Εγκέφαλος Vs καρδιά: Ψάρια – ζέβρες μας έδωσαν απάντηση στο ερώτημα, ποιος λαμβάνει τις αποφάσεις

Date:

«Ο εγκέφαλος είναι το ανώτατο στρατηγείο, αλλά το νευρικό σύστημα της καρδιάς παίρνει αποφάσεις σε τοπικό επίπεδο», υποστηρίζει επιστήμονας αναφορικά με την ανακάλυψη του «μικρού εγκεφάλου» της καρδιάς.

Τελικά αποφασίζει ο εγκέφαλος ή η καρδιά μας; Σε αυτό το αιώνιο ερώτημα δίνει απάντηση έρευνα του ιατρικού Ινστιτούτου Καρολίνσκα στη Σουηδία, που εντόπισε ότι αν και ο εγκέφαλος είναι το κέντρο λήψης αποφάσεων, η καρδιά έχει και εκείνη τον δικό της πολύπλοκο «εγκέφαλο» που παίρνει αποφάσεις.

«Σίγουρα ο εγκέφαλος είναι το ανώτατο στρατηγείο στον οργανισμό. Ωστόσο, το νευρικό σύστημα που βρίσκεται στην καρδιά και ονομάζεται «μικρός εγκέφαλος» παίρνει αποφάσεις σε τοπικό επίπεδο», υποστηρίζει ο Έλληνας επιστήμονας που βρίσκεται πίσω από την ανακάλυψη αυτού του πολύπλοκου «εγκεφάλου» της καρδιάς, Κωνσταντίνος Αμπατζής.

Ο όρος «little brain of the heart» («μικρός εγκέφαλος της καρδιάς») ήταν ήδη γνωστός στη βιβλιογραφία. Παλαιότερες μελέτες είχαν εντοπίσει νευρικά κύτταρα στην καρδιά, τα οποία είχαν χαρακτηριστεί με αυτό τον όρο. Ωστόσο, υπήρχε η αντίληψη στην επιστημονική κοινότητα ότι η λειτουργία των κυττάρων αυτών, όπως και η λειτουργία άλλων νευρικών κυττάρων στον οργανισμό, είναι απλά να επικοινωνούν με τον εγκέφαλο μεταφέροντας βασικές πληροφορίες. «Σαν ταχυδρομείο», όπως εξηγεί χαρακτηριστικά ο κ. Αμπατζής, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.

«Πολύ πιο σύνθετο απ’ ότι φανταζόμασταν το σύστημα της καρδιάς»

Σε νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Nature Communications», η παραπάνω αντίληψη ανατράπηκε: το νευρικό σύστημα της καρδιάς είναι πολύ πιο σύνθετο και εξελιγμένο από ό,τι είχε διαπιστωθεί κατά το παρελθόν. Δεν μεταφέρει απλά πληροφορίες, επεξεργάζεται τις πληροφορίες που δέχεται και από τον εγκέφαλο και από την καρδιά και παίρνει άμεσες αποφάσεις για τη λειτουργία της καρδιάς.

 «Όπως διαπιστώσαμε, λοιπόν, τα νευρικά κύτταρα δεν είναι απλά το ταχυδρομείο. Ανοίγουν το γράμμα, το διαβάζουν και λένε, ναι αλλά για να κάνω αυτό που θέλει ο εγκέφαλος, θα χρησιμοποιήσω αυτόν τον τρόπο. Φυσικά δεν μπορούν να κάνουν κάτι εντελώς διαφορετικό από αυτό που θέλει ο εγκέφαλος. Παίρνουν, όμως, αποφάσεις σε τοπικό επίπεδο», περι- με γλαφυρότητα ο Θεσσαλονικιός νευροεπιστήμονας, Κωνσταντίνος Αμπατζής, ο οποίος είναι αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Νευροεπιστήμης του Ινστιτούτου Καρολίνσκα στη Σουηδία.

Κατά την έρευνα, στην οποία συμμετείχαν ερευνητές και από το Πανεπιστήμιο Columbia των ΗΠΑ, εντοπίστηκε ότι τα νευρικά αυτά κύτταρα βρίσκονται κοντά στο σημείο της καρδιάς που ονομάζεται sinoatrial node (φλεβοκομβοκολπικός κόμβος) και περιλαμβάνει καρδιομυοκύτταρα, τα οποία είναι ο φυσικός βηματοδότης της καρδιάς. Οι επιστήμονες οδηγήθηκαν στο συμπέρασμα ότι μπορεί τα καρδιομυοκύτταρα να δίνουν τον βασικό ρυθμό της καρδιάς, ωστόσο τα νευρικά κύτταρα είναι αυτά που αλλάζουν τον ρυθμό.

   «Οπότε διαπιστώσαμε ότι η καρδιά έχει δύο συστήματα που παράγουν τον ρυθμό της καρδιάς. Ο φυσικός βηματοδότης δεν είναι μόνο τα καρδιομυοκύτταρα που γνωρίζαμε μέχρι σήμερα, αλλά και τα νευρικά κύτταρα που βρίσκονται στην καρδιά. Πρόκειται λοιπόν για ένα πιο πολύπλοκο σύστημα δύο επιπέδων», εξηγεί ο κ. Αμπατζής.

Χρησιμοποιώντας ηλεκτροφυσιολογικές τεχνικές για τη λειτουργική μελέτη των κυττάρων, οι ερευνητές εντόπισαν επιπλέον για πρώτη φορά ότι ένας μικρός πληθυσμός των κυττάρων αυτών παράγει ρυθμό. Τέτοια κύτταρα υπάρχουν και σε άλλα νευρικά συστήματα που παράγουν ρυθμό, όπως ο νωτιαίος μυελός και η αναπνοή.

Ο ρόλος των ψαριών – ζέβρα

Στη συνέχεια μέσα από μοριακή ανάλυση παρατηρήθηκε ότι τα νευρικά κύτταρα είναι διαφορετικά μεταξύ τους και άρα εκτελούν διαφορετικές λειτουργίες. «Αυτό ενισχύει το συμπέρασμα ότι το νευρικά κύτταρα της καρδιάς αποτελούν ένα δίκτυο που κάνει επεξεργασία πληροφοριών και υπολογιστικές διαδικασίες. Για να το κάνουν αυτό θα πρέπει να έχουν πολλά διαφορετικά συστατικά στοιχεία, δεν μπορεί να το σύστημα αυτό να είναι ομοιόμορφο», επισημαίνει ο κ. Αμπατζής.

Αντικείμενο της μελέτης για να διαπιστωθούν όλα τα παραπάνω αποτέλεσαν τα ψάρια ζέβρες (zebrafish), τα οποία θεωρούνται ένα πολύ καλό μοντέλο στην καρδιολογία, καθώς ο καρδιακός ρυθμός και συνολικά η λειτουργία της καρδιάς τους παρουσιάζει μεγάλες ομοιότητες με αυτή των ανθρώπων. Ενδιαφέρον στα ψάρια αυτά αποτελεί και το γεγονός ότι η καρδιά τους αναγεννάται πλήρως.

Χαρακτηριστικό είναι το ότι το 2011, το Βρετανικό Ίδρυμα Καρδιολογίας σε καμπάνια για τη συγκέντρωση πόρων για έρευνα γύρω από τη δυνατότητα αναγέννησης της καρδιάς είχε χρησιμοποιήσει για το ψάρι ζέβρα το σύνθημα «He’s not just a fish. He’s hope» («Δεν είναι απλά ένα ψάρι. Είναι ελπίδα»).

Ο Κωνσταντίνος Αμπατζής έχει μακρά εμπειρία στη μελέτη των ψαριών ζέβρες, καθώς ήδη κατά τις προπτυχιακές, μεταπτυχιακές και διδακτορικές σπουδές του στο Τμήμα Βιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης τα είχε χρησιμοποιήσει ως μοντέλο για τις έρευνές του.

Ανοίγει ο δρόμος για νέες θεραπείες

Τα ευρήματα της έρευνας σχετικά με τον «μικρό εγκέφαλο» της καρδιάς και η καλύτερη κατανόηση αυτού του νευρικού συστήματος είναι πολλά υποσχόμενα. Θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε νέες γνώσεις για τις καρδιακές παθήσεις και να βοηθήσουν στην ανάπτυξη νέων θεραπειών για ασθένειες, όπως οι αρρυθμίες.

«Αυτό σημαίνει ότι αν εμείς μπορέσουμε στο μέλλον να βρούμε στον άνθρωπο ακριβώς πώς λειτουργεί το νευρικό σύστημα στην καρδιά του, γιατί κάποιες μικρές διαφορές μπορεί να υπάρχουν με τα ψάρια ζέβρες, όταν γνωρίσουμε αυτό το σύστημα πάρα πολύ καλά, δεν θα χρειάζεται πλέον να έχουμε βηματοδότες για να ρυθμίσουμε τις αρρυθμίες. Οπότε δεν θα χρειάζονται πλέον χειρουργεία και ηλεκτρονικές συσκευές που θα κρατούν την καρδιά σε συγκεκριμένο ρυθμό. Θα μπορούμε με μη επεμβατικό τρόπο, δηλαδή με φάρμακα, να ρυθμίζουμε τα νευρικά κύτταρα της καρδιάς και να αποκαταστήσουμε τη λειτουργία της», υπογραμμίζει ο κ. Αμπατζής.

Επόμενος στόχος των ερευνητών είναι να μελετήσουν πώς αυτό το νευρικό σύστημα της καρδιάς αλληλεπιδρά με τον πραγματικό εγκέφαλο για τη ρύθμιση των καρδιακών λειτουργιών υπό διαφορετικές συνθήκες, όπως η άσκηση, το στρες ή οι ασθένειες. Επίσης, οι ερευνητές στοχεύουν να θέσουν στο επίκεντρο της μελέτης τους την αναγέννηση της καρδιάς, όπως συμβαίνει στα ψάρια ζέβρες, και κατά πόσο σε αυτή τη διαδικασία συμμετέχουν τα νευρικά κύτταρα ελπίζοντας να δώσουν απαντήσεις στο γιατί δεν αναγεννάται η ανθρώπινη καρδιά.

Share post:

Subscribe

Popular

More like this
Related

Αλτσχάιμερ: Ελπίδες από την πρώτη μελέτη με εγχύσεις βλαστοκυττάρων στον εγκέφαλο

Τι έδειξαν οι δοκιμές στους πρώτους έξι ασθενείς. Συγκρατημένα αισιόδοξοι οι ερευνητές, χρειάζονται κι άλλες μελέτες. Μικρός αριθμός πασχόντων από νόσο Αλτσχάιμερ παρουσίασαν βελτίωση στις νοητικές δεξιότητές τους, έπειτα από την έγχυση βλαστοκυττάρων απ’ ευθείας στον εγκέφαλό τους. Το εύρημα αυτό δημιουργεί συγκρατημένη αισιοδοξία στους γιατρούς, οι οποίοι ελπίζουν ότι θα μπορέσουν με τις εγχύσεις

To doomscrolling είναι πλέον πρόβλημα δημόσιας υγείας, λένε οι επιστήμονες

Περισσότεροι από ένας στους 10 ανθρώπους σε όλο τον κόσμο κάνουν προβληματική χρήση του διαδικτύου. Η προβληματική χρήση εθιστικών χαρακτηριστικών του Ίντερνετ, όπως η ατελείωτη κύλιση (scroll) και η αυτόματη αναπαραγωγή βίντεο, πρέπει να θεωρηθεί μείζον πρόβλημα δημοσίας υγείας, αναφέρουν επιστήμονες απ’ όλο τον κόσμο. Σε έκθεσή τους που δημοσιεύεται στην ιατρική επιθεώρηση The Lancet

Άνοια: Πότε μπορεί ο γάμος να αυξήσει σημαντικά τον κίνδυνο

Τα ευρήματα μελέτης στη Γαλλία που διήρκησε σχεδόν τρεις δεκαετίες. Τι λένε οι ερευνητές. Ο δυστυχισμένος γάμος μπορεί να αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο να αναπτυχθεί άνοια, προειδοποιούν επιστήμονες από τη Γαλλία. Αιτία είναι η μοναξιά που προκαλεί και η οποία δεν αποτελεί μία παροδική, αλλά χρόνια κατάσταση. Η σχετική μελέτη έδειξε ότι γενικώς η χρόνια

«Διαγνώστηκα με όγκο στον εγκέφαλο. Και τώρα;» – Τρεις ασθενείς, τρεις διαφορετικές ιστορίες

Την ίδια εβδομάδα, τρεις άνθρωποι που δεν γνωρίζονται μεταξύ τους ακούν σχεδόν την ίδια φράση: «Υπάρχει κάτι στη μαγνητική σας» «Διαγνώστηκα με όγκο στον εγκέφαλο. Και τώρα;» Από εκείνη τη στιγμή, οι περισσότερες πληροφορίες που ακολουθούν δύσκολα συγκρατούνται. Το μυαλό πηγαίνει σχεδόν αυτόματα στο χειρότερο σενάριο και οι ερωτήσεις έρχονται η μία μετά την άλλη:

Διαλογισμός: Πώς συμβάλλει στη μείωση του στρες – Πότε χρειάζεται προσοχή

Ο διαλογισμός δεν απαιτεί ειδικό εξοπλισμό και μπορεί να εφαρμοστεί σχεδόν οπουδήποτε, ακόμη και για λίγα λεπτά την ημέρα Ο διαλογισμός  αποτελεί μια φυσική και αποτελεσματική πρακτική χαλάρωσης, που συμβάλλει στη μείωση του στρες και στην ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας. Μέσα από την εστίαση της προσοχής στην αναπνοή, στις σωματικές αισθήσεις ή στις σκέψεις χωρίς

Ιώσεις: Πώς να μην κολλήσετε κι εσείς όταν κάποιος στο σπίτι είναι άρρωστος

Ποια απλά μέτρα υγιεινής θα σας θωρακίσουν και θα μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο νόσησης Οι ιώσεις αποτελούν συχνό φαινόμενο, ιδιαίτερα τους φθινοπωρινούς και χειμερινούς μήνες, όταν τα κρούσματα γρίπης, COVID-19 και άλλων αναπνευστικών λοιμώξεων αυξάνονται. Όταν ένα μέλος της οικογένειας αρρωστήσει, ο κίνδυνος μετάδοσης στους υπόλοιπους είναι αυξημένος, καθώς η καθημερινή συμβίωση καθιστά δύσκολη την

Καρδιοχειρουργικές επεμβάσεις: Σε ποια νοσοκομεία του ΕΣΥ θα χειρουργούν ρομπότ

Ο Καρδιοχειρουργός Παναγιώτης Δεδεηλίας μιλά στο iatropedia.gr για τις σημαντικότερες εξελίξεις και τις προκλήσεις της νέας εποχής στη χειρουργική θώρακος και καρδιάς Η χειρουργική θώρακος και καρδιάς διανύει μια περίοδο εντυπωσιακών τεχνολογικών αλλαγών, παγκοσμίως, με την ελάχιστα επεμβατική και τη ρομποτικά υποβοηθούμενη χειρουργική να διαμορφώνουν σταδιακά μια νέα εποχή στην αντιμετώπιση σοβαρών παθήσεων. Όλες οι νεότερες

Τα παντοτινά χημικά αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου στο συκώτι, δείχνει νέα μελέτη

Τα ευρήματα μελέτης σε πάσχοντες από τη νόσο. Ο ρόλος της λιπώδους νόσου του ήπατος. Ο καρκίνος του ήπατος σχετίζεται με δύο χημικές ουσίες, οι οποίες ανήκουν στα λεγόμενα παντοτινά χημικά επειδή δεν διασπώνται εύκολα, αλλά συσσωρεύονται στο περιβάλλον και στο ανθρώπινο σώμα, σύμφωνα με μία νέα μελέτη. Όπως έδειξε, οι άνθρωποι που έχουν γενετική

Ιλαρά: Ο κόσμος δεν ξέρει πόσο επικίνδυνη είναι, δείχνει έρευνα – Ποιες είναι οι πιθανές επιπλοκές

Σχεδόν ένας στους τρεις ασθενείς που νοσεί από ιλαρά, παρουσιάζει μία ή περισσότερες επιπλοκές. Περισσότεροι από 8 στους 10 ενήλικες δεν γνωρίζουν πόσο επικίνδυνη μπορεί να αποδειχθεί η ιλαρά για ορισμένες πληθυσμιακές ομάδες, αφού δεν γνωρίζουν ούτε τις επιπλοκές, ούτε και τη θνησιμότητά της, σύμφωνα με μία νέα δημοσκόπηση. Σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού, εξ άλλου

Συνέδριο Social 4 Cancer: Στο επίκεντρο οι ανάγκες των ογκολογικών ασθενών

Το 1ο Συνέδριο SOCIAL 4 CANCER από το Κάπα3 φέρνει στο προσκήνιο τις κοινωνικές, ψυχολογικές και πρακτικές διαστάσεις της εμπειρίας του καρκίνου To Κέντρο Καθοδήγησης Καρκινοπαθών – Κάπα3 διοργανώνει το πρώτο Συνέδριο Social 4 Cancer, με κεντρικό θέμα «Καθοδήγηση στην Ογκολογική Φροντίδα – Υποστήριξη Πέρα από τη Θεραπεία». Το Συνέδριο θα πραγματοποιηθεί στις 28 και 29

Γυναικεία τριχόπτωση: Εντοπίστηκαν νέοι κλινικοί δείκτες που «προειδοποιούν» για δυσμενή εξέλιξη

Ποιοι παράγοντες συνδέονται με τις βαρύτερες μορφές της γυναικείας τριχόπτωσης. Η διαγνωστική αξία της τριχοσκόπησης. Η γυναικεία τριχόπτωση είναι μια συχνή και χρόνια διαταραχή του τριχωτού της κεφαλής, η οποία επηρεάζει σημαντικά την εμφάνιση, την αυτοπεποίθηση και την ποιότητα ζωής της γυναίκας. Η κλινική της εικόνα παρουσιάζει διακυμάνσεις τόσο ως προς τη βαρύτητα όσο και ως

Άσθμα: 4 συχνοί μύθοι που υπονομεύουν τη θεραπεία και την ποιότητα ζωής των ασθενών

Ποιους διαδεδομένους μύθους καταρρίπτουν οι ειδικοί και τι ισχύει στην πραγματικότητα για τη σωστή διαχείριση της άσθματος Το άσθμα είναι μια χρόνια αναπνευστική νόσος που επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως. Παρά τη συχνότητά του, εξακολουθούν να υπάρχουν πολλές λανθασμένες αντιλήψεις σχετικά με την αντιμετώπισή του. Επιστήμονες από το Αμερικανικό Κολλέγιο Αλλεργίας, Άσθματος και Ανοσολογίας (ACAAI) επισημαίνουν 4