Το κρυφό «τοξικό κοκτέιλ» στην ντουλάπα σας: Γιατί τα μαλακτικά ρούχων ίσως απειλούν την υγεία

Ενώ όλοι θέλουμε απαλά ρούχα, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι τα συμβατικά μαλακτικά ρούχων δεν είναι τόσο αθώα όσο φαίνονται στις διαφημίσεις. Στην πραγματικότητα, η χρήση τους ισοδυναμεί με την επικάλυψη των υφασμάτων με ένα λεπτό, χημικό φιλμ που έρχεται σε συνεχή επαφή με το μεγαλύτερο όργανο του σώματός μας: το δέρμα.

Το Environmental Working Group (EWG), ο κορυφαίος οργανισμός για την ασφάλεια των καταναλωτικών προϊόντων βαθμολογεί τα περισσότερα συμβατικά μαλακτικά με χαμηλούς βαθμούς ασφάλειας (D ή F), λόγω των συστατικών που προκαλούν άσθμα και αναπνευστική τοξικότητα.

Μαλακτικά ρούχων: Η χημεία της «απαλότητας»

Τα περισσότερα μαλακτικά βασίζονται σε ουσίες που ονομάζονται τεταρτοταγή άλατα αμμωνίου (Quats). Αυτές οι ενώσεις κάνουν τα ρούχα να γλιστρούν και να μην «ηλεκτρίζονται», αλλά έχουν ένα σοβαρό μειονέκτημα: είναι γνωστά αλλεργιογόνα.

Σοβαρές επιστημονικές μελέτες έχουν αποδείξει ότι η έκθεση σε Quats μπορεί να προκαλέσει δερματίτιδες, ενώ η εισπνοή τους συνδέεται άμεσα με την εμφάνιση άσθματος, ακόμη και σε άτομα χωρίς προηγούμενο ιστορικό.

Οι επιστήμονες υποστηρίζουν πώς αυτό που εμείς αντιλαμβανόμαστε ως «μυρωδιά καθαριότητας» είναι συχνά ένα μείγμα από φθαλικές ενώσεις και συνθετικούς μόσχους (synthetic musks), δηλαδή αρωματικές ουσίες που περιέχονται στα προϊόντα προσωπικής περιποίησης.

Επίσης, στα μαλακτικά συνήθως περιέχονται:

• Ενδοκρινικοί διαταράκτες: Πολλές από αυτές τις ουσίες παρεμβαίνουν στο ορμονικό μας σύστημα.
• Καρκινογόνες προσμίξεις: Κατά τη διαδικασία παραγωγής, μπορεί να δημιουργηθούν ίχνη από 1,4-διοξάνιο ή φορμαλδεΰδη, ουσίες που έχουν ταξινομηθεί ως πιθανά ή επιβεβαιωμένα καρκινογόνες για τον άνθρωπο.

«Η συνεχής έκθεση σε πτητικές οργανικές ενώσεις (VOCs) που απελευθερώνονται από τα αρωματισμένα προϊόντα πλύσης μπορεί να προκαλέσει από απλούς πονοκεφάλους μέχρι σοβαρά αναπνευστικά προβλήματα, καθώς οι ουσίες αυτές παραμένουν στις ίνες των ρούχων για εβδομάδες», αναφέρει η Dr. Anne Steinemann, καθηγήτρια Πολιτικής Μηχανικής που έχει διδάξει στο University of Washington και το University of Melbourne και η οποία είναι μία από τις κορυφαίες επιστήμονες παγκοσμίως στον τομέα της ποιότητας του εσωτερικού αέρα και των επιπτώσεων των αρωματισμένων προϊόντων στην υγεία.

Επιπτώσεις και στο περιβάλλον

Η έρευνά της Dr. Anne Steinemann επεκτείνεται, όμως, και στο περιβάλλον. Όπως εκτιμά «τα χημικά αυτά καταλήγουν στον αέρα, στην αποχέτευση και τελικά στους υδάτινους πόρους», επηρεάζοντας όχι μόνο την προσωπική αλλά και τη δημόσια υγεία.

Οι εκπομπές ακεταλδεΰδης (ενός γνωστού καρκινογόνου) από τις πέντε κορυφαίες μάρκες απορρυπαντικών/μαλακτικών αντιστοιχούν, όπως λέει, στο 6% των συνολικών εκπομπών ακεταλδεΰδης των αυτοκινήτων σε μια περιοχή όπως το Σιάτλ.

Επισημαίνει επίσης, στο επίσημο newsroom του University of Washington, πώς υπάρχει πλήρης απουσία ελέγχου στις εκπομπές των πλυντηρίων σε σύγκριση με άλλες πηγές ρύπανσης:

«Πρόκειται για μια σημαντική πηγή ρύπανσης, διότι οι εκπομπές από τους αεραγωγούς των στεγνωτηρίων είναι ουσιαστικά μη ρυθμιζόμενες και μη παρακολουθούμενες. Αν οι ρύποι αυτοί έβγαιναν από μια καμινάδα εργοστασίου ή μια εξάτμιση αυτοκινήτου, θα υπήρχαν αυστηροί κανόνες· όταν όμως βγαίνουν από το στεγνωτήριο του σπιτιού μας, δεν υπάρχει κανένας έλεγχος», τονίζει με έμφαση.

Η λύση βρίσκεται … στο ντουλάπι της κουζίνας

Αν θέλετε να προστατεύσετε την υγεία σας χωρίς να θυσιάσετε την άνεση, υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις. Οι εξής:

• Μπάλες στεγνωτηρίου (Wool Dryer Balls): Αν χρησιμοποιείτε στεγνωτήριο, οι μάλλινες μπάλες μειώνουν τον στατικό ηλεκτρισμό και μαλακώνουν τα ρούχα φυσικά.
• Προϊόντα χωρίς άρωμα: Επιλέξτε μαλακτικά με οικολογική σήμανση που αναγράφουν «fragrance-free» και «dye-free».
• Λευκό ξίδι: Μισό φλιτζάνι στη θήκη του μαλακτικού μαλακώνει τις ίνες και απομακρύνει τα υπολείμματα του απορρυπαντικού χωρίς να αφήνει μυρωδιά.

Το οξικό οξύ διασπά τα υπολείμματα του απορρυπαντικού και τα άλατα του νερού, αφήνοντας τα ρούχα φυσικά μαλακά χωρίς να φράζει τους πόρους του υφάσματος (κάτι που συμβαίνει με τα μαλακτικά, καταστρέφοντας την απορροφητικότητα των πετσετών).

Πώς λειτουργεί το ξίδι ως μαλακτικό

Το απορρυπαντικό πλυντηρίου είναι συνήθως αλκαλικό. Κατά την πλύση, αφήνει υπολείμματα στις ίνες των ρούχων, τα οποία όταν στεγνώνουν τα κάνουν να φαίνονται σκληρά και «κολλαριστά». Το οξικό οξύ του ξιδιού εξουδετερώνει τα αλκαλικά υπολείμματα του σαπουνιού, επιτρέποντάς τους να ξεπλυθούν τελείως. Επίσης:

• Απομάκρυνση αλάτων: Το ξίδι διασπά τα άλατα του νερού που επικάθονται στα υφάσματα, κάνοντάς τα φυσικά πιο απαλά.
• Αντιστατική δράση: Βοηθά στη μείωση του στατικού ηλεκτρισμού, ειδικά στα συνθετικά υφάσματα.

Η διαδικασία είναι εξαιρετικά απλή και δεν απαιτεί καμία προετοιμασία:

• Πού το βάζετε: Ρίξτε 1/4 έως 1/2 φλιτζάνι λευκό ξίδι στη θήκη που προορίζεται για το μαλακτικό.
• Η μυρωδιά: Μην ανησυχείτε, τα ρούχα σας δεν θα μυρίζουν σαλάτα. Η μυρωδιά του ξιδιού εξατμίζεται πλήρως κατά το ξέβγαλμα και το στέγνωμα, αφήνοντας τα ρούχα να μυρίζουν απλώς «καθαριότητα».
• Αν θέλετε άρωμα: Μπορείτε να προσθέσετε 2-3 σταγόνες από ένα αιθέριο έλαιο της επιλογής σας (π.χ. λεβάντα ή λεμόνι) μέσα στο ξίδι πριν το ρίξετε στο πλυντήριο.

Σημαντική σημείωση: Μη χρησιμοποιείτε μηλόξιδο ή κόκκινο ξίδι, καθώς περιέχουν τανίνες και χρωστικές που μπορεί να λεκιάσουν τα ρούχα.

Φωτογραφίες: iStock