Ένας στους 127 ανθρώπους σε όλο τον κόσμο διαγιγνώσκεται με κάποια διαταραχή στο φάσμα του αυτισμού.
Παγκόσμια Ημέρα Ευαισθητοποίησης για τον Αυτισμό σήμερα (02.04.2026) και στο προσκήνιο έρχονται οι διαταραχές στο φάσμα του αυτισμού που είναι σχετικά συχνές αλλά περιβάλλονται από πολλές παρανοήσεις και μύθους.
Όπως αναφέρει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ), 1 στους 127 ανθρώπους σε όλο τον κόσμο διαγιγνώσκεται με κάποια από αυτές τις διαταραχές, οι οποίες επηρεάζουν:
- Την κοινωνική αλληλεπίδραση
- Την επικοινωνία
- Την συμπεριφορά
Παρά τις διεθνείς συμβάσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα, οι άνθρωποι με αυτισμό εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν στιγματισμό, διακρίσεις και εμπόδια στη συμμετοχή, προσθέτει ο ΠΟΥ. Επιπλέον, η πρόσβασή τους σε έγκαιρη, ποιοτική υγειονομική περίθαλψη και υπηρεσίες υποστήριξης παραμένει περιορισμένη. Το γεγονός αυτό οδηγεί σε ανισότητες σε όλη τη διάρκεια της ζωής.
Η αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων αρχίζει με την σωστή ενημέρωση. Η Dr. Carrie Cuffman, παιδίατρος αναπτυξιολόγος στην Cleveland Clinic στο Οχάιο, παραθέτει πέντε βασικούς μύθους για τον αυτισμό που έχουν καταρριφθεί από την επιστήμη και επομένως δεν πρέπει πια να πιστεύουμε.
Μύθος 1: Ο αυτισμός είναι ασθένεια
Η αλήθεια: Ο αυτισμός ΔΕΝ είναι ασθένεια. Είναι απλώς ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί ο εγκέφαλος. Κατατάσσεται στις νευροαναπτυξιακές διαταραχές – ο όρος αυτός σημαίνει ότι κάτι με την ανάπτυξη και τη λειτουργία του εγκεφάλου είναι διαφορετικό σε σύγκριση με τα «τυπικά» παιδιά.
«Διαφορετικό» όμως δεν σημαίνει «άρρωστο». Πόσο μάλλον που οι άνθρωποι με διαταραχές στο φάσμα του αυτισμού έχουν μοναδικά χαρακτηριστικά και συμπεριφορές. Μολονότι λοιπόν πληρούν ορισμένα βασικά κριτήρια (για να γίνει και η διάγνωση), το φάσμα των αυτιστικών διαταραχών είναι όντως μεγάλο.
Μύθος 2: Ο αυτισμός είναι ψυχική νόσος
Η αλήθεια: Ούτε πρόβλημα ψυχικής υγείας είναι ο αυτισμός. Μπορεί οι γιατροί να χρησιμοποιούν το ίδιο διαγνωστικό εγχειρίδιο (για τις ψυχικές νόσους και για τις νευροαναπτυξιακές διαταραχές, αλλά αυτό δεν σημαίνει πως ό,τι περιέχεται σε αυτό αντιστοιχεί και σε μία ψυχική ασθένεια.
Επιπλέον, οι διαταραχές του φάσματος του αυτισμού είναι εκ γενετής και δεν αναπτύσσονται αργότερα στη ζωή. Οι δε ψυχικές νόσοι συνήθως έχουν σαφείς ιατρικές θεραπείες, κάτι που δεν ισχύει στον αυτισμό.
Μύθος 3: Ο αυτισμός έχει λάβει επιδημικές διαστάσεις
Η αλήθεια: Η διάγνωση του αυτισμού γίνεται ολοένα συχνότερα, αλλά όχι επειδή αυξάνονται ραγδαία τα περιστατικά. Οφείλεται σε ουσιώδεις αλλαγές των τελευταίων ετών, όπως ενδεικτικά οι εξής:
- Το κοινό είναι πλέον πιο ενημερωμένο για τις διαταραχές στο φάσμα του αυτισμού και έτσι αναζητά συχνότερα ιατρική βοήθεια. Επομένως διαγιγνώσκονται περισσότεροι άνθρωποι απ’ ό,τι παλαιότερα
- Αυξάνονται οι ιατρικές έρευνες για τις διαταραχές αυτές και έτσι οι ιατρικές γνώσεις
- Έχουν αλλάξει τα διαγνωστικά κριτήρια. Το 2013 ενοποιήθηκαν οι διαγνώσεις του συνδρόμου Άσπεργκερ, του αυτισμού, της παιδικής αποσυνδετικής διαταραχής και των διάχυτων αναπτυξιακών διαταραχών. Έτσι όσοι είχαν αυτές τις διαγνώσεις βρέθηκαν κάτω από την «ομπρέλα» του αυτισμού, οπότε ήταν σαν να αυξήθηκαν ραγδαία οι άνθρωποι με αυτισμό.
Πιθανώς έχει υπάρξει κάποια μικρή αύξηση στον αριθμό των περιστατικών, αλλά επ’ ουδενί λόγω είναι τόσο μεγάλη όσο πιστεύουν πολλοί.
Μύθος 4: Μόνο τα αγόρια παθαίνουν αυτισμό
Η αλήθεια: Τα πιο πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα από τις ΗΠΑ υποδηλώνουν απλώς ότι τα αγόρια είναι τετραπλάσια από τα κορίτσια. Επομένως και τα κορίτσια εκδηλώνουν αυτισμό.
Μύθος 5: Όλοι οι αυτιστικοί άνθρωποι είναι επιθετικοί, δεν μιλούν, έχουν μαθησιακές δυσκολίες, δεν μπορούν να δουλέψουν κ.λπ.
Η αλήθεια: Τα στερεότυπα που συνοδεύουν τους ανθρώπους με διαταραχές στο φάσμα του αυτισμού είναι ατελείωτα. Οι άνθρωποι αυτοί είναι μοναδικοί. Ο εγκέφαλός τους λειτουργεί με ξεχωριστό τρόπο και έτσι τα συμπτώματά τους είναι ποικίλα. Το να πιστεύει κάποιος ότι όλοι έχουν ένα ή περισσότερα χαρακτηριστικά ή δυσκολίες είναι απλώς μία άδικη γενίκευση. Κάποιοι μπορεί να έχουν ένα ή περισσότερα από τα προαναφερθέντα χαρακτηριστικά, αλλά πολλοί άλλοι δεν έχουν κανένα.
Μύθος 6: Ο αυτισμός προκαλείται από τα εμβόλια της παιδικής ηλικίας
Η αλήθεια: Αυτόν τον μύθο πιθανότατα τον έχετε ακούσει. «Σέρνεται» εδώ και δεκαετίες (από το 1998), όταν ένας ερευνητής παραποίησε τα δεδομένα μίας μελέτης. Είχε επίσης ορισμένα οικονομικά συμφέροντα τα οποία είχε αποκρύψει.
Ο επιστήμονας αυτός έχασε την άδεια ασκήσεως του ιατρικού επαγγέλματος, η έρευνά του αποσύρθηκε, αλλά η ζημιά είχε γίνει και επιμένει έως σήμερα. Η αλήθεια λοιπόν είναι ότι το τριπλούν εμβόλιο ιλαράς-παρωτίτιδας-ερυθράς (MMR) δεν προκαλεί αυτισμό (αυτό είχε κατηγορηθεί). Ούτε τον προκαλεί η λήψη παυσίπονων στην εγκυμοσύνη ή κάποιο άλλο λάθος που κάνουν οι γονείς.
Φωτογραφία: iStock
