Η Ισπανία επιτρέπει τη δωρεά οργάνων σε άτομα με AIDS

Η Ισπανία έκανε ένα ιστορικό βήμα στον τομέα των μεταμοσχεύσεων καταργώντας τον κανονισμό του 1987 που απαγόρευε τη δωρεά οργάνων σε άτομα με AIDS (HIV).

Η απόφαση αυτή, που ανακοινώθηκε από την υπουργό Υγείας Μόνικα Γκαρθία τον Δεκέμβριο του 2024 κατά τη διάρκεια της Παγκόσμιας Ημέρας κατά του AIDS, τέθηκε επίσημα σε ισχύ τη Δευτέρα 7 Ιουλίου 2025 και επιτρέπει στα άτομα με HIV να λαμβάνουν όργανα από δότες με την ίδια λοίμωξη.

Η γενική διευθύντρια του Εθνικού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων (ONT) Μπεατρίς Ντομίνγκεζ – Γκιλ, εξήγησε ότι η κατάργηση αυτής της απόφασης αποτελεί “ένα ιστορικό χρέος που ο ONT και ο τομέας των μεταμοσχεύσεων οφείλουν στον πληθυσμό που έχει μολυνθεί από τον ιό HIV”. Ο αρχικός κανονισμός δικαιολογήθηκε στο ιστορικό πλαίσιο του 1987, όταν οι υγειονομικές αρχές έπρεπε να αποτρέψουν την εξάπλωση της λοίμωξης, αλλά η ιατρική πρόοδος κατέστησε δυνατή αυτή την αλλαγή.

Η αλλαγή αυτή θα ωφελήσει άμεσα τους περίπου 50 οροθετικούς ασθενείς που μπαίνουν κάθε χρόνο στη λίστα αναμονής για μεταμόσχευση στην Ισπανία. Μέχρι τώρα, οι ασθενείς αυτοί λάμβαναν όργανα αποκλειστικά από μη μολυσμένους δότες, αλλά με το νέο κανονιστικό πλαίσιο θα έχουν τη δυνατότητα να λαμβάνουν όργανα τόσο από ζώντες όσο και από νεκρούς δότες με HIV.

Κλινική εμπειρία και αποτελέσματα στην Ισπανία

Η αλλαγή πολιτικής βασίζεται σε σταθερή κλινική εμπειρία που έχει συσσωρευτεί τις τελευταίες δεκαετίες. Στις αρχές του αιώνα, όταν η πρόγνωση του HIV άρχισε να βελτιώνεται χάρη στην αντιρετροϊκή θεραπεία, δημοσιεύθηκαν οι πρώτες εμπειρίες μεταμόσχευσης οργάνων σε οροθετικούς λήπτες με ενθαρρυντικά αποτελέσματα.

Αυτή η νέα προοπτική αναγνωρίστηκε επίσημα στο Εθνικό Έγγραφο Συναίνεσης που εγκρίθηκε το 2005 από την Ισπανική Εταιρεία Λοιμωδών Νοσημάτων και Κλινικής Μικροβιολογίας (SEIMC), το Εθνικό Σχέδιο για το AIDS και τον ONT. Έκτοτε, η Ισπανία πραγματοποιεί μεταμοσχεύσεις όλων των τύπων οργάνων σε ασθενείς με HIV λοίμωξη.

Τα στοιχεία έως τον Δεκέμβριο του 2024 δείχνουν ικανοποιητικά αποτελέσματα: 311 μεταμοσχεύσεις νεφρών, 510 μεταμοσχεύσεις ήπατος, 11 μεταμοσχεύσεις πνευμόνων, 10 μεταμοσχεύσεις καρδιάς και 1 μεταμόσχευση παγκρέατος-νεφρού σε ασθενείς με HIV έχουν καταγραφεί στην Ισπανία, όλες με καλά κλινικά αποτελέσματα.

Πέρα από το άμεσο ιατρικό όφελος, η Υπουργός Γκαρσία τόνισε ότι η παρέκκλιση αυτή αποτελεί ένα ακόμη από τα βήματα που κάνει το Υπουργείο της για την εξάλειψη του κοινωνικού στίγματος των ατόμων με HIV. Το μέτρο όχι μόνο αυξάνει τη διαθεσιμότητα οργάνων για τους ασθενείς με HIV, αλλά μπορεί επίσης να ωφελήσει όλους τους ασθενείς στη λίστα αναμονής, τόσο τους μολυσμένους όσο και τους μη μολυσμένους.

Ο ONT θα είναι υπεύθυνος για τη θέσπιση των απαραίτητων πρωτοκόλλων και μηχανισμών παρακολούθησης για την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων αυτών των μεταμοσχεύσεων, τα οποία πρέπει στη συνέχεια να εγκριθούν από την Επιτροπή Μεταμοσχεύσεων του Διαπεριφερειακού Συμβουλίου του Εθνικού Συστήματος Υγείας (Consejo Interterritorial del Sistema Nacional de Salud).

Χώρες που επιτρέπουν τη δωρεά οργάνων σε άτομα με HIV

Η Ισπανία εντάσσεται πλέον σε μια ομάδα χωρών που έχουν ήδη εφαρμόσει αυτή την ιατρική πρακτική, η οποία υποστηρίζεται από επιστημονικά στοιχεία και καλά διεθνή αποτελέσματα.

Η Νότια Αφρική ήταν η πρώτη χώρα στον κόσμο που επέτρεψε τη μεταμόσχευση οργάνων μεταξύ ατόμων με HIV το 2008, αποτελώντας πρωτοπόρο αυτής της ιατρικής πρακτικής. Η αφρικανική χώρα εφάρμοσε αυτή την πολιτική λόγω του υψηλού ποσοστου του HIV στον πληθυσμό της και της επείγουσας ανάγκης να αυξηθεί η διαθεσιμότητα οργάνων για μεταμόσχευση.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες έγινε η δεύτερη χώρα στον κόσμο μετά τη Νότια Αφρική που επιτρέπει τη μεταμόσχευση οργάνων μεταξύ ατόμων που ζουν με HIV. Η εφαρμογή στις Ηνωμένες Πολιτείες ακολούθησε συγκεκριμένη νομοθετική διαδικασία:

Ο νόμος για την ισότιμη πολιτική οργάνων για τον HIV (HOPE) υπεγράφη το 2013.

Το Υπουργείο Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών (DHHS) αναθεώρησε τη μακροχρόνια ομοσπονδιακή απαγόρευση των δωρητών οργάνων με HIV+, κάτι που επιτεύχθηκε στις 8 Ιουνίου 2015
Τον Νοέμβριο του 2015, το Υπουργείο Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών δημοσίευσε τα τελικά ερευνητικά κριτήρια και τις εγγυήσεις για τη μεταμόσχευση οργάνων HIV+ δοτών σε HIV+ λήπτες.

Οι πρώτοι ασθενείς που επωφελήθηκαν από τον νόμο «HOPE Act» έλαβαν τα μοσχεύματά τους το 2016.

Τα αποτελέσματα ήταν επιτυχή: περισσότερα από 350 όργανα έχουν μεταμοσχευθεί μεταξύ HIV+ δοτών και HIV+ ασθενών από την εφαρμογή του νόμου HOPE Act, ενώ περισσότερες από 220 μεταμοσχεύσεις έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα μέσω του νόμου HOPE Act.

Το Ηνωμένο Βασίλειο υπήρξε μία από τις πιο δραστήριες ευρωπαϊκές χώρες όσον αφορά τη διεύρυνση των κριτηρίων δωρεάς οργάνων για άτομα που ζουν με HIV. Όργανα από οροθετικούς δότες χορηγούνται όλο και περισσότερο σε άτομα με HIV που βρίσκονται σε λίστες αναμονής για μεταμόσχευση.

Τώρα, το Ηνωμένο Βασίλειο εξετάζει το ενδεχόμενο να τα δώσει και σε ασθενείς με αρνητικό HIV. Η εξέλιξη αυτή αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς τη διεύρυνση των κριτηρίων δωρεάς πέραν των οροθετικών σε μεταμοσχεύσεις σε οροθετικούς.