«Η ποιότητα του σπέρματος μπορεί να προβλέψει μελλοντικούς κινδύνους», - ο Ουρολόγος Νάσος Ιωαννίδης, σε άρθρο του στο -.gr.
Η ανδρική υπογονιμότητα αποτελεί σήμερα ένα από τα πιο υποτιμημένα προβλήματα δημόσιας υγείας. Παρότι ευθύνεται για περίπου το 40–50% των περιπτώσεων υπογονιμότητας, εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται κοινωνικά ως δευτερεύον ζήτημα. Οι σύγχρονες επιστημονικές μελέτες, ωστόσο, ανατρέπουν πλήρως αυτή την αντίληψη.
Η ποιότητα του σπέρματος δεν είναι απλώς ένας αναπαραγωγικός δείκτης. Είναι καθρέφτης της μεταβολικής, ενδοκρινικής και γενετικής υγείας του άνδρα.
Τα τελευταία δεδομένα δείχνουν ότι η ανδρική υπογονιμότητα σχετίζεται με παχυσαρκία, λοιμώξεις, χρόνια φλεγμονή και – το πιο ανησυχητικό – αυξημένη μακροπρόθεσμη θνησιμότητα.
Τι ορίζεται ως Ανδρική Υπογονιμότητα
Ιατρικά, ανδρική υπογονιμότητα ορίζεται η αδυναμία επίτευξης εγκυμοσύνης λόγω διαταραχών στο σπέρμα, όπως:
- χαμηλή συγκέντρωση σπερματοζωαρίων,
- μειωμένη κινητικότητα,
- παθολογική μορφολογία,
- ή πλήρης απουσία σπερματοζωαρίων (αζωοσπερμία).
Η σύγχρονη ανδρολογία, όμως, εξετάζει και την ποιότητα του DNA, το οξειδωτικό στρες και τη συνολική λειτουργικότητα των σπερματοζωαρίων, μετατρέποντας το σπερμοδιάγραμμα σε εργαλείο πρόγνωσης υγείας.
Μελέτη 1: Παχυσαρκία και Ανδρική Υπογονιμότητα
Όταν το μεταβολικό σύνδρομο πλήττει τη γονιμότητα. (Darand et al., 2023 – Reproductive Health)
Η συγκεκριμένη μελέτη ανέδειξε τη σαφή συσχέτιση μεταξύ παχυσαρκίας και μειωμένης ποιότητας σπέρματος σε υπογόνιμους άνδρες. Οι συμμετέχοντες με αυξημένο BMI παρουσίασαν:
- χαμηλότερη συγκέντρωση σπερματοζωαρίων,
- μειωμένη κινητικότητα,
- αυξημένες μορφολογικές ανωμαλίες,
- αυξημένο κατακερματισμό DNA.
Η παχυσαρκία οδηγεί σε ορμονική απορρύθμιση (μείωση τεστοστερόνης, αύξηση οιστρογόνων), αλλά και σε χρόνια φλεγμονή και οξειδωτικό στρες, που επηρεάζουν άμεσα τη σπερματογένεση.
Μελέτη 2: Ιογενείς Λοιμώξεις στο Σπέρμα
(Xu et al., 2024 – Virology Journal)
Αυτή η εκτενής ανασκόπηση κατέγραψε περισσότερους από 40 ιούς που έχουν ανιχνευθεί στο ανδρικό σπέρμα, εξετάζοντας τον ρόλο τους στην ανδρική υπογονιμότητα.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι ιογενείς λοιμώξεις μπορούν:
- να διαταράξουν τη σπερματογένεση,
- να μειώσουν την κινητικότητα και τη βιωσιμότητα των σπερματοζωαρίων,
- να προκαλέσουν χρόνιες φλεγμονώδεις αντιδράσεις στο αναπαραγωγικό σύστημα.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η παρουσία ιών σχετίζεται με αποτυχία εμφύτευσης, ακόμα και όταν χρησιμοποιούνται τεχνικές υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.
Μελέτη 3: Ανδρική Υπογονιμότητα και Θνησιμότητα
(Kaltsas et al., 2025 – Journal of Clinical Medicine)
Η συγκεκριμένη συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση έφερε στο φως ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό εύρημα: άνδρες με σοβαρές διαταραχές σπέρματος παρουσίασαν 26–61% αυξημένο κίνδυνο θνησιμότητας σε μακροχρόνια παρακολούθηση.
Η υπογονιμότητα συσχετίστηκε με:
- αυξημένα καρδιαγγειακά νοσήματα,
- μεταβολικό σύνδρομο,
- κακοήθειες.
Το σπέρμα φαίνεται να λειτουργεί ως βιολογικός αισθητήρας της συνολικής υγείας, αντανακλώντας βλάβες σε κυτταρικό και γενετικό επίπεδο.
Η Σιωπή γύρω από την Ανδρική Υπογονιμότητα
Παρά τα επιστημονικά δεδομένα, η ανδρική υπογονιμότητα παραμένει κοινωνικά ταμπού. Πολλοί άνδρες αποφεύγουν τον έλεγχο λόγω:
- φόβου,
- κοινωνικών στερεοτύπων,
- ταύτισης της γονιμότητας με την αρρενωπότητα.
Το αποτέλεσμα είναι καθυστερημένη διάγνωση, ψυχολογική επιβάρυνση και απώλεια πολύτιμου χρόνου για το ζευγάρι.
Συμπέρασμα
Η ανδρική υπογονιμότητα δεν είναι απλώς ένα πρόβλημα σύλληψης. Είναι καμπανάκι υγείας. Οι σύγχρονες μελέτες αποδεικνύουν ότι η ποιότητα του σπέρματος αντικατοπτρίζει τη συνολική βιολογική κατάσταση του άνδρα και μπορεί να προβλέψει μελλοντικούς κινδύνους.
Φωτογραφία iStock
