Ο ρόλος του αέρα, της υγρασίας, των χαμηλών θερμοκρασιών, των ιώσεων και των υποκείμενων οφθαλμοπαθειών.
Το αυξημένο δάκρυσμα (δακρύρροια) είναι πολύ συχνό φαινόμενο τον χειμώνα, ιδίως όταν βγαίνουμε στους παγωμένους υπαίθριους χώρους. Ωστόσο η έκθεση των ματιών στις χαμηλές θερμοκρασίες δεν αποτελεί την μοναδική αιτία του.
Ρόλο παίζουν και άλλοι παράγοντες, που κυμαίνονται από την μειωμένη υγρασία στους κλειστούς χώρους λόγω της κεντρικής θέρμανσης έως υποκείμενες οφθαλμοπάθειες όπως η βλεφαρίτιδα.
Όπως εξηγεί ο χειρουργός οφθαλμίατρος δρ Αναστάσιος-Ι. Κανελλόπουλος, καθηγητής Οφθαλμολογίας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, τα μάτια προστατεύονται και λιπαίνονται από μία λεπτή στοιβάδα δακρύων, την οποία παράγουν οι δακρυϊκοί αδένες.
«Τα δάκρυα διατηρούν τα μάτια υγρά, απομακρύνουν την σκόνη και άλλα ξένα σώματα και παρέχουν θρεπτικά συστατικά στην επιφάνειά τους. Όταν, όμως, εκτίθενται στο κρύο, αρκετοί παράγοντες διαταράσσουν αυτή την ευαίσθητη ισορροπία, οδηγώντας στην υπερπαραγωγή τους και σε ενόχληση των ματιών», αναφέρει.
Ο αέρας του χειμώνα είναι ένας από τους κύριους ενόχους της χειμερινής δακρύρροιας. Όχι όμως μόνον αυτός του περιβάλλοντος, αλλά και των εσωτερικών χώρων. Και αυτό διότι συχνά είναι ξηρός, με συνέπεια να εξατμίζεται πιο γρήγορα από το συνηθισμένο η υγρασία από την επιφάνεια των ματιών και να αναπτύσσεται ξηροφθαλμία.
Για να αντισταθμίσει την ξηροφθαλμία, ο οργανισμός διεγείρει την παραγωγή των δακρύων, ώστε να ενυδατωθούν εκ νέου τα μάτια. Η υπερπαραγωγή δακρύων, όμως, μπορεί να οδηγήσει στην υπερχείλιση (ή επιφορά) δακρύων. Πρόκειται για μία αντανακλαστική διαταραχή κατά την οποία τα μάτια «τρέχουν» ασταμάτητα.
Στη δακρύρροια του χειμώνα μπορεί επίσης να παίξουν ρόλο οι επιδράσεις των χαμηλών θερμοκρασιών στα αιμοφόρα αγγεία. Το ψύχος προκαλεί συστολή των περιφερειακών αγγείων, για να μειωθεί η αποβολή της θερμότητας και να προστατευθούν τα ζωτικά όργανα.
Η αγγειακή συστολή μειώνει την τροφοδοσία των άκρων (π.χ. χέρια, πόδια) με αίμα (αυτός είναι, π.χ., ο λόγος που τα δάκτυλα των χεριών γίνονται μπλε).
Το ίδιο μπορεί να συμβεί και με τα λεπτά, τριχοειδή αγγεία στην επιφάνεια των ματιών. Σε τέτοια περίπτωση, οι δακρυϊκοί αδένες αντιδρούν αυξάνοντας την παραγωγή δακρύων, για να προστατεύσουν τα μάτια.
Ο άνεμος, η σκόνη και η επιπεφυκίτιδα
Αν εξάλλου φυσάει δυνατός αέρας, η στοιβάδα των δακρύων στην επιφάνεια των ματιών θα διασπαστεί γρήγορα, με συνέπεια να απομείνουν ξηρά σημεία πάνω τους.
Και αυτό το φαινόμενο αντανακλαστικά διεγείρει την παραγωγή δακρύων, για να αποκατασταθεί η υγρασία των ματιών. Αν μάλιστα κάποιος έχει ξηροφθαλμία ή είναι επιρρεπής στην ανάπτυξή της, το φαινόμενο μπορεί να είναι πολύ έντονο.
Ο άνεμος φέρνει επίσης μαζί του μόρια σκόνης, γύρης και άλλων απορριμμάτων που μπορεί να καταλήξουν στα μάτια. Σε τέτοια περίπτωση, αναπτύσσεται ερεθισμός ο οποίος επίσης οδηγεί στην αυξημένη δακρύρροια – αυτή τη φορά για να καθαριστούν τα μάτια απ’ ό,τι τα ενοχλεί.
«Υπάρχει επίσης περίπτωση ο χειμώνας να συμβάλλει στην ανάπτυξη επιπεφυκίτιδας. Αν και ο περισσότερος κόσμος δεν το γνωρίζει, ιογενής επιπεφυκίτιδα μπορεί να προκληθεί ακόμα και από τους ιούς που προκαλούν γρίπη ή κοινό κρυολόγημα (π.χ. αδενοϊούς)», αποκαλύπτει ο κ. Κανελλόπουλος.
Πώς μπορούν οι ιοί της γρίπης να μολύνουν τα μάτια; Όταν κάνει κρύο, έχουμε την τάση να μένουμε σε κλειστούς χώρους, όπου ευνοείται η μετάδοση τέτοιων ιών, απαντά. Και η ιογενής επιπεφυκίτιδα προκαλεί έντονη δακρύρροια, προσθέτει.
Χειμερινός ερεθισμός στον επιπεφυκότα, όμως, μπορεί να προκληθεί και χωρίς την παρουσία κάποιου ιού, προσθέτει. Η αιτία είναι οι χαμηλές θερμοκρασίες, σε συνδυασμό με τον άνεμο και την έλλειψη υγρασίας, που προκαλούν ήπια μορφή επιπεφυκίτιδας.
Υποκείμενες οφθαλμοπάθειες
Μερικοί άνθρωποι παρουσιάζουν έντονη δακρύρροια τον χειμώνα επειδή πάσχουν από υποκείμενες οφθαλμοπάθειες όπως:
- Η ξηροφθαλμία (είναι χρόνια, πολυπαραγοντική νόσος της οφθαλμικής επιφάνειας)
- Η βλεφαρίτιδα (φλεγμονή των βλεφάρων)
- Η δυσλειτουργία του μεϊβομιανού αδένα (απόφραξη του αδένα του ματιού που παράγει το λιπαρό στρώμα της δακρυϊκής μεμβράνης
«Και οι τρεις αυτές καταστάσεις διαταράσσουν την ικανότητα των οφθαλμών να κατακρατούν την υγρασία, με συνέπεια να οδηγούν σε υπερπαραγωγή δακρύων», εξηγεί ο καθηγητής.
Τι μπορείτε να κάνετε
Για να προστατεύσετε τα μάτια σας από την δακρύρροια, ο κ. Κανελλόπουλος παρέχει τις εξής πρακτικές συμβουλές:
- Να μην βγαίνετε έξω χωρίς προστατευτικά γυαλιά ηλίου (θα προφυλάξουν τα μάτια σας από τον αέρα)
- Να χρησιμοποιείτε τεχνητά δάκρυα και υγραντήρες στο σπίτι (για να αυξηθεί η ενυδάτωση της οφθαλμικής επιφάνειας)
- Να πίνετε άφθονα υγρά
- Να μην τρίβετε τα μάτια σας (το τρίψιμο μπορεί να τα ερεθίσει περαιτέρω, αυξάνοντας την δακρύρροια)
- Nα αποφεύγετε να σας κτυπά ο αέρας απευθείας στο πρόσωπο, είτε προέρχεται από το περιβάλλον είτε από μία πηγή θέρμανσης όπως τα αερόθερμα.
«Να αποφεύγετε επίσης τον καπνό των τσιγάρων (ερεθίζει ακόμα περισσότερο τα μάτια) και να περιορίσετε τη χρήση φακών επαφής (μπορεί να εξωθήσουν τα δάκρυα μακριά από τα μάτια). Αν, τέλος, η δακρύρροια επιμένει ή έχετε πολύ έντονο πρόβλημα, συμβουλευθείτε τον οφθαλμίατρό σας», καταλήγει ο κ Κανελλόπουλος.
Φωτογραφία: iStock
