Η στρατηγική της επαναχρησιμοποίησης υφιστάμενων φαρμάκων, ανοίγει έναν ελπιδοφόρο δρόμο για την πρόληψη των νευροεκφυλιστικών παθήσεων, συμβάλλοντας ενδεχομένως στην αποφόρτιση των συστημάτων υγείας παγκοσμίως.
Ερευνητική ομάδα από το Τμήμα Φαρμακολογίας και Φαρμακευτικής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Χονγκ Κονγκ (HKUMed), διαπίστωσε ότι συγκεκριμένα φάρμακα (NBPs), που χρησιμοποιούνται ευρέως για την οστεοπόρωση, ενδέχεται να μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου Αλτσχάιμερ και άλλων μορφών άνοιας σε ηλικιωμένους.
Τα ευρήματα της μελέτης δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Alzheimer’s & Dementia.
Η αυξανόμενη επιβάρυνση της άνοιας
Η άνοια, συμπεριλαμβανομένης της νόσου Αλτσχάιμερ και συναφείς διαταραχές, επηρεάζει σήμερα περισσότερα από 55 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως, ενώ εκτιμάται ότι ο αριθμός αυτός θα φτάσει τα 139 εκατομμύρια έως το 2050.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει αναγνωρίσει την άνοια ως μείζονα προτεραιότητα δημόσιας υγείας. Παρότι πρόσφατα εγκρίθηκαν νέα φάρμακα που επιβραδύνουν την εξέλιξη της νόσου, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικοί προβληματισμοί σχετικά με το κόστος, την αποτελεσματικότητα και την ευρεία εφαρμογή τους. Οι περιορισμοί αυτοί ενισχύουν την ανάγκη για προληπτικές παρεμβάσεις, που να είναι ταυτόχρονα αποτελεσματικές και οικονομικά προσιτές. Σε αυτό το πλαίσιο, η αξιοποίηση ήδη διαθέσιμων φαρμάκων αποτελεί μια ιδιαίτερα ελκυστική στρατηγική.
Σχέση οστεοπόρωσης και άνοιας
Επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι η οστεοπόρωση και η άνοια μοιράζονται κοινούς μηχανισμούς. Συγκεκριμένα:
- Ασθενείς με οστεοπόρωση έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης άνοιας.
- Η έλλειψη βιταμίνης D, που επηρεάζει την υγεία των οστών, συνδέεται και με γνωσιακή εξασθένηση.
- Οι πτώσεις και τα κατάγματα, που συχνά συνοδεύουν την οστεοπόρωση, οδηγούν σε μειωμένη κινητικότητα και κοινωνική απομόνωση, δύο παράγοντες που επιταχύνουν την άνοια.
- Η ηλικία, οι ορμονικές αλλαγές και ο καθιστικός τρόπος ζωής είναι κοινοί εχθροί για οστά και εγκέφαλο.
Πώς δρουν τα διφωσφονικά φάρμακα (NBPs) για την οστεοπόρωση
Τα αζωτούχα διφωσφονικά (NBPs), είναι μια κατηγορία συνθετικών φαρμάκων που χρησιμοποιούνται για την ενίσχυση της οστικής πυκνότητας και τη θεραπεία παθήσεων που προκαλούν απώλεια οστικής μάζας, όπως η οστεοπόρωση, η νόσος Paget και οι οστικές μεταστάσεις, μειώνοντας τον κίνδυνο καταγμάτων. Δρουν αναστέλλοντας τους οστεοκλάστες, τα κύτταρα που διασπούν το οστό.
Μεγάλη μελέτη με περισσότερους από 120.000 ασθενείς
Οι ερευνητές πραγματοποίησαν μια μεγάλης κλίμακας μελέτη βασισμένη σε ηλεκτρονικά ιατρικά αρχεία του Χονγκ Κονγκ. Εξέτασαν περισσότερους από 120.000 ασθενείς, ηλικίας άνω των 60 ετών, με οστεοπόρωση ή κατάγματα ευθραυστότητας, για την περίοδο 2005–2020.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι λάμβαναν διφωσφονικά φάρμακα είχαν:
- 16% χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας σε σύγκριση με ασθενείς που δεν έλαβαν θεραπεία
- 24% χαμηλότερο κίνδυνο σε σύγκριση με όσους έλαβαν άλλα φάρμακα για την οστεοπόρωση
- Το προστατευτικό αποτέλεσμα ήταν πιο έντονο στις γυναίκες και σε ασθενείς με κατάγματα ισχίου.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αν 48 άτομα λάβουν αυτή τη θεραπεία για πέντε χρόνια, μπορεί να προληφθεί ένα περιστατικό άνοιας. Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι η αγωγή θα μπορούσε να έχει σημαντικό όφελος για άτομα με αυξημένο κίνδυνο.
Δηλώσεις των ερευνητών
Ο αναπληρωτής καθηγητής Cheung Ching-lung δήλωσε ότι η μελέτη παρέχει ενδείξεις πως τα NBPs φάρμακα προσφέρουν διπλό όφελος: ενισχύουν τα οστά και μειώνουν τα κατάγματα, ενώ παράλληλα ενδέχεται να συμβάλλουν στην πρόληψη της άνοιας.
Τόνισε επίσης ότι η πιθανή νευροπροστατευτική δράση τους αποτελεί ισχυρή βάση για περαιτέρω έρευνα, προκειμένου να επιβεβαιωθεί η αποτελεσματικότητά τους στην επιβράδυνση ή την πρόληψη της γνωστικής έκπτωσης.
Καταλήγοντας, επισήμανε ότι τα ευρήματα αποκτούν ιδιαίτερη σημασία σε μια κοινωνία που γερνά ταχύτατα, καθώς δείχνουν ότι, μέχρι να αναπτυχθούν νέες θεραπείες, ήδη διαθέσιμα και ασφαλή φάρμακα μπορούν να προσφέρουν πρόσθετη προστασία σε ευάλωτες ομάδες.
Φωτογραφία: istock
