδιο νεκρώνεται λόγω διακοπής της αιμάτωσης εξαιτίας απόφραξης στεφανιαίας αρτηρίας
- Στην μυοκαρδιοπάθεια από στρες το μυοκάρδιο πάσχει από την «τοξικότητα», κατά κάποιον τρόπο, των ορμονών του στρες όπως η αδρεναλίνη.
Η πρόγνωση
Τα καλά νέα είναι πως συνήθως είναι αναστρέψιμη η βλάβη στο μυοκάρδιο από το σύνδρομο ραγισμένης καρδιάς. Στην πραγματικότητα, αποκαθίσταται εντός ολίγων ημερών ή εβδομάδων, ενώ ο κίνδυνος να επανεμφανιστεί το σύνδρομο είναι γενικά μικρός.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το σύνδρομο δεν μπορεί να απειλήσει τη ζωή. «Αρχικά υπήρχε η εντύπωση ότι πρόκειται για «αθώα» κατάσταση λόγω της απουσίας στεφανιαίας νόσου και του γεγονότος ότι στις περισσότερες περιπτώσεις με επιθετική υποστηρικτική αγωγή η λειτουργία της καρδιάς αποκαθίσταται σε λίγες ημέρες ή εβδομάδες», εξηγεί ο ειδικός.
«Όμως υπάρχει ενδονοσοκομειακή θνητότητα που δεν διαφέρει πολύ από του οξέος στεφανιαίου συνδρόμου», συνεχίζει. Η θνησιμότητα οφείλεται σε μία σειρά σοβαρών επιπλοκών, όπως κοιλιακές αρρυθμίες, συστηματικά θρομβοεμβολικά επεισόδια και καρδιογενές shock.
Ο κίνδυνος επιπλοκών είναι μεγαλύτερος όταν το αίτιο του συνδρόμου είναι σωματικό στρες. Εκτός από το αιμορραγικό εγκεφαλικό, τους επιληπτικούς σπασμούς και μια σοβαρή ασθματική κρίση, που προαναφέρθηκαν, άλλα τέτοιου είδους στρες είναι μια μεγάλη αιμορραγία, η υπογλυκαιμία, ο υψηλός πυρετός, κ.λπ.,
Σε αυτές τις περιπτώσεις, «στο σωματικό στρες προστίθενται οι κίνδυνοι και της υποκείμενης νόσου», καταλήγει ο κ. Στρατήγης.
Φωτογραφία: iStock
