Όταν η απομάκρυνση από τη φύση μάς αρρωσταίνει – Το φαινόμενο Nature Deficit και η ιαπωνική απάντηση για την άμεση θωράκιση της υγείας μας
Το Πάσχα στην Ελλάδα αποτελεί μια πρώτης τάξεως ευκαιρία να επανασυνδεθούμε με το φυσικό μας περιβάλλον, καθώς η γιορτή συμπίπτει με την αναγέννηση στη φύση. Η έξοδος στην ύπαιθρο δεν είναι απλώς μια παράδοση, αλλά μια βιολογική ανάγκη. Η σύγχρονη ζωή μάς κρατά όλο και περισσότερο μέσα σε κλειστούς χώρους. Οθόνες, γραφεία και αστικοί ρυθμοί αφήνουν ελάχιστο χώρο για επαφή με το πράσινο, οδηγώντας σε αυτό που η επιστήμη ονομάζει «Nature Deficit» (Έλλειμμα Φύσης).
Τι είναι το «Nature Deficit» και πώς μας βλάπτει
Ο όρος περι- την απομάκρυνση του ανθρώπου από το φυσικό περιβάλλον. Δεν πρόκειται για μια απλή θεωρία ευεξίας, αλλά για μια κατάσταση με μετρήσιμες επιπτώσεις. Η απουσία της φύσης κρατά το σύστημα στρες του οργανισμού σε διαρκή εγρήγορση, αυξάνοντας την ψυχική κόπωση. Το αστικό περιβάλλον απαιτεί συνεχή επεξεργασία πληροφοριών, κάτι που εξαντλεί τους γνωστικούς μας πόρους, ενώ η φύση προσφέρει στον εγκέφαλο την απαραίτητη παύση για να «αναστηθεί» και να ανακάμψει.
Τι συμβαίνει στο σώμα χωρίς επαφή με τη φύση
Η έλλειψη φύσης επηρεάζει βασικά συστήματα του οργανισμού μας. Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Frontiers in Psychology, η επαφή με φυσικά τοπία μειώνει τα επίπεδα κορτιζόλης, της βασικής ορμόνης του στρες. Η μείωση αυτή έχει άμεσο αντίκτυπο στην καρδιά, καθώς βοηθά στη σταθεροποίηση του καρδιακού ρυθμού και τη μείωση της αρτηριακής πίεσης. Ταυτόχρονα, η υποχώρηση του στρες λειτουργεί ευεργετικά για το ανοσοποιητικό σύστημα, καθώς επιτρέπει στον οργανισμό να ανακατευθύνει ενέργεια προς την κυτταρική άμυνα, θωρακίζοντάς τον απέναντι σε φλεγμονές. Παράλληλα, η έλλειψη φύσης σχετίζεται με αυξημένα επίπεδα ψυχικής κόπωσης, καθώς το αστικό περιβάλλον εξαντλεί τους γνωστικούς μας πόρους
Πόση φύση χρειαζόμαστε τελικά;
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ερωτήματα είναι αν υπάρχει «ιδανική δόση» φύσης. Μελέτη στο Scientific Reports, η οποία ανέλυσε δεδομένα από χιλιάδες άτομα, κατέληξε σε ένα σαφές συμπέρασμα: περίπου 120 λεπτά την εβδομάδα σε φυσικό περιβάλλον συνδέονται με σημαντικά καλύτερη υγεία και ευεξία. Το εντυπωσιακό είναι ότι δεν έχει σημασία αν αυτά τα λεπτά συγκεντρώνονται σε μία πασχαλινή εξόρμηση ή κατανέμονται μέσα στην εβδομάδα.
Η επίδραση στον εγκέφαλο και τη ψυχική υγεία
Η φύση ενεργοποιεί περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την ηρεμία και τη συναισθηματική ρύθμιση. Ερευνητικά δεδομένα από το Harvard, υποδεικνύουν ότι άτομα που ζουν κοντά σε πράσινους χώρους εμφανίζουν χαμηλότερα επίπεδα άγχους και μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης κατάθλιψης. Η φύση λειτουργεί πολυπαραγοντικά: μειώνει το στρες, ενισχύει τη σωματική δραστηριότητα και βελτιώνει την κοινωνική αλληλεπίδραση.
Δασόλουτρο ή αλλιώς δασοθεραπεία: Η ιαπωνική προσέγγιση για την άμυνα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρακτική του «shinrin-yoku» (δασόλουτρο) αλλιώς Forest Bathing και στην επιστημονική βιβλιογραφία Forest Therapy και Nature Therapy. Μελέτες από ιαπωνικά πανεπιστήμια έχουν δείξει ότι η αργή παραμονή στο δάσος μπορεί να μειώσει την αρτηριακή πίεση και να βελτιώσει την ανοσολογική λειτουργία. Αυτό αποδίδεται στις φυτοκτόνες ουσίες που εκλύουν τα δέντρα, οι οποίες ενισχύουν τη δραστηριότητα των κυττάρων-φονιάδων (NK cells), θωρακίζοντάς μας απέναντι σε ασθένειες.
Το «Shinrin – Yoku» καθιερώθηκε έτσι ως ένα Εθνικό Πρόγραμμα Υγείας στην Ιαπωνία, για να ενθαρρύνει τους ανθρώπους να δραπετεύουν συχνότερα εκτός αστικών κέντρων και να «λούζονται» στον αέρα του δάσους. Σήμερα η χώρα διαθέτει περισσότερα από 60 δασικά κέντρα που συνεργάζονται με τα μεγάλα κέντρα υγείας και πρωτοβάθμιας περίθαλψης μεγάλων ιαπωνικών μητροπόλεων.
Φωτογραφία: istock
