Τι μπορούν να μας προσφέρουν, από ποιες νόσους μας προφυλάσσουν, σύμφωνα με ενημερωτική εκδήλωση στο ΑΠΘ.
Τη σημασία της πρόληψης, της άσκησης και της φροντίδας της σωματικής και ψυχικής υγείας ανέδειξαν επιστήμονες διαφορετικών ειδικοτήτων σε ενημερωτική εκδήλωση που διοργάνωσε η Επιτροπή Υγείας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Η εκδήλωση είχε τίτλο «WELLBEING & the Campus» και διεξήχθη στο Αμφιθέατρο Ι του ΚΕΔΕΑ. Οι επιστήμονες παρουσίασαν επιστημονικά δεδομένα για τη δημόσια υγεία, την πρόληψη και τις καθημερινές συνήθειες που επηρεάζουν την ευεξία. Μετά το πέρας των εισηγήσεων ακολούθησε συζήτηση με το κοινό.
Εμβολιασμός: Το μεγαλύτερο δώρο ζωής
Στον ρόλο του εμβολιασμού ως βασικού μέσου πρωτογενούς πρόληψης αναφέρθηκε η κυρία Μαρία Ξηντάρη, καθηγήτρια Ιατρικής Βιοπαθολογίας-Μικροβιολογίας του ΑΠΘ,.
Όπως επισήμανε, η υγεία δεν ορίζεται απλώς ως απουσία ασθένειας, αλλά ως πλήρης σωματική, κοινωνική και ψυχική ευεξία. Στο πλαίσιο αυτό, η πρωτογενής πρόληψη (δηλαδή η λήψη μέτρων πριν από την εμφάνιση μιας νόσου) αποτελεί βασικό πυλώνα προστασίας της δημόσιας υγείας.
Η κ. Ξηντάρη σημείωσε ότι τα εμβόλια είναι ίσως το μεγαλύτερο δώρο υγείας. Όπως είπε, έχουν σώσει περισσότερες ζωές παιδιών από οποιαδήποτε άλλη ιατρική παρέμβαση. Έως τα τέλη της δεκαετίας του ’40 τα λοιμώδη νοσήματα αποτελούσαν την κυριότερη αιτία θανάτου παγκοσμίως, ενώ σήμερα αυτό έχει αλλάξει.
Ο εμβολιασμός «εκπαιδεύει» το ανοσοποιητικό σύστημα ώστε να αναγνωρίζει και να αντιμετωπίζει πιθανούς παθογόνους μικροοργανισμούς, όπως ιούς και βακτήρια.
Η κ. Ξηντάρη αναφέρθηκε κατά την εκδήλωση, στην ιστορική συμβολή του Edward Jenner, ο οποίος εισήγαγε τον εμβολιασμό κατά της ευλογιάς το 1796, ανοίγοντας τον δρόμο για την ανάπτυξη της σύγχρονης ανοσοπροφύλαξης. Τα οφέλη του εμβολιασμού συμπεριλαμβάνουν:
- Την προστασία από την ασθένεια
- Τη μείωση της σοβαρότητας των συμπτωμάτων
- Τον περιορισμό της διασποράς παθογόνων στην κοινότητα μέσω της λεγόμενης «ανοσίας αγέλης»
- Την προστασία ευάλωτων ομάδων
- Την εξάλειψη ορισμένων ασθενειών, όπως έχει συμβεί σε μεγάλο βαθμό με την πολιομυελίτιδα.
Τα λοιμώδη νοσήματα δεν έχουν ηλικιακά όρια, επισήμανε η καθηγήτρια. Αρκετά εμβόλια της παιδικής ηλικίας δεν παρέχουν ισόβια προστασία, γεγονός που καθιστά αναγκαίες τις αναμνηστικές δόσεις, ιδίως καθώς η ανοσολογική άμυνα του οργανισμού μειώνεται με την ηλικία.
Τα εμβόλια μπορεί να περιέχουν εξασθενημένους ή αδρανοποιημένους μικροοργανισμούς, τμήματα μικροβίων ή αδρανοποιημένες τοξίνες, ενώ συχνά περιλαμβάνουν και ανοσοενισχυτικά ή συντηρητικά τα οποία διασφαλίζουν τη σταθερότητα του σκευάσματος.
Όσον αφορά τις σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες, αυτές είναι εξαιρετικά σπάνιες, επισήμανε. Οι κίνδυνοι από τα εμβόλια είναι ασύγκριτα μικρότεροι από τις επιπλοκές που μπορεί να προκαλέσει η ίδια η νόσος.
Η στοματική υγεία σύμμαχος στην άμυνα του σώματος
Στην εκδήλωση, ο κ. Σωτήρης Κάλφας, καθηγητής Προληπτικής Οδοντιατρικής και Περιοδοντολογίας του ΑΠΘ, αναφέρθηκε στη σημασία της στοματικής υγείας για τη συνολική λειτουργία του οργανισμού.
Όπως επισήμανε, η στοματική υγεία αποτελεί σύμμαχο στην άμυνα του σώματος. Ειδικότερα, η υγεία των δοντιών και των ούλων επηρεάζει άμεσα τη γενική υγεία. Η συσσώρευση οδοντικής πλάκας ναι μεν προκαλεί τερηδόνα, ουλίτιδα και περιοδοντίτιδα, αλλά σχετίζεται και με συστηματικά νοσήματα όπως:
- Η καρδιαγγειακή νόσος
- Οι λοιμώξεις του αναπνευστικού
- Ο σακχαρώδης διαβήτης
- Η νεφρική νόσος
- Η ρευματοειδής αρθρίτιδα
Ακόμη και ο κίνδυνος στυτικής δυσλειτουργίας φαίνεται να σχετίζεται με την κακή στοματική υγεία, τόνισε ο κ. Κάλφας.
Κομβικό ρόλο στην πρόληψη παίζουν ο σωστός καθαρισμός των δοντιών, η χρήση φθορίου που ενισχύει την αντοχή τους στα οξέα, καθώς και αντιμικροβιακές ουσίες που συμβάλλουν στον περιορισμό της οδοντικής πλάκας.
Η διατροφή, η κληρονομικότητα και ο τρόπος ζωής επηρεάζουν σημαντικά τη στοματική υγεία.
Η άσκηση ως «κατάθεση» υγείας
Στη σημασία του μυϊκού συστήματος και της σωματικής δραστηριότητας αναφέρθηκε στην εκδήλωση η κυρία Αθανασία Ζουρλαδάνη, από το Ειδικό Εκπαιδευτικό Προσωπικό ΤΕΦΑΑ Θεσσαλονίκης με γνωστικό αντικείμενο τις αθλητικές δραστηριότητες κλειστών χώρων.
Όπως είπε, το μυϊκό σύστημα αποτελεί το μεγαλύτερο σε όγκο και μάζα σύστημα του ανθρώπινου οργανισμού. Έτσι, η άσκηση και η φροντίδα του αποτελούν μία «κατάθεση στον τραπεζικό λογαριασμό της υγείας, της ευεξίας και της μακροζωίας», υπογράμμισε.
«Όποιος δεν κινείται, ή νοσεί ή δεν ζει», σημείωσε χαρακτηριστικά. Και αυτό διότι η σωματική δραστηριότητα, είτε είναι οργανωμένη είτε όχι, συμβάλλει στη σωστή λειτουργία πολλών συστημάτων του οργανισμού, όπως:
- Του εγκεφάλου
- Του καρδιαγγειακού συστήματος
- Του γαστρεντερικού συστήματος
- Του ενδοκρινικού (ορμονικού) συστήματος
Αν έπρεπε να επιλεγεί ένας μόνο τύπος άσκησης, πρότεινε την προπόνηση για δύναμη με αντιστάσεις δύο έως τρεις φορές την εβδομάδα. Τέλος επισήμανε πως όσο περισσότερο κινείται κάποιος, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες για περισσότερα και καλύτερα χρόνια ζωής.
Τα ζώα και η ψυχική ισορροπία
Στην εκδήλωση παρουσιάσθηκε επίσης η συμβολή των ζώων στη σωματική και ψυχική υγεία. Όπως εξήγησε η κτηνίατρος Μαριάννα Αγγελίδου-Τσιφίδα, υποψήφια διδάκτωρ του Τμήματος Κτηνιατρικής του ΑΠΘ, η αλληλεπίδραση με ζώα μπορεί να επηρεάσει θετικά τον οργανισμό.
Ειδικότερα, αυξάνεται η έκκριση της ορμόνης ωκυτοκίνης που συνδέεται με αίσθημα ασφάλεια και μειώνεται η έκκριση κορτιζόλης που σχετίζεται με το στρες.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε η κυρία Αγγελίδου-Τσιφίδα στη θεραπευτική ιππασία (ιπποθεραπεία). Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιείται σε προγράμματα αποκατάστασης και υποστήριξης ατόμων με νευρολογικές ή αναπτυξιακές διαταραχές.
Σε ανθρώπους με νευροεκφυλιστικές παθήσεις, όπως η νόσος Πάρκινσον, και σε παιδιά και ενήλικες στο φάσμα του αυτισμού, η επαφή με τα άλογα και η συμμετοχή σε προγράμματα ιπποθεραπείας μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση:
- Της κινητικότητας
- Της ισορροπίας
- Της συγκέντρωσης της προσοχής
Τέτοιου είδους παρεμβάσεις έχουν δείξει ότι ενισχύουν τη συμμετοχή των ασθενών σε θεραπευτικά προγράμματα, μειώνουν το άγχος και συμβάλλουν στη βελτίωση της ψυχικής διάθεσης.
Σε άλλα θεραπευτικά προγράμματα, η παρουσία σκύλων έχει επίσης δείξει ότι ενισχύει τη συμμετοχή των ασθενών. Συμβάλλει επίσης στη χαλάρωση και στην έκφραση συναισθημάτων.
Ωστόσο, τα ζώα δεν αντικαθιστούν τη θεραπεία ή τις ανθρώπινες σχέσεις. Μπορούν όμως να λειτουργήσουν ως γέφυρα σύνδεσης με τους άλλους και με τον ίδιο μας τον εαυτό, κατέληξε.
Με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ / Φωτογραφία: istock
