Εγκέφαλος Vs καρδιά: Ψάρια – ζέβρες μας έδωσαν απάντηση στο ερώτημα, ποιος λαμβάνει τις αποφάσεις

Date:

«Ο εγκέφαλος είναι το ανώτατο στρατηγείο, αλλά το νευρικό σύστημα της καρδιάς παίρνει αποφάσεις σε τοπικό επίπεδο», υποστηρίζει επιστήμονας αναφορικά με την ανακάλυψη του «μικρού εγκεφάλου» της καρδιάς.

Τελικά αποφασίζει ο εγκέφαλος ή η καρδιά μας; Σε αυτό το αιώνιο ερώτημα δίνει απάντηση έρευνα του ιατρικού Ινστιτούτου Καρολίνσκα στη Σουηδία, που εντόπισε ότι αν και ο εγκέφαλος είναι το κέντρο λήψης αποφάσεων, η καρδιά έχει και εκείνη τον δικό της πολύπλοκο «εγκέφαλο» που παίρνει αποφάσεις.

«Σίγουρα ο εγκέφαλος είναι το ανώτατο στρατηγείο στον οργανισμό. Ωστόσο, το νευρικό σύστημα που βρίσκεται στην καρδιά και ονομάζεται «μικρός εγκέφαλος» παίρνει αποφάσεις σε τοπικό επίπεδο», υποστηρίζει ο Έλληνας επιστήμονας που βρίσκεται πίσω από την ανακάλυψη αυτού του πολύπλοκου «εγκεφάλου» της καρδιάς, Κωνσταντίνος Αμπατζής.

Ο όρος «little brain of the heart» («μικρός εγκέφαλος της καρδιάς») ήταν ήδη γνωστός στη βιβλιογραφία. Παλαιότερες μελέτες είχαν εντοπίσει νευρικά κύτταρα στην καρδιά, τα οποία είχαν χαρακτηριστεί με αυτό τον όρο. Ωστόσο, υπήρχε η αντίληψη στην επιστημονική κοινότητα ότι η λειτουργία των κυττάρων αυτών, όπως και η λειτουργία άλλων νευρικών κυττάρων στον οργανισμό, είναι απλά να επικοινωνούν με τον εγκέφαλο μεταφέροντας βασικές πληροφορίες. «Σαν ταχυδρομείο», όπως εξηγεί χαρακτηριστικά ο κ. Αμπατζής, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.

«Πολύ πιο σύνθετο απ’ ότι φανταζόμασταν το σύστημα της καρδιάς»

Σε νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Nature Communications», η παραπάνω αντίληψη ανατράπηκε: το νευρικό σύστημα της καρδιάς είναι πολύ πιο σύνθετο και εξελιγμένο από ό,τι είχε διαπιστωθεί κατά το παρελθόν. Δεν μεταφέρει απλά πληροφορίες, επεξεργάζεται τις πληροφορίες που δέχεται και από τον εγκέφαλο και από την καρδιά και παίρνει άμεσες αποφάσεις για τη λειτουργία της καρδιάς.

 «Όπως διαπιστώσαμε, λοιπόν, τα νευρικά κύτταρα δεν είναι απλά το ταχυδρομείο. Ανοίγουν το γράμμα, το διαβάζουν και λένε, ναι αλλά για να κάνω αυτό που θέλει ο εγκέφαλος, θα χρησιμοποιήσω αυτόν τον τρόπο. Φυσικά δεν μπορούν να κάνουν κάτι εντελώς διαφορετικό από αυτό που θέλει ο εγκέφαλος. Παίρνουν, όμως, αποφάσεις σε τοπικό επίπεδο», περι- με γλαφυρότητα ο Θεσσαλονικιός νευροεπιστήμονας, Κωνσταντίνος Αμπατζής, ο οποίος είναι αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Νευροεπιστήμης του Ινστιτούτου Καρολίνσκα στη Σουηδία.

Κατά την έρευνα, στην οποία συμμετείχαν ερευνητές και από το Πανεπιστήμιο Columbia των ΗΠΑ, εντοπίστηκε ότι τα νευρικά αυτά κύτταρα βρίσκονται κοντά στο σημείο της καρδιάς που ονομάζεται sinoatrial node (φλεβοκομβοκολπικός κόμβος) και περιλαμβάνει καρδιομυοκύτταρα, τα οποία είναι ο φυσικός βηματοδότης της καρδιάς. Οι επιστήμονες οδηγήθηκαν στο συμπέρασμα ότι μπορεί τα καρδιομυοκύτταρα να δίνουν τον βασικό ρυθμό της καρδιάς, ωστόσο τα νευρικά κύτταρα είναι αυτά που αλλάζουν τον ρυθμό.

   «Οπότε διαπιστώσαμε ότι η καρδιά έχει δύο συστήματα που παράγουν τον ρυθμό της καρδιάς. Ο φυσικός βηματοδότης δεν είναι μόνο τα καρδιομυοκύτταρα που γνωρίζαμε μέχρι σήμερα, αλλά και τα νευρικά κύτταρα που βρίσκονται στην καρδιά. Πρόκειται λοιπόν για ένα πιο πολύπλοκο σύστημα δύο επιπέδων», εξηγεί ο κ. Αμπατζής.

Χρησιμοποιώντας ηλεκτροφυσιολογικές τεχνικές για τη λειτουργική μελέτη των κυττάρων, οι ερευνητές εντόπισαν επιπλέον για πρώτη φορά ότι ένας μικρός πληθυσμός των κυττάρων αυτών παράγει ρυθμό. Τέτοια κύτταρα υπάρχουν και σε άλλα νευρικά συστήματα που παράγουν ρυθμό, όπως ο νωτιαίος μυελός και η αναπνοή.

Ο ρόλος των ψαριών – ζέβρα

Στη συνέχεια μέσα από μοριακή ανάλυση παρατηρήθηκε ότι τα νευρικά κύτταρα είναι διαφορετικά μεταξύ τους και άρα εκτελούν διαφορετικές λειτουργίες. «Αυτό ενισχύει το συμπέρασμα ότι το νευρικά κύτταρα της καρδιάς αποτελούν ένα δίκτυο που κάνει επεξεργασία πληροφοριών και υπολογιστικές διαδικασίες. Για να το κάνουν αυτό θα πρέπει να έχουν πολλά διαφορετικά συστατικά στοιχεία, δεν μπορεί να το σύστημα αυτό να είναι ομοιόμορφο», επισημαίνει ο κ. Αμπατζής.

Αντικείμενο της μελέτης για να διαπιστωθούν όλα τα παραπάνω αποτέλεσαν τα ψάρια ζέβρες (zebrafish), τα οποία θεωρούνται ένα πολύ καλό μοντέλο στην καρδιολογία, καθώς ο καρδιακός ρυθμός και συνολικά η λειτουργία της καρδιάς τους παρουσιάζει μεγάλες ομοιότητες με αυτή των ανθρώπων. Ενδιαφέρον στα ψάρια αυτά αποτελεί και το γεγονός ότι η καρδιά τους αναγεννάται πλήρως.

Χαρακτηριστικό είναι το ότι το 2011, το Βρετανικό Ίδρυμα Καρδιολογίας σε καμπάνια για τη συγκέντρωση πόρων για έρευνα γύρω από τη δυνατότητα αναγέννησης της καρδιάς είχε χρησιμοποιήσει για το ψάρι ζέβρα το σύνθημα «He’s not just a fish. He’s hope» («Δεν είναι απλά ένα ψάρι. Είναι ελπίδα»).

Ο Κωνσταντίνος Αμπατζής έχει μακρά εμπειρία στη μελέτη των ψαριών ζέβρες, καθώς ήδη κατά τις προπτυχιακές, μεταπτυχιακές και διδακτορικές σπουδές του στο Τμήμα Βιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης τα είχε χρησιμοποιήσει ως μοντέλο για τις έρευνές του.

Ανοίγει ο δρόμος για νέες θεραπείες

Τα ευρήματα της έρευνας σχετικά με τον «μικρό εγκέφαλο» της καρδιάς και η καλύτερη κατανόηση αυτού του νευρικού συστήματος είναι πολλά υποσχόμενα. Θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε νέες γνώσεις για τις καρδιακές παθήσεις και να βοηθήσουν στην ανάπτυξη νέων θεραπειών για ασθένειες, όπως οι αρρυθμίες.

«Αυτό σημαίνει ότι αν εμείς μπορέσουμε στο μέλλον να βρούμε στον άνθρωπο ακριβώς πώς λειτουργεί το νευρικό σύστημα στην καρδιά του, γιατί κάποιες μικρές διαφορές μπορεί να υπάρχουν με τα ψάρια ζέβρες, όταν γνωρίσουμε αυτό το σύστημα πάρα πολύ καλά, δεν θα χρειάζεται πλέον να έχουμε βηματοδότες για να ρυθμίσουμε τις αρρυθμίες. Οπότε δεν θα χρειάζονται πλέον χειρουργεία και ηλεκτρονικές συσκευές που θα κρατούν την καρδιά σε συγκεκριμένο ρυθμό. Θα μπορούμε με μη επεμβατικό τρόπο, δηλαδή με φάρμακα, να ρυθμίζουμε τα νευρικά κύτταρα της καρδιάς και να αποκαταστήσουμε τη λειτουργία της», υπογραμμίζει ο κ. Αμπατζής.

Επόμενος στόχος των ερευνητών είναι να μελετήσουν πώς αυτό το νευρικό σύστημα της καρδιάς αλληλεπιδρά με τον πραγματικό εγκέφαλο για τη ρύθμιση των καρδιακών λειτουργιών υπό διαφορετικές συνθήκες, όπως η άσκηση, το στρες ή οι ασθένειες. Επίσης, οι ερευνητές στοχεύουν να θέσουν στο επίκεντρο της μελέτης τους την αναγέννηση της καρδιάς, όπως συμβαίνει στα ψάρια ζέβρες, και κατά πόσο σε αυτή τη διαδικασία συμμετέχουν τα νευρικά κύτταρα ελπίζοντας να δώσουν απαντήσεις στο γιατί δεν αναγεννάται η ανθρώπινη καρδιά.

Share post:

Subscribe

Popular

More like this
Related

Ύπνος: Τα ακανόνιστα ωράρια επιδεινώνουν τα συμπτώματα κατάθλιψης – Μελέτη αμφισβητεί τον κανόνα των 8 ωρών

Η επικεφαλής ερευνήτρια της μελέτης, Δρ. Severine Soltani, αναλύει τα αναπάντεχα ευρήματα στο iatropedia.gr Τηρείτε κάθε βράδυ το ιδανικό οκτάωρο ύπνου, όμως οι ώρες που κοιμάστε και ξυπνάτε μεταβάλλονται συνεχώς; Αυτή η φαινομενικά αθώα συνήθεια ενδέχεται να επηρεάζει την ψυχική σας υγεία περισσότερο από όσο πιστεύετε. Μια νέα μεγάλη μελέτη ερευνητών του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας

Σαλάτα με τραχανά, φρούτα και παστελλάκι

Του Γιώργου Κυπριανού ΥΛΙΚΑ (για 4 μερίδες) 200 γρ. ωμό τραχανά 6 φλιτζάνια νερό καυτό 1 κρεμμύδι μέτριο ψιλοκομμένο 1 δέσμη μαїντανό ψιλοκομμένο ½ δέσμη κόλιανδρο ψιλοκομμένο ¼ δέσμης δυόσμο ψιλοκομμένο 4 ντομάτες κομμένες σε μικρά κυβάκια 3 αγγουράκια κομμένα σε μικρά κυβάκια Ξυσμα και χυμός (1 λεμόνι) Ξύσμα και χυμός (1 πορτοκάλι) 1 φλιτζάνι

Κλαμπ σάντουιτς με Αθηενίτικο ψωμί

Του Γιώργου Κυπριανού ΥΛΙΚΑ (για 4 µερίδες) 12 οµοιόµορφες οριζόντιες φέτες ψωµί 6 κουταλιές σούπας µαγιονέζα 6 κουταλιές γιαούρτι Αλάτι, πιπέρι 12 φύλλα µαρουλιού 8 φέτες µπέικον 4 βραστά αυγά σε φέτες 2 ντοµάτες κοµµένες σε φέτες 4 φέτες βραστής γαλοπούλας 4 φέτες κεφαλοτύρι 2 ψητά φιλέτα κοτόπουλου κοµµένο σε λεπτές φέτες Γαρνιτούρα: 4 ντοµατίνια

Η Τζένη Μπότση αποκάλυψε ότι απάτησε σύντροφό της από εκδίκηση – «Δεν το έμαθε κανένας»

Πρόσθεσε το Newsbeast στις προτεινόμενες πηγές σου στη Google Για τη μητρότητα, τις δυσκολίες που συνάντησε μέχρι να ακολουθήσει το επάγγελμα που αγαπούσε, αλλά και για άγνωστες πτυχές της ερωτικής της ζωής μίλησε η Τζένη Μπότση, η οποία ήταν καλεσμένη του Γρηγόρη Αρναούτογλου στο «The 2Night Show» του ΑΝΤ1 το βράδυ της Δευτέρας. Η ηθοποιός

Ρένος Ρώτας: «Θα ήθελα να έχω ήδη δύο ή τρία παιδιά, είμαι 35 ετών»

Για το αν έχει «χτυπήσει» το πατρικό του ένστικτο μίλησε ο Ρένος Ρώτας, στις τηλεοπτικές κάμερες των ψυχαγωγικών εκπομπών. Ο Ρένος Ρώτας αποκάλυψε ότι το πατρικό ένστικτο έχει εκδηλωθεί εδώ και χρόνια. «Το πατρικό ένστικτο χτυπάει εδώ και χρόνια. Θα ήθελα να έχω δύο παιδιά ήδη, είμαι 35. Νομίζω είναι ισορροπημένο πολύ, δύο ή τρία»

ΧΑΠ: Η νόσος που συχνά κρύβεται πίσω από έναν επίμονο βήχα – Το λάθος που καθυστερεί τη διάγνωση

Μια νόσος που επηρεάζει εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως, επιβαρύνει σημαντικά την ποιότητα ζωής και ευθύνεται για περισσότερους από τρία εκατομμύρια θανάτους κάθε χρόνο, εξακολουθεί να παραμένει, σε μεγάλο βαθμό, αδιάγνωστη. Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία, παρά το γεγονός ότι μπορεί να προληφθεί σε πολλές περιπτώσεις

Ιωάννα Παππά: «Η μητρότητα με γείωσε, προσπαθώ τη γονεϊκότητα μέσα από την πράξη»

Η Ιωάννα Παππά μίλησε στην εκπομπή «Super Κατερίνα» για τον μονάκριβο γιο της αλλά και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα ζευγάρια με τον ερχομό ενός παιδιού. «Σε ένα ζευγάρι, αν υπάρχει πραγματικό νοιάξιμο, επειδή είναι μεγάλες οι δυσκολίες τα πρώτα χρόνια και εμείς περάσαμε από αυτές, κάνεις προσπάθεια για να το προστατεύσεις αυτό το πράγμα

Η Φαίη Ξυλά αποκάλυψε τι συμβαίνει στην προσωπική της ζωή και τι αναζητά από έναν σύντροφο

Πρόσθεσε το Newsbeast στις προτεινόμενες πηγές σου στη Google Το ενδεχόμενο ενός δεύτερου γάμου δεν βρίσκεται στα σχέδια της Φαίης Ξυλά, η οποία αποκάλυψε ότι αυτή την περίοδο είναι καλά στην προσωπική της ζωή, χωρίς να θέλει να μοιραστεί περισσότερες λεπτομέρειες. Η ηθοποιός μίλησε για το φλερτ, τις ερωτικές προσεγγίσεις που δέχεται και όσα αναζητά

Merck επενδύει στην Ελλάδα: Η Αθήνα αποκτά αναβαθμισμένο ρόλο στην παγκόσμια κλινική έρευνα

Έναν αναβαθμισμένο ρόλο στον παγκόσμιο χάρτη της κλινικής έρευνας διεκδικεί η Ελλάδα, καθώς η Merck επεκτείνει τον Τομέα Κλινικών Λειτουργιών της (Cluster Clinical Operations) στην Αθήνα, δημιουργώντας μια διεπιστημονική ομάδα που θα υποστηρίζει δραστηριότητες κλινικής ανάπτυξης της εταιρείας σε διεθνές επίπεδο. Η πρωτοβουλία σηματοδοτεί μια σημαντική εξέλιξη για την παρουσία της εταιρείας στη χώρα, καθώς

Γήρανση: Ποιες αλλαγές οφείλονται στην ηλικία και και ποιες μπορεί να «κρύβουν» μια νόσο

Πώς να ξεχωρίσετε τις φυσιολογικές αλλαγές που συνοδεύουν τη γήρανση από τα προειδοποιητικά σημάδια μιας νόσου. Με την πάροδο των χρόνων, ο οργανισμός αλλάζει και πολλές ενοχλήσεις θεωρούνται φυσιολογική εξέλιξη της γήρανσης. Η μνήμη που εξασθενεί, οι πόνοι στις αρθρώσεις και η μειωμένη αντοχή θεωρούνται συχνά αναπόφευκτες συνέπειες της ηλικίας. Ωστόσο, δεν οφείλονται όλες οι αλλαγές στη γήρανση.

Χειμερινή κόπωση: Πώς επηρεάζουν το σώμα και την ψυχολογία οι χαμηλές θερμοκρασίες

Νιώθετε μόνιμη κούραση τώρα τον χειμώνα; Οι απλές συνήθειες που θα σας βοηθήσουν να ανακτήσετε την ενέργειά σας. Καθώς η θερμοκρασία τώρα τον χειμώνα πέφτει και οι ώρες ηλιοφάνειας μειώνονται, πολλοί άνθρωποι παρατηρούν ότι δυσκολεύονται  να ξυπνήσουν το πρωί, νιώθουν υπνηλία και κόπωση κατά τη διάρκεια της ημέρας και έχουν λιγότερη ενέργεια. Δεν πρόκειται, όμως

Νύχια: Τι δείχνουν τα λευκά σημάδια, τα βαθουλώματα και η σκούρα γραμμή – Η παγίδα της αυτοδιάγνωσης

Ένα κιτρινισμένο νύχι μπορεί να μοιάζει με μυκητίαση, ενώ μια νέα σκούρα γραμμή θέλει έγκαιρο έλεγχο. Ο δερματολόγος Χρήστος Στάμου εξηγεί τέσσερις αλλαγές που αξίζει να προσέξεις Συνήθως προσέχουμε τα νύχια μας όταν τα κόβουμε ή τα βάφουμε. Τότε μπορεί να παρατηρήσουμε μια γραμμή που δεν υπήρχε πριν, μια αλλαγή στο χρώμα ή μια επιφάνεια