Νέα φάρμακα, εναλλακτικές επιλογές και τι λένε τα επιστημονικά δεδομένα για την απώλεια βάρους
Η παχυσαρκία αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα δημόσιας υγείας. Στην Ελλάδα, περίπου το 63% των ενηλίκων είναι υπέρβαροι ή παχύσαρκοι, ενώ η χώρα κατα- τα υψηλότερα ποσοστά παιδικής παχυσαρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με το 16,5% των παιδιών να είναι παχύσαρκα.
Οι προβλέψεις είναι ανησυχητικές: μέχρι το 2030, σχεδόν ένας στους τρεις Έλληνες αναμένεται να είναι παχύσαρκος, ενώ έως το 2060 το ποσοστό υπέρβαρων ή παχύσαρκων μπορεί να φτάσει το 75%.
- Διαβάστε επίσης – Νέες θεραπείες για διαβήτη, παχυσαρκία: Τα οφέλη στην υγεία και οι μεγάλες προκλήσεις
Αντίστοιχα, στις Ηνωμένες Πολιτείες, περισσότεροι από τα δύο τρίτα των ενηλίκων και περίπου το ένα τρίτο των παιδιών και εφήβων έχουν αυξημένο βάρος. Παράλληλα, το 45% των υπέρβαρων και το 67% των παχύσαρκων ενηλίκων προσπαθούν να χάσουν βάρος.
Ο Αντώνιος Λέπουρας, ειδικός παθολόγος-διαβητολόγος και διευθυντής Παθολογικής και Διαβητολογικής Κλινικής στο Metropolitan General, επισημαίνει ότι η παχυσαρκία συνδέεται στενά με τον σακχαρώδη διαβήτη και το μεταβολικό σύνδρομο, τα οποία αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο καρδιαγγειακών επιπλοκών.
Παχυσαρκία – Νέα προσέγγιση στη διάγνωση
Η διάγνωση της παχυσαρκίας δεν βασίζεται πλέον μόνο στον Δείκτη Μάζας Σώματος (BMI). Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Μελέτης της Παχυσαρκίας (EASO), λαμβάνονται υπόψη και άλλοι παράγοντες.
Εκτός από το BMI (άνω του 30 για παχυσαρκία), αξιολογούνται:
- η περίμετρος μέσης (άνδρες >102 εκ., γυναίκες >88 εκ.)
- μεταβολικοί παράγοντες, όπως διαβήτης ή υπέρταση
- λειτουργικά προβλήματα, όπως ορθοπαιδικά
- ψυχολογικοί παράγοντες
Η προσέγγιση αυτή επιτρέπει πιο εξατομικευμένη θεραπεία.
Τα νέα φάρμακα που αλλάζουν τα δεδομένα
Τα τελευταία χρόνια, νέα ενέσιμα φάρμακα έχουν φέρει σημαντική πρόοδο στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας.
Η σεμαγλουτίδη (Wegovy, Ozempic), αγωνιστής της ορμόνης GLP-1, μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια βάρους περίπου 10-15%. Παράλληλα, προσφέρει καρδιαγγειακή και μεταβολική προστασία. Στις ΗΠΑ έχει ήδη εγκριθεί και υψηλότερη δόση για ακόμη καλύτερα αποτελέσματα.
Ακόμη πιο εντυπωσιακά είναι τα αποτελέσματα της τιρζεπατίδης (Mounjaro, Zepbound), η οποία δρα σε δύο ορμονικούς μηχανισμούς (GIP/GLP-1) και μπορεί να επιτύχει απώλεια βάρους άνω του 20%.
Τα φάρμακα αυτά χορηγούνται μία φορά την εβδομάδα και αποτελούν σημαντική εξέλιξη για άτομα με αυξημένο κίνδυνο.
Το μέλλον των θεραπειών
Η έρευνα προχωρά ακόμη περισσότερο. Νεότερα φάρμακα, όπως η ρετατρουτίδη, που συνδυάζει τρεις μηχανισμούς δράσης, δείχνουν απώλεια βάρους έως και 25-35%, προσεγγίζοντας τα αποτελέσματα της βαριατρικής χειρουργικής.
Παράλληλα, αναπτύσσονται:
- φάρμακα σε μορφή χαπιού, για ευκολότερη χρήση
- θεραπείες που διατηρούν τη μυϊκή μάζα
- γονιδιακές προσεγγίσεις, ακόμη σε πειραματικό στάδιο
Η τεχνητή νοημοσύνη συμβάλλει επίσης στην ταχύτερη ανάπτυξη νέων θεραπειών.
Τι ισχύει για τα συμπληρώματα
Παρά τη μεγάλη προβολή τους, τα συμπληρώματα απώλειας βάρους δεν αποτελούν λύση από μόνα τους.
Ο κ. Λέπουρας επισημαίνει ότι δεν υπάρχει «μαγική» επιλογή. Η βάση της απώλειας βάρους παραμένει η διατροφή και η άσκηση.
Επιστημονικά δεδομένα επιβεβαιώνουν αυτή τη θέση. Δύο μεγάλες ανασκοπήσεις του 2021 (στο περιοδικό Obesity και στο International Journal of Obesity) ανέλυσαν εκατοντάδες μελέτες και έδειξαν ότι τα συμπληρώματα οδηγούν, στην καλύτερη περίπτωση, σε μικρή απώλεια βάρους, περίπου 0,9 έως 3 κιλά, χωρίς μακροχρόνιο αποτέλεσμα.
Πολλά από αυτά τα προϊόντα περιέχουν ουσίες όπως:
- καφεΐνη
- εκχύλισμα πράσινου τσαγιού
- προβιοτικά
- καρνιτίνη ή χρώμιο
Ωστόσο, τα στοιχεία για την αποτελεσματικότητά τους είναι περιορισμένα ή χαμηλής ποιότητας.
Χρειάζεται προσοχή
Τα συμπληρώματα μπορεί να προκαλέσουν παρενέργειες ή να αλληλεπιδράσουν με φάρμακα. Επιπλέον, σε πολλές περιπτώσεις τα συστατικά τους δεν έχουν μελετηθεί επαρκώς σε συνδυασμό.
Για τον λόγο αυτό, η χρήση τους πρέπει να γίνεται μόνο με ιατρική καθοδήγηση.
Η σωστή προσέγγιση
Η πιο αποτελεσματική στρατηγική για απώλεια βάρους παραμένει η συνδυαστική προσέγγιση:
- ισορροπημένη διατροφή
- μείωση θερμίδων
- τακτική φυσική δραστηριότητα
Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να χρειαστεί συνδυασμός φαρμακευτικής αγωγής και άλλων παρεμβάσεων.
Όπως τονίζει ο Αντώνιος Λέπουρας, η αλλαγή τρόπου ζωής παραμένει το βασικό θεμέλιο. Δεν βοηθά μόνο στην απώλεια βάρους, αλλά μειώνει και τον κίνδυνο σοβαρών νοσημάτων, όπως καρδιοπάθειες, διαβήτης και ορισμένες μορφές καρκίνου.
Φωτογραφία: istock
