Υπό πίεση τα Επείγοντα των νοσοκομείων στην Ευρώπη – Τι προτείνουν ΠΟΥ και Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο

Η πίεση που δέχονται τα τμήματα επειγόντων περιστατικών των νοσοκομείων, αποτελεί ένα από τα πιο σύνθετα ζητήματα που αντιμετωπίζουν σήμερα τα ευρωπαϊκά συστήματα υγείας. Μια νέα έκθεση του ΠΟΥ Ευρώπης και του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου για τα Συστήματα και τις Πολιτικές Υγείας, επιχειρεί να χαρτογραφήσει το πρόβλημα και να παρουσιάσει συγκεκριμένες επιλογές πολιτικής για την αντιμετώπισή του.

Η έκθεση εξετάζει το πώς οι χώρες μπορούν να οργανώσουν, να στελεχώσουν και να συντονίσουν καλύτερα τις υπηρεσίες υγείας. Στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι οι ασθενείς λαμβάνουν έγκαιρη και υψηλής ποιότητας φροντίδα, χωρίς περιττή επιβάρυνση των νοσοκομείων.

Το κεντρικό μήνυμα της έκθεσης είναι ότι η αποτελεσματικότητα των υπηρεσιών υγείας, εξαρτάται από τον συνολικό σχεδιασμό και τον συντονισμό ολόκληρου του συστήματος υγείας.

«Τα προβλήματα στην υγειονομική περίθαλψη δεν λύνονται εστιάζοντας μόνο σε ένα κομμάτι του συστήματος. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να υιοθετήσουν μια σφαιρική προσέγγιση: να ευθυγραμμίσουν τα κίνητρα, να επενδύσουν στο ανθρώπινο δυναμικό και να ενισχύσουν την Πρωτοβάθμια Φροντίδα. Μόνο έτσι οι πολίτες θα λαμβάνουν την κατάλληλη φροντίδα, στο σωστό μέρος και στον σωστό χρόνο», δήλωσε η Δρ. Natasha Azzopardi-Muscat, Διευθύντρια Συστημάτων Υγείας του ΠΟΥ Ευρώπης.

Συστήματα που χτίζουν εμπιστοσύνη

Η παροχή Άμεσης και Επείγουσας Περίθαλψης βασίζεται σε μια «αλυσίδα» δομών: ξεκινά από την Πρωτοβάθμια Φροντίδα και τις τοπικές μονάδες υγείας και φτάνει έως τα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ) των νοσοκομείων.

Όταν αυτή η αλυσίδα λειτουργεί σωστά, υπάρχει ομαλή ροή των ασθενών προς τις κατάλληλες δομές. Οι πολίτες κινούναι εκτός νοσοκομείου για έκτακτα μεν αλλά όχι κρίσιμα θέματα υγείας και καταφεύγουν στα Επείγοντα μόνο για τα πραγματικά σοβαρά ή απειλητικά για τη ζωή περιστατικά. Η εύρυθμη λειτουργία αυτής της αλληλουχίας είναι καθοριστική.

Αντίθετα, όταν το σύστημα δυσλειτουργεί και οι πολίτες δεν βρίσκουν άμεση ανταπόκριση στις πρώτες βαθμίδες, η πίεση μεταφέρεται αναπόφευκτα στα νοσοκομεία, όπου οι ασθενείς στοιβάζονται στα Επείγοντα. Εκεί ακριβώς αποκαλύπτονται οι πραγματικές αντοχές αλλά και οι αδυναμίες κάθε συστήματος υγείας.

«Τα Επείγοντα είναι το σημείο όπου τα προβλήματα του συστήματος γίνονται πιο έντονα», τονίζει ο Δρ. Ewout van Ginneken, Διευθυντής του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου. «Οι παρεμβάσεις σε αυτόν τον τομέα δεν είναι εύκολες, καθώς ορισμένες λύσεις μπορεί απλώς να μεταφέρουν την πίεση αλλού, χωρίς να λύνουν την αιτία του προβλήματος. Καταγράφοντας τις διαθέσιμες επιλογές, η έκθεση αυτή δίνει στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής τα εργαλεία που χρειάζονται για να οργανώσουν υπηρεσίες που εμπνέουν σιγουριά και ανταποκρίνονται αποτελεσματικά τη στιγμή που ο άνθρωπος τις έχει περισσότερο ανάγκη».

Γιατί παρακάμπτεται η Πρωτοβάθμια Φροντίδα

Θεωρητικά, η Πρωτοβάθμια Φροντίδα θα έπρεπε να αποτελεί το πρώτο σημείο επαφής για τις περισσότερες ανάγκες άμεσης ιατρικής βοήθειας. Στην πράξη, όμως, πολλοί ασθενείς καταλήγουν απευθείας στα νοσοκομεία. Αυτό οφείλεται σύμφωνα με την έκθεση σε μια σειρά παραγόντων:

• περιορισμένη δυνατότητα για ραντεβού την ίδια ημέρα
• ανεπαρκής κάλυψη εκτός ωραρίου
• δυσκολίες στη στελέχωση με οικογενειακούς γιατρούς και άλλο προσωπικό
• μειωμένη εμπιστοσύνη στην ποιότητα των υπηρεσιών
• τρόποι οργάνωσης και χρέωσης των υπηρεσιών, που κάνουν τα νοσοκομεία πιο εύκολη επιλογή για τους ασθενείς

Η ενίσχυση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας, τόσο ως προς την προσβασιμότητα όσο και ως προς την αξιοπιστία της, αναδεικνύεται ως βασική προϋπόθεση για τη βελτίωση της συνολικής λειτουργίας ενός συστήματος υγείας.

Ενδιάμεσες δομές και υπηρεσίες ασθενοφόρων

Όπως αναφέρεται στην έκθεση, σε αρκετές χώρες έχουν αναπτυχθεί ενδιάμεσες δομές, όπως μονάδες για ελαφρύτερα περιστατικά ή κέντρα χωρίς ραντεβού, που λειτουργούν ανάμεσα στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα και τα νοσοκομεία.

Οι δομές αυτές μπορούν να διευκολύνουν την πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας και να μειώσουν την πίεση στα επείγοντα. Ωστόσο, αν δεν σχεδιαστούν σωστά, υπάρχει κίνδυνος είτε να υποκαταστήσουν την Πρωτοβάθμια είτε να δημιουργήσουν επιπλέον ζήτηση.

Οι υπηρεσίες ασθενοφόρων αποτελούν επίσης κρίσιμο κρίκο. Η έκθεση υπογραμμίζει την ανάγκη να μπορούν:

• να αξιολογούν και να αντιμετωπίζουν περιστατικά επιτόπου
• να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις για το αν απαιτείται μεταφορά
• να παραδίδουν με ασφάλεια τους ασθενείς στα νοσοκομεία
• να λειτουργούν σε διασύνδεση με άλλες υπηρεσίες, με πρόσβαση σε δεδομένα και εξειδικευμένες συμβουλές
• να διαθέτουν κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό

ΠΟΥ – Ο ρόλος των τμημάτων επειγόντων περιστατικών

Τα τμήματα επειγόντων περιστατικών συγκεντρώνουν εξειδικευμένο προσωπικό και πόρους, όμως η λειτουργία τους είναι απαιτητική και κοστοβόρα.

Αποδίδουν καλύτερα όταν:

• υπάρχει επαρκής αριθμός καλά εκπαιδευμένων γιατρών και νοσηλευτών
• οι υποδομές είναι κατάλληλες και η οργάνωση σαφής
• υπάρχει στενή συνεργασία με άλλα τμήματα και υπηρεσίες, ώστε να διασφαλίζεται η συνέχεια της φροντίδα

Συντονισμός και σχεδιασμός σε επίπεδο συστήματος

Η βελτίωση της κατάστασης προϋποθέτει καλύτερο συντονισμό σε όλα τα επίπεδα. Η αποτελεσματική ροή των ασθενών και η συνεργασία μεταξύ υπηρεσιών εξαρτώνται από:

• σχεδιασμό που βασίζεται σε δεδομένα
• κατανόηση από τους πολίτες του τρόπου χρήσης των υπηρεσιών
• προσαρμογή στις τοπικές ανάγκες
• ορθολογική κατανομή των πόρων

Ιδιαίτερη σημασία έχει η οργάνωση και διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού, με έμφαση στη σωστή κατανομή δεξιοτήτων και στην παροχή κινήτρων, ιδίως σε περιοχές με ελλείψεις.

Η σημασία της εμπιστοσύνης

Η εμπιστοσύνη των πολιτών στο σύστημα επηρεάζει άμεσα τον τρόπο χρήσης των υπηρεσιών. Όταν η Πρωτοβάθμια Φροντίδα είναι προσβάσιμη και αξιόπιστη, μειώνεται η πίεση στα επείγοντα.

Η σαφής ενημέρωση για το πώς λειτουργεί το σύστημα και πότε πρέπει να αναζητείται κάθε μορφή φροντίδας, βοηθά τους ασθενείς να απευθύνονται στις κατάλληλες υπηρεσίες.

Όπως σημειώνει ο Tomas Zapata, σύμβουλος του ΠΟΥ/Ευρώπης για θέματα οργάνωσης υπηρεσιών υγείας, τα επείγοντα είναι συχνά το σημείο όπου καταλήγουν όλα τα προβλήματα του συστήματος. Από τις ελλείψεις προσωπικού έως τη δυσκολία πρόσβασης στην Πρωτοβάθμια. Η βελτίωσή τους, ωστόσο, δεν μπορεί να γίνει μεμονωμένα, αλλά απαιτεί παρεμβάσεις σε όλο το σύστημα: ενίσχυση της στελέχωσης, καλύτερη πρόσβαση στις υπηρεσίες και ουσιαστικό συντονισμό.

Το βασικό συμπέρασμα

Η έκθεση παρουσιάζει ένα σύνολο τεκμηριωμένων επιλογών πολιτικής, με στόχο να βοηθήσει τις χώρες να διαχειριστούν τις αυξανόμενες πιέσεις και να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα των υπηρεσιών άμεσης και επείγουσας φροντίδας.

Το βασικό μήνυμα είναι σαφές: η αντιμετώπιση του προβλήματος απαιτεί συνολική προσέγγιση, που να διασφαλίζει ότι οι ασθενείς λαμβάνουν τη σωστή φροντίδα, στο κατάλληλο επίπεδο και την κατάλληλη στιγμή.

• Διαβάστε επίσης – ΠΟΥ: Παγκόσμιος οδηγός για την ανάπτυξη νέων ανιβιοτικών – Τρεις βασικές προτεραιότητες

Φωτογραφία: istock