Πανεπιστήμιο Αθηνών: Οδηγός προστασίας από θυελλώδεις ανέμους και καταιγίδες

Πρακτικές συμβουλές προστασίας από τα έντονα καιρικά φαινόμενα που θα επικρατήσουν σήμερα και αύριο στην Αττική εξέδωσε το Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ).

Υπενθυμίζεται ότι για σήμερα και για αύριο προβλέπονται ισχυροί άνεμοι (θα φθάσουν τοπικά τα 8-9 μποφώρ), ισχυρές βροχοπτώσεις και καταιγίδες, με ορατό τον κίνδυνο για πλημμύρες, ιδίως σήμερα.

Οι συστάσεις προστασίας του ΕΚΠΑ έχουν ως εξής:

Γενικά για τα έντονα καιρικά φαινόμενα

• Να ενημερώνεστε διαρκώς από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης (ραδιόφωνο, τηλεόραση, κλπ.), για την εξέλιξη των καιρικών φαινομένων. Επίσημες πηγές ενημέρωσης είναι η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας (ΓΓΠΠ) και η Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία (ΕΜΥ).
• Σε περίπτωση ανάγκης καλέστε την Αστυνομία (100), την Πυροσβεστική (199) ή το ΕΚΑΒ (166).
• Αναγράψτε τα παραπάνω τηλέφωνα σε εμφανές σημείο μέσα στο σπίτι. Βεβαιωθείτε ότι τα παιδιά σας τα γνωρίζουν.
• Βοηθήστε τα παιδιά σας να απομνημονεύσουν σημαντικά οικογενειακά στοιχεία, όπως το επίθετό τους, τη διεύθυνση, το τηλέφωνο του σπιτιού, το κινητό σας τηλέφωνο κ.λπ.
• Εξηγήστε σε όλα τα µέλη της οικογένειας πώς να αναγνωρίζουν ήχους που προμηνύουν τον κίνδυνο, πώς και πότε να κλείνουν τις παροχές ηλεκτρικού, νερού και αερίου (αν υπάρχει), πώς να χρησιμοποιούν τον πυροσβεστήρα, πώς να καλούν σε βοήθεια.
• Προμηθευτείτε εφόδια πρώτης ανάγκης, όπως φακό, φορητό ραδιόφωνο µε μπαταρίες και πυροσβεστήρα.
• Εξοπλιστείτε µε κουτί πρώτων βοηθειών.
• Σε όλες τις περιπτώσεις λάβετε ειδική μέριμνα για τα παιδιά και τους ηλικιωμένους.

Αν πρόκειται να μετακινηθείτε

• Ενημερωθείτε για τον καιρό και την κατάσταση του οδικού δικτύου. Αναλόγως με τον προορισμό σας να λάβετε υπ’ όψιν τα έντονα καιρικά φαινόμενα που ενδέχεται να συναντήσετε (π.χ. βροχόπτωση, θυελλώδεις ανέμους).
• Προγραμματίστε την μετακίνησή σας σε ώρα κατά την οποία δεν θα συμπέσει µε την αιχμή των καιρικών φαινομένων.
• Να μετακινηθείτε στη διάρκεια της ημέρας, προτιμώντας τις κεντρικές αρτηρίες. Να αποφύγετε τους δυσπρόσιτους και ερημικούς δρόμους. Να ενημερώσετε τους οικείους σας για την διαδρομή που προτίθεστε να ακολουθήσετε.
• Μην αγνοείτε τις οδηγίες της ΓΓΠΠ, τα δελτία καιρού της ΕΜΥ και τις υποδείξεις των κατά τόπους αρμοδίων φορέων (π.χ. Τροχαία, Λιµενικό, Πυροσβεστική, Νομαρχίες, Δήμοι κ.λπ).
• Να ελέγξετε την κατάσταση του αυτοκινήτου σας, προτού επιχειρήσετε οποιαδήποτε μετακίνηση.
• Να εξοπλίσετε το αυτοκίνητό σας µε όλα τα απαραίτητα μέσα, για να αντιμετωπίσετε τα έντονα καιρικά φαινόμενα. Χρειάζεστε κουτί πρώτων βοηθειών, αδιάβροχα, ομπρέλες, γαλότσες, φακό κ.λπ.
• Εάν είναι απαραίτητο να μετακινηθείτε πεζοί, φορέστε τα κατάλληλα ρούχα και παπούτσια. Να είστε ιδιαιτέρως προσεκτικοί για να αποφύγετε τραυματισμούς από την ολισθηρότητα (οδοστρώματος, πεζοδρομίων), την πτώσης αντικειμένων λόγω των θυελλωδών ανέμων, την χαλαζόπτωση.
• Να προτιμάτε τα μέσα μαζικής μεταφοράς για τις μετακινήσεις σας.
• Να παραμένετε ήρεμοι και υπονομενικοί. O πανικός δεν εξυπηρετεί σε τίποτα. Αντιθέτως, επιβαρύνει την κατάσταση.

Μετά την κακοκαιρία

• Να ενημερώνεστε συνεχώς από τα ΜΜΕ για τυχόν επίσημες προειδοποιήσεις ή συμβουλές.
• Ελέγξτε το σπίτι και τα λοιπά περιουσιακά στοιχεία σας, για να καταγράψετε πιθανές ζημιές.
• Αν μετά  την καταγραφή των ζημιών χρειάζεστε επείγουσα βοήθεια, ειδοποιήστε τις αρμόδιες Αρχές.

Γενικά

Προσπαθήστε µε τις ενέργειες και την όλη παρουσία σας να διευκολύνετε το έργο των αρμοδίων Αρχών.

Γενικά για τους θυελλώδεις ανέμους

Οι θυελλώδεις άνεμοι είναι εξαιρετικά επικίνδυνα έντονα καιρικά φαινόμενα. Η ένταση του ανέμου μπορεί να μετρηθεί με διάφορες εμπειρικές και αριθμητικές κλίμακες. Μια ευρέως διαδεδομένη εμπειρική κλίμακα είναι η κλίμακα Beaufort (Μποφώρ). Αριθμητικές κλίμακες είναι τα m/s, km/h και οι κόμβοι. Θυελλώδεις θεωρούνται οι άνεμοι με ένταση από 8 Beaufort και πάνω.

Ισχυροί άνεμοι δημιουργούνται σε περιοχές όπου συνδυάζονται ένα σύστημα χαμηλών βαρομετρικών πιέσεων και ένα σύστημα υψηλών βαρομετρικών πιέσεων.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα στον Ελληνικό χώρο είναι ο συνδυασμός των χαμηλών πιέσεων κατά της διέλευση μιας ύφεσης με τις σχετικά υψηλές πιέσεις στις γύρω περιοχές, ή η εμφάνιση των ετησιών (μελτέμια), τα οποία δημιουργούνται από το συνδυασμό των χαμηλών πιέσεων της Ανατολικής Μεσογείου με τις υψηλές πιέσεις στην περιοχή των Βαλκανίων.

Τοπικά ισχυροί άνεμοι (μπουρίνια) δημιουργούνται σε περιοχές που επηρεάζονται από καταιγίδες λόγω της ισχυρής βαθμίδας πίεσης που δημιουργείται.

Ο ανεμοστρόβιλος ή αλλιώς σίφωνας αποτελεί το πιο βίαιο και καταστρεπτικό ατμοσφαιρικό φαινόμενο. Ο ανεμοστρόβιλος είναι μια ισχυρή στροβιλιζόμενη στήλη αέρα, που προβάλει συνήθως από ένα καταιγιδοφόρο νέφος.

Οι σίφωνες διακρίνονται σε σίφωνες ξηράς και θάλασσας. Οι σίφωνες της θάλασσας είναι μικρότεροι από τους σίφωνες της ξηράς. Στην περιοχή των Δωδεκανήσων έχουν παρατηρηθεί μόνο θαλάσσιοι σίφωνες, στην περιοχή βόρεια της Ρόδου.

Οδηγίες προστασίας από τους θυελλώδεις ανέμους

Ενέργειες που πρέπει να γίνουν πριν και στη διάρκεια θυελλωδών ανέμων:

• Ασφαλίστε αντικείμενα που μπορεί να παρασυρθούν από τον άνεμο και ενδέχεται να προκαλέσουν καταστροφές ή τραυματισμούς.
• Ελέγξτε αναρτημένες πινακίδες.
• Ασφαλίστε τις πόρτες και τα παράθυρα.
• Απομακρυνθείτε από μεγάλες επιφάνειες με τζάμια.
• Αποφύγετε δραστηριότητες σε θαλάσσιες και παράκτιες περιοχές.
• Αποφύγετε τη διέλευση κάτω από μεγάλα δέντρα, αναρτημένες πινακίδες, μπαλκόνια και γενικά από περιοχές όπου μπορεί ελαφρά αντικείμενα να αποκολληθούν και να πέσουν στο έδαφος. Κάτω από μπαλκόνια, λ.χ., μπορεί να πέσουν γλάστρες, καθίσματα, σπασμένα τζάμια κ.λπ.

Γενικά για τις καταιγίδες

Οι καταιγίδες είναι εξαιρετικά έντονα καιρικά φαινόμενα. Είναι από τα πιο βίαια ατμοσφαιρικά φαινόμενα και συνοδεύονται από:

• Ραγδαίες βροχές
• Ισχυρούς ανέμους με μεταβλητή ένταση και διεύθυνση (μπορεί να φθάσουν τα 50-80 ή ακόμα και τα 100 χιλιόμετρα την ώρα)
• Ισχυρές ηλεκτρικές εκκενώσεις (δηλαδή κεραυνούς)
• Συχνά από χαλάζι

Η διάρκεια μιας καταιγίδας είναι το πολύ δύο ώρες. Οι ραγδαίες βροχές των καταιγίδων είναι ικανές να προκαλέσουν πλημμύρες.

Οι καταιγίδες υπάγονται σε τρεις κατηγορίες, αναλόγως με τον τρόπο σχηματισμού τους:

• Καταιγίδες αέριας μάζας (τοπικές ή θερμικές)
• Καταιγίδες ορογραφικές
• Καταιγίδες μετωπικές

Οδηγίες προστασίας από τις καταιγίδες

Οι ενέργειες που συνιστώνται στη διάρκεια της καταιγίδας εξαρτώνται από το αν βρίσκεστε σε εσωτερικό ή εξωτερικό χώρο, πεζή ή σε όχημα, καθώς και αν έχει χαλαζόπτωση.

Εάν βρίσκεστε σε εσωτερικό χώρο

• Ασφαλίστε αντικείμενα, που μπορεί να παρασυρθούν από τον άνεμο ή την ραγδαία βροχόπτωση και ενδέχεται να προκαλέσουν καταστροφές ή τραυματισμούς.
• Ελέγξτε τις αναρτημένες πινακίδες.
• Ασφαλίστε τις πόρτες και τα παράθυρα.
• Μην κρατάτε ηλεκτρικές συσκευές ή το τηλέφωνο, γιατί ο κεραυνός μπορεί να περάσει μέσα από τα καλώδια. Οι συσκευές τηλεόρασης είναι ιδιαίτερα επικίνδυνες σε αυτές τις περιπτώσεις. Προτείνεται να αποσυνδέονται από την κεραία και την παροχή ηλεκτρικού ρεύματος.
• Αποφύγετε τις σωληνώσεις των υδραυλικών (κουζίνα, μπάνιο), γιατί οι μεταλλικοί σωλήνες είναι καλοί αγωγοί του ηλεκτρισμού.

Εάν βρίσκεστε σε εξωτερικό χώρο

• Προσπαθήστε να βρείτε καταφύγιο σε κτίριο ή σε αμάξι. Αν αυτό δεν είναι εφικτό καθίστε αμέσως στο έδαφος.
• Αν βρίσκεστε σε δάσος, προστατευθείτε κάτω από συμπαγή κλαδιά χαμηλών δέντρων. Ποτέ μη στέκεστε κάτω από ένα ψηλό δέντρο σε έναν ανοιχτό χώρο.
• Αν βρίσκεστε σε πεδινές περιοχές εξετάστε την περίπτωση να εκδηλωθεί πλημμυρικό φαινόμενο.
• Αποφύγετε κατασκευές, όπως πυλώνες, υψηλά δέντρα, φράκτες, τηλεφωνικές γραμμές και γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος.
• Αποφύγετε να βρίσκεστε κοντά σε μεταλλικά αντικείμενα, όπως αμάξια, ποδήλατα, κ.λπ.
• Απομακρυνθείτε από ποτάμια και λίμνες.
• Αν βρίσκεστε μέσα στη θάλασσα, βγείτε αμέσως έξω.
• Αν βρίσκεστε απομονωμένος σε μια επίπεδη έκταση και νιώθετε να σηκώνονται τα μαλλιά σας (γεγονός που δηλώνει ότι σύντομα θα εκδηλωθεί κεραυνός), κάνετε βαθύ κάθισμα, με το κεφάλι ανάμεσα στα πόδια και πετάξτε ό,τι μεταλλικό αντικείμενο έχετε πάνω σας.
• Μην ξαπλώνετε στο έδαφος.

Εάν βρίσκεστε σε αυτοκίνητο

• Σταματήστε το αυτοκίνητο στην άκρη του δρόμου, αλλά μακριά από δέντρα τα οποία μπορεί να πέσουν πάνω του.
• Μείνετε μέσα στο αυτοκίνητο και ανάψτε τα προειδοποιητικά φώτα στάσης (φώτα έκτακτης ανάγκης) μέχρι να κοπάσει η καταιγίδα.
• Κλείστε τα τζάμια και μην ακουμπάτε σε μεταλλικά αντικείμενα μέσα στο αυτοκίνητο.
• Αποφύγετε τους πλημμυρισμένους δρόμους.

Εκτίμηση της απόστασης από την καταιγίδα

• Μετρήστε το χρόνο που μεσολαβεί μεταξύ της αστραπής και της βροντής σε δευτερόλεπτα.
• Διαιρέστε αυτόν το χρόνο που μετρήσατε με το 3 για να υπολογίσετε την απόσταση της καταιγίδας σε χιλιόμετρα.
• Λάβετε γρήγορα τα απαραίτητα μέτρα, πριν η καταιγίδα σας πλησιάσει. Η απόσταση αυτή είναι ενδεικτική, καθώς η καταιγίδα μπορεί να εμφανιστεί πολύ γρήγορα πάνω από την περιοχή στην οποία βρίσκεστε.

Ενέργειες κατά τη διάρκεια χαλαζόπτωσης

Προφυλαχτείτε αμέσως! Μην εγκαταλείψετε τον ασφαλή χώρο, παρά μόνο όταν βεβαιωθείτε ότι η καταιγίδα πέρασε. Η χαλαζόπτωση μπορεί να είναι πολύ επικίνδυνη, τόσο για τους ανθρώπους όσο και τα ζώα.

Φωτογραφία: iStock