Ο καρκίνος θυρεοειδούς είναι η συνηθέστερη μορφή καρκίνου των ενδοκρινών αδένων. Η συνηθέστερή του μορφή είναι ο θηλώδης καρκίνος, που χαρακτηρίζεται από αυξημένη συχνότητα μεταστάσεων στους λεμφαδένες του τραχήλου.
O ρόλος της χειρουργικής
Η χειρουργική είναι η βασική μέθοδος θεραπείας του καρκίνου θυρεοειδούς. Στόχος της χειρουργικής επέμβασης – σε κάθε μορφή καρκίνου, συμπεριλαμβανομένου και του καρκίνου του θυρεοειδούς – είναι η ριζική εκρίζωση της νόσου. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να αφαιρεθεί όλη η νόσος, χωρίς να παραμείνει υπολειμματικός καρκινικός ιστός στον ασθενή με την ολοκλήρωση της επέμβασης. Με άλλα λόγια, η επέμβαση θα πρέπει να είναι όπως λέγεται «ριζική».
Είναι προφανές, ότι η απλή θυρεοειδεκτομή στον καρκίνο του θυρεοειδούς που συνοδεύεται από λεμφαδενικές μεταστάσεις εξ ορισμού δεν είναι ριζική, καθώς παραμένουν στο τέλος της επέμβασης οι μεταστάσεις, δηλαδή η «καρκινική νόσος» στον ασθενή. Το γεγονός αυτό έχει δυσμενή επίπτωση στην εξέλιξη και στην πρόγνωση της νόσου καθώς συνδυάζεται με αυξημένη πιθανότητα περαιτέρω διασποράς της νόσου, ακόμη και με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης μακρινών μεταστάσεων.
Το γεγονός αυτό υπογραμμίζει την ανάγκη της προσεκτικής διερεύνησης του ασθενούς ΠΡΙΝ την επέμβαση έτσι ώστε – πέραν της διάγνωσης του καρκίνου του θυρεοειδούς – να διαπιστωθεί αν υπάρχει ή όχι διασπορά της νόσου εκτός του θυρεοειδούς (εξωθυρεοειδική διασπορά).
Ο τράχηλος και οι λεμφαδένες του τραχήλου
Το πρώτο μέρος στο οποίο μπορεί να συμβεί η εξωθυρεοειδική διασπορά του καρκίνου του θυρεοειδούς είναι ο τράχηλος και συνηθέστερα οι λεμφαδένες του τραχήλου. Έχει επομένως τεράστια σημασία για την σωστή αντιμετώπιση του καρκίνου του θυρεοειδούς να γνωρίζει ο χειρουργός πριν την επέμβαση αν υπάρχουν ή όχι μεταστάσεις στους λεμφαδένες του τραχήλου.
Για ανατομικούς λόγους, αλλά και για λόγους που σχετίζονται με τον τρόπο διασποράς του καρκίνου θυρεοειδούς, οι «χώροι» του τραχήλου όπου εντοπίζονται οι τραχηλικοί λεμφαδένες ταξινομούνται στα εξής ανατομικά διαμερίσματα (compartments) ή επίπεδα (levels):
- Επίπεδο Ι. Βρίσκεται ψηλά στον τράχηλο, κάτω από την κάτω γνάθο. Είναι ένα ανατομικό διαμέρισμα όπου πρακτικά δεν εντοπίζονται οι μεταστάσεις από τον καρκίνο του θυρεοειδούς.
- Επίπεδο II. Αντιστοιχεί στο άνω τριτημόριο της λεγόμενης παρασφαγιτιδικής αλύσου, δηλαδή του χώρου που περιβάλλει την έσω σφαγίτιδα φλέβα (και την παρακείμενη κοινή καρωτίδα αρτηρία).
- Επίπεδο ΙΙΙ. Αποτελεί συνέχεια προς τα κάτω του επιπέδου ΙΙ της παρασφαγιδιτικής αλύσου.
- Επίπεδο IV. Αποτελεί το κάτω τριτημόριο της παρασφαγιτιδικής αλύσου, συνέχεια προς τα κάτω του επιπέδου ΙΙΙ.
- Επίπεδο V. Αντιστοιχεί στον επί τα εκτός της έσω σφαγίτιδας φλέβας ανατομικού χώρου που εκτείνεται προς τα πλάγια (μέχρι τον τραπεζοειδή μυ)
- Επίπεδο VI. Βρίσκεται μπροστά και πλάγια της τραχείας, εκτεινόμενο προς τα πλάγια μέχρι τις καρωτίδες αρτηρίες και προς τα κάτω μέχρι το ύψος του στέρνου.
- Επίπεδο VII. Αποτελεί την προς τα κάτω (προς τον θώρακα) συνέχεια του επιπέδου VI και βρίσκεται πίσω από την λαβή του στέρνου και το στερνικό άκρο των δύο κλειδών.
Το επίπεδο VI (και VII) είναι γνωστό και σαν κεντρικό διαμέρισμα. Τα επίπεδα ΙΙ – ΙΙΙ – IV περιγράφονται και σαν πλάγια ανατομικά διαμερίσματα (δεξιά ή αριστερά).
Η συνηθέστερη εντόπιση των λεμφαδενικών μεταστάσεων του καρκίνου θυρεοειδούς είναι το επίπεδο VI.
Χαρτογράφηση λεμφαδένων τραχήλου
Σήμερα είναι δυνατόν να γνωρίζουμε με ακρίβεια την παρουσία ή όχι λεμφαδενικών μεταστάσεων του καρκίνου θυρεοειδούς πριν την επέμβαση. Αυτό γίνεται σήμερα με την βοήθεια των σύγχρονων απεικονιστικών μεθόδων. Η βασική απεικονιστική μέθοδος που χρησιμοποιείται για τον σκοπό αυτό είναι το υπερηχογράφημα τραχήλου υψηλής ευκρίνειας. Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιείται πολύ περισσότερο συχνά σε σχέση με τις άλλες απεικονιστικές εξετάσεις (όπως η αξονική τομογραφία).
Με τη βοήθεια του υπερηχογραφήματος μπορεί να ελεγχθεί όλος ο τράχηλος, από το ύψος της κάτω γνάθου μέχρι το ύψος του στέρνου και των κλειδών. Ανάλογα με τους υπερηχογραφικούς χαρακτήρες των λεμφαδένων, αυτοί μπορεί να καταταχθούν σε κάποια από τις εξής κατηγορίες:
- Φυσιολογικοί
- Αντιδραστικοί: O όρος αυτός παραπέμπει σε κάποια φλεγμονώδους αιτιολογίας διόγκωση των λεμφαδένων, όπως π.χ. η διόγκωση των λεμφαδένων σε θυρεοειδίτιδα Hashimoto, σε λοίμωξη ανώτερης αεροφόρου οδού ή σε προβλήματα από την στοματική κοιλότητα (παθήσεις οδόντων κλπ.)
- ‘Άτυποι – ύποπτοι – παθολογικοί: Oι όροι αυτοί παραπέμπουν σε υποψία (άλλοτε άλλου βαθμού) για την παρουσία μετάστασης στους λεμφαδένες.
Έχει τεράστια σημασία να γνωρίζει από πριν ο χειρουργός σε τι κατάσταση βρίσκονται οι λεμφαδένες του τραχήλου στον ασθενή με καρκίνο θυρεοειδούς. Τονίζεται ότι είναι αδύνατον να διαπιστώσει κανείς στην εξέλιξη της θυρεοειδεκτομής αν υπάρχουν μεταστάσεις για παράδειγμα στα πλάγια ανατομικά διαμερίσματα του τραχήλου μέσω της μικρής τραχηλικής τομής που χρησιμοποιείται για την απλή θυρεοειδεκτομή. Αντίθετα, με το υπερηχογράφημα ελέγχεται όπως αναφέρθηκε παραπάνω όλος ο τράχηλος.
Τα αποτελέσματα της υπερηχογραφικής σταδιοποίησης του καρκίνου θυρεοειδούς στον τράχηλο παρουσιάζονται με την χαρτογράφηση λεμφαδένων τραχήλου, όπου ο ακτινολόγος αναφέρει λεπτομερώς τον ακριβή αριθμό, την ακριβή θέση, τις διαστάσεις και τις σχέσεις των ύποπτων ή παθολογικών λεμφαδένων σε σχέση με τα παρακείμενα ανατομικά στοιχεία, έτσι ώστε να κατευθύνει τον χειρουργό στην επιλογή της σωστής χειρουργικής επέμβασης.
Βασική σημασία έχει εν προκειμένω η εμπειρία του ακτινολόγου για την αξιολόγηση και την ερμηνεία των απεικονιστικών ευρημάτων. Ο χειρουργός θυρεοειδούς έχει κομβικό ρόλο εν προκειμένω καθώς καλείται να υποβάλλει τον ασθενή στον σωστό, λεπτομερή και αξιόπιστο προεγχειρητικό έλεγχο, να επιλέξει την σωστή επέμβαση ανάλογα με τα ιδιαίτερα ευρήματα τον κάθε συγκεκριμένο ασθενή (εξατομίκευση θεραπείας) και να την εκτελέσει τεχνικά άρτια, με την απαραίτητη ριζικότητα και την μέγιστη δυνατή ασφάλεια για τον ασθενή, διασφαλίζοντας το βέλτιστο θεραπευτικό αποτέλεσμα.
Γεώργιος Σακοράφας, MD, PhD ,Χειρουργός θυρεοειδούς – παραθυρεοειδών
Επ. Καθηγητής Χειρουργικής Πανεπιστημίου Αθηνών
Τ. Συντονιστής Διευθυντής Χειρουργικής Κλινικής ΑΓΙΟΥ ΣΑΒΒΑ
ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ: ΕΥΓΕΝΙΔΕΙΟ – ΙΑΤΡΙΚΟ ΨΥΧΙΚΟΥ – ΜΗΤΕΡΑ
ΤΗΛ 210 7487318 και 6977068223
Email: [email protected]
www.gsakorafas.gr
[penci_related_posts title=”ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ:” number=”8″ style=”grid” align=”none” displayby=”cat” orderby=”random”]
