Ποια σημάδια δείχνουν ότι ένα παιδί μπορεί να έχει κακοποιηθεί σεξουαλικά

Date:

Η σεξουαλική κακοποίηση παιδιών και εφήβων παραμένει μια από τις πιο σοβαρές και τραυματικές μορφές βίας. Οι δράστες, σύμφωνα με τα δεδομένα, στις 9 από τις 10 περιπτώσεις είναι άνδρες, ενώ το ψυχολογικό τους προφίλ εμφανίζει μεγάλη ετερογένεια. Δύο βασικοί παράγοντες που τους κινητοποιούν είναι η επιδίωξη σεξουαλικής ευχαρίστησης και η άσκηση εξουσίας.

Συνολικά 41 περιπτώσεις σεξουαλικής κακοποίησης ανηλίκων παραπέμφθηκαν από τις εισαγγελικές Αρχές στο Ιατρείο Ψυχοδικαστικών Εκτιμήσεων του Νοσοκομείου Παπανικολάου από το 2021 έως τον Σεπτέμβριο του 2024. Από τις καταγγελίες αυτές οι 22 αφορούσαν σε σεξουαλική κακοποίηση από πρόσωπο εκτός της οικογένειας του ανηλίκου.

Τα στοιχεία παρουσίασε η Ψυχίατρος Παιδιών- Εφήβων, Συντονίστρια Διευθύντρια στο Ψυχιατρικό Τμήμα Παιδιών και Εφήβων του Νοσοκομείου Παπανικολάου Λίλιαν Αθανασοπούλου, μιλώντας στο συνέδριο «Σεξουαλική κακοποίηση των παιδιών: Είναι επαρκές το ισχύον ποινικό δίκαιο;», που διοργάνωσε ο Τομέας Ποινικών και Εγκληματολογικών Επιστημών της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ.

Από τις 7 εισαγγελικές παραγγελίες το 2024 προς το Ιατρείο Ψυχοδικαστικών Εκτιμήσεων, οι έξι αφορούσαν σε υποθέσεις σεξουαλικής κακοποίησης, όπως διευκρίνισε η κ. Αθανασοπούλου, η οποία μίλησε για τη θεραπευτική αντιμετώπιση των ανηλίκων που παραπέμπονται, είτε είναι αναφερόμενα θύματα ή και ανήλικοι θύτες, αναλύοντας πώς μπορεί να αναγνωριστεί ότι ένα παιδί έχει υποστεί σεξουαλική κακοποίηση, αλλά και τις άμεσες και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της στη ζωή του.

Παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με τη σεξουαλική κακοποίηση

Σε ό,τι αφορά τα χαρακτηριστικά των θυμάτων η κ. Αθανοπούλου ανέφερε πως το ¼ των περιπτώσεων αφορά παιδιά κάτω των 5 ετών, και συχνότερα μικρά παιδιά με αιχμή την ηλικία των 7-13 ετών. Οι έφηβοι βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο. Τα περισσότερα θύματα είναι κορίτσια, αν και αγόρια κακοποιούνται σεξουαλικά σε αναλογία 2,5:1. Τα θύματα τείνουν να είναι πιο αδύναμα σε σχέση με τον δράστη. Παιδιά και έφηβοι με ειδικές ανάγκες βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο.

Σε ό,τι αφορά τους θύτες η κ. Αθανασοπούλου επισήμανε ότι οι περιπτώσεις σεξουαλικής κακοποίησης δραστών στην παιδική τους ηλικία υπογραμμίζουν την ανάγκη για την αποκάλυψη και θεραπεία, καθώς «η βία μεταβολίζεται από γενιά σε γενιά αν δεν παρεμβληθεί ένας θεραπευτικός φραγμός».

Τα στοιχεία δείχνουν ότι 9 στις 10 περιπτώσεις σεξουαλικής κακοποίησης έχουν άνδρες δράστες. Σε ό,τι αφορά το ψυχολογικό προφίλ των δραστών πρόκειται για ετερογενή ομάδα ως προς τα προσωπικά, κοινωνικά και δημογραφικά χαρακτηριστικά. Δύο βασικές πλευρές της επιθυμίας τους αφορούν τη σεξουαλική ευχαρίστηση και επικράτηση ισχύος, ενώ η παιδοφιλία αποτελεί ισχυρό κίνητρο. Παρατηρείται ακόμη έναρξη των κακοποιητικών δραστηριοτήτων των δραστών στην εφηβεία. Ο μέσος όρος ηλικίας των ανήλικων δραστών είναι τα 14 έτη.

Στα οικογενειακά χαρακτηριστικά καθοριστικός παράγοντας κινδύνου φαίνεται να είναι η απουσία υποστηρικτικής και προστατευτικής σχέσης ανάμεσα στον μη κακοποιητικό γονέα και το παιδί, όπως και η απουσία ενός και των δύο γονέων, η παρουσία πατριού στο σπίτι, διαταραχές των γονέων, χρήση ουσιών από τους γονείς, κακή συζυγική σχέση με σοβαρές συγκρούσεις, τιμωρητικός τρόπος ανατροφής των παιδιών, παρουσία κακοποιημένων αδελφών, πολυπληθές σπίτι με οικονομικές δυσκολίες όπου υπάρχει λίγος έως καθόλου ιδιωτικός χώρος. Πάντως, το φαινόμενο της σεξουαλικής βίας φαίνεται να σχετίζεται λιγότερο με την κοινωνική παθογένεια σε σχέση με τη σωματική βία και παραμέληση των ανηλίκων.

Οι βασικές ενδείξεις σεξουαλικής κακοποίησης ενός παιδιού

Οι σωματικές ενδείξεις σεξουαλικής κακοποίησης ενός παιδιού περιλαμβάνουν μελανιές, αμυχές, δαγκωματιές, τραυματισμούς στη γεννητική περιοχή, στο στήθος, τους γλουτούς ή στην κάτω κοιλιακή χώρα, κνησμό, πόνο, ανεξήγητη αιμορραγία γεννητικών οργάνων, επώδυνη συχνοουρία ή συχνές λοιμώξεις του ουροποιητικού, αφροδίσιο νόσημα σε παιδί μικρής ηλικίας, ανεξήγητο πόνο στη γεννητική χώρα, δυσκολία στη βάδιση και στο κάθισμα, σχισμένο, λεκιασμένο ή ματωμένο εσώρουχο, εγκυμοσύνη στην εφηβεία και μυστικοπάθεια σχετικά με την ταυτότητα του πατέρα.

Στις συμπεριφορικές συναισθηματικές ενδείξεις περιλαμβάνονται η κοινωνική απόσυρση, εσωστρέφεια, ψυχολογική παλινδρόμηση, διαταραχές του ύπνου και της όρεξης, καταθλιπτική εικόνα, επιθετικότητα και παραβατική συμπεριφορά, διαταραχές συγκέντρωσης, πτώση της σχολικής απόδοσης, ριψοκίνδυνη αυτοκαταστροφική συμπεριφορά, έλλειψη εμπιστοσύνης προς τους οικείους ενήλικες, φόβος των αγνώστων ή των ανδρών , φόβος να μείνει το παιδί μόνο του με έναν συγκεκριμένο ενήλικα, φυγή μακριά από το σπίτι, υπέρμετρη ενασχόληση με σεξουαλικά θέματα, ηλικιακά ανάρμοστη σεξουαλική συμπεριφορά, υπερβολική συστολή, έντονη άρνηση σωματικής υγιεινής, υπερβολικό πλύσιμο, συναισθηματική υπερδιέγερση.

Ένα στα τρία κακοποιημένα παιδιά δεν εκδηλώνει συμπτώματα κακοποίησης

Η κ. Αθανασοπούλου διευκρίνισε ότι στην πλειονότητα των περιπτώσεων δεν υπάρχουν αντικειμενικά ευρήματα από την ιατροδικαστική πραγματογνωμοσύνη, ενώ σε περιπτώσεις αναφορών για λίαν πρόσφατα συμβάντα η ιατροδικαστική εξέταση θα πρέπει να διενεργείται άμεσα χωρίς την παραμικρή απώλεια πολύτιμου χρόνου. Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι η αρνητική ιατροδικαστική διερεύνηση δεν αποκλείει κατά κανέναν τρόπο τη σεξουαλική παραβίαση ενός ανηλίκου, καθώς μέχρι σήμερα δεν υφίστανται παθογνωμονικά εργαλεία δοκιμασίας ή τεστ εργαστηριακά, απεικονιστικά ή ψυχολογικά που να καταδεικνύουν με βεβαιότητα το ιστορικό παραβίασης ή μη ενός ανηλίκου.

«Περίπου 1/3 των παιδιών που έχουν κακοποιηθεί σεξουαλικά είναι ελεύθερα συμπτωμάτων. Συνεπώς, το να μην έχει το παιδί κάποια συμπτώματα δεν μας λέει ότι δεν κακοποιήθηκε. Υπάρχουν άμεσες επιπτώσεις της σεξουαλικής κακοποίησης», τόνισε η κ. Αθανασοπούλου, εξηγώντας ότι «κάθε άτομο βιώνει διαφορετικά την κακοποίηση και οι συνέπειες διαφέρουν σημαντικά από άτομο σε άτομο», ενώ «μερικές φορές ένα παιδί θύμα σεξουαλικής κακοποίησης μπορεί να μη δείξει συμπτώματα δυσφορίας μέχρι να μεγαλώσει περισσότερο και να αντιληφθεί καλύτερα τη σημασία του να παραβιάζεται κανείς σεξουαλικά».

Γενικότερα σε ό,τι αφορά τα συμπτώματα στην προσχολική ηλικία εκδηλώνονται άγχος, ανησυχία, εφιάλτες, αταίριαστη με την ηλικία σεξουαλική συμπεριφορά, στη σχολική ηλικία φόβος, επιθετικότητα, εφιάλτες, πτώση των σχολικών επιδόσεων, υπερκινητικότητα, παλινδρομημένη συμπεριφορά και στην εφηβεία κατάθλιψη απόσυρση, αυτοτραυματισμοί, αυτοκτονική συμπεριφορά, σωματικές ενοχλήσεις, παραβατικές πράξεις, φυγή από το σπίτι, χρήση ουσιών.

Οι άμεσες και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της σεξουαλικής κακοποίησης

Οι άμεσες επιπτώσεις της σεξουαλικής κακοποίησης περιλαμβάνουν αγχώδη συμπτωματολογία, διαταραχή από οξύ στρες, καταθλιπτικά συμπτώματα, διαταραχές του ύπνου, φοβικές αντιδράσεις, μετατραυματική αγχώδη διαταραχή, αποσυνδετικού τύπου εκδηλώσεις, παλινδρόμηση της ανάπτυξης, διαταραχές διατροφής, πτώση της σχολικής απόδοσης, ακατάλληλη για την ηλικία σεξουαλικοποιημένη συμπεριφορά.

Στις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις συγκαταλέγονται οι αγχώδεις διαταραχές, μετατραυματική αγχώδης διαταραχή, χαμηλή αυτοεκτίμηση ως πάγιο στοιχείο της προσωπικότητας, οριακή διαταραχή της προσωπικότητας, χρήση αλκοόλ και ουσιών, συναισθηματικές διαταραχές μονοπολική κατάθλιψη , αυτοκτονική συμπεριφορά, αποσυνδετικού διασχιστικού τύπου διαταραχές, διαταραχές της διατροφής, σεξουαλική ελευθεριότητα, παραβατικότητα, δυσκολίες στις διαπροσωπικές σχέσεις, προβλήματα υγείας και αυξημένη προδιάθεση για ασθένειες.

«Ο τραυματισμός της σεξουαλικότητας δεν εξαντλείται στις σεξουαλικές σχέσεις. Καθορίζει την συναισθηματική μας αυτονομία σαν άτομα και διαπνέει το σύνολο της ανάπτυξής μας. Συνδέεται δηλαδή με τον έρωτα με την έννοια της δημιουργίας και την έννοια της ζωής. Έτσι, πολύ συχνά βλέπουμε παιδιά μαραμένα», επισήμανε η κ. Αθανασοπούλου.

Εξάλλου, αναπόσπαστο στοιχείο της κλινικής παιδοψυχιατρικής εκτίμησης αποτελεί η αξιολόγηση της γονικής επάρκειας και έχει να κάνει με την παροχή ασφαλούς και σταθερού περιβάλλοντος, την παροχή των αναγκαίων αγαθών και ερεθισμάτων για υγιή σωματική και ψυχική ανάπτυξη , τον προσανατολισμό στις ανάγκες του παιδιού, τη συναισθηματική ανταπόκριση, προβλέψιμη καθημερινότητα, κατάλληλα αισθητηριακά ερεθίσματα και κατάλληλα όρια. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα η κ. Αθανασοπούλου ανέφερε ότι «πολύ συχνά αυτό που συμβαίνει στην κακοποίηση είναι ότι οι ενήλικες αλληλεπιδρούν πάνω στις δικές τους συγκρούσεις και το παιδί γίνεται το αόρατο».

Τη σημασία της διεπιστημονικής προσέγγισης του ζητήματος της σεξουαλικής κακοποίησης ανηλίκων υπογράμμισε η Ομ. Καθηγήτρια Νομικής ΑΠΘ Ελισάβετ Συμεωνίδου – Καστανίδου ότι «είναι πάρα πολύ σημαντικό προκειμένου να δούμε κυρίως προτάσεις για αλλαγή του νομοθετικού πλαισίου . «Το Σύνταγμα αναγνωρίζει την ανηλικότητα ως αυτοτελές αγαθό. Αναγνωρίζει ότι η οικογένεια οφείλει να φροντίζει για την ανάπτυξη του παιδιού και άρα εμείς ως εκφραστές του δικαίου, προσπαθούμε να βρούμε το κατάλληλο νομοθετικό πλαίσιο για να προστατεύουμε αποτελεσματικά τα παιδιά», ανέφερε.

[penci_related_posts title=”ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ:” number=”8″ style=”grid” align=”none” displayby=”cat” orderby=”random”]

Share post:

Subscribe

Popular

More like this
Related

Σαλάτα με τραχανά, φρούτα και παστελλάκι

Του Γιώργου Κυπριανού ΥΛΙΚΑ (για 4 μερίδες) 200 γρ. ωμό τραχανά 6 φλιτζάνια νερό καυτό 1 κρεμμύδι μέτριο ψιλοκομμένο 1 δέσμη μαїντανό ψιλοκομμένο ½ δέσμη κόλιανδρο ψιλοκομμένο ¼ δέσμης δυόσμο ψιλοκομμένο 4 ντομάτες κομμένες σε μικρά κυβάκια 3 αγγουράκια κομμένα σε μικρά κυβάκια Ξυσμα και χυμός (1 λεμόνι) Ξύσμα και χυμός (1 πορτοκάλι) 1 φλιτζάνι

Κλαμπ σάντουιτς με Αθηενίτικο ψωμί

Του Γιώργου Κυπριανού ΥΛΙΚΑ (για 4 µερίδες) 12 οµοιόµορφες οριζόντιες φέτες ψωµί 6 κουταλιές σούπας µαγιονέζα 6 κουταλιές γιαούρτι Αλάτι, πιπέρι 12 φύλλα µαρουλιού 8 φέτες µπέικον 4 βραστά αυγά σε φέτες 2 ντοµάτες κοµµένες σε φέτες 4 φέτες βραστής γαλοπούλας 4 φέτες κεφαλοτύρι 2 ψητά φιλέτα κοτόπουλου κοµµένο σε λεπτές φέτες Γαρνιτούρα: 4 ντοµατίνια

Η Τζένη Μπότση αποκάλυψε ότι απάτησε σύντροφό της από εκδίκηση – «Δεν το έμαθε κανένας»

Πρόσθεσε το Newsbeast στις προτεινόμενες πηγές σου στη Google Για τη μητρότητα, τις δυσκολίες που συνάντησε μέχρι να ακολουθήσει το επάγγελμα που αγαπούσε, αλλά και για άγνωστες πτυχές της ερωτικής της ζωής μίλησε η Τζένη Μπότση, η οποία ήταν καλεσμένη του Γρηγόρη Αρναούτογλου στο «The 2Night Show» του ΑΝΤ1 το βράδυ της Δευτέρας. Η ηθοποιός

Ρένος Ρώτας: «Θα ήθελα να έχω ήδη δύο ή τρία παιδιά, είμαι 35 ετών»

Για το αν έχει «χτυπήσει» το πατρικό του ένστικτο μίλησε ο Ρένος Ρώτας, στις τηλεοπτικές κάμερες των ψυχαγωγικών εκπομπών. Ο Ρένος Ρώτας αποκάλυψε ότι το πατρικό ένστικτο έχει εκδηλωθεί εδώ και χρόνια. «Το πατρικό ένστικτο χτυπάει εδώ και χρόνια. Θα ήθελα να έχω δύο παιδιά ήδη, είμαι 35. Νομίζω είναι ισορροπημένο πολύ, δύο ή τρία»

ΧΑΠ: Η νόσος που συχνά κρύβεται πίσω από έναν επίμονο βήχα – Το λάθος που καθυστερεί τη διάγνωση

Μια νόσος που επηρεάζει εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως, επιβαρύνει σημαντικά την ποιότητα ζωής και ευθύνεται για περισσότερους από τρία εκατομμύρια θανάτους κάθε χρόνο, εξακολουθεί να παραμένει, σε μεγάλο βαθμό, αδιάγνωστη. Η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία, παρά το γεγονός ότι μπορεί να προληφθεί σε πολλές περιπτώσεις

Ιωάννα Παππά: «Η μητρότητα με γείωσε, προσπαθώ τη γονεϊκότητα μέσα από την πράξη»

Η Ιωάννα Παππά μίλησε στην εκπομπή «Super Κατερίνα» για τον μονάκριβο γιο της αλλά και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα ζευγάρια με τον ερχομό ενός παιδιού. «Σε ένα ζευγάρι, αν υπάρχει πραγματικό νοιάξιμο, επειδή είναι μεγάλες οι δυσκολίες τα πρώτα χρόνια και εμείς περάσαμε από αυτές, κάνεις προσπάθεια για να το προστατεύσεις αυτό το πράγμα

Η Φαίη Ξυλά αποκάλυψε τι συμβαίνει στην προσωπική της ζωή και τι αναζητά από έναν σύντροφο

Πρόσθεσε το Newsbeast στις προτεινόμενες πηγές σου στη Google Το ενδεχόμενο ενός δεύτερου γάμου δεν βρίσκεται στα σχέδια της Φαίης Ξυλά, η οποία αποκάλυψε ότι αυτή την περίοδο είναι καλά στην προσωπική της ζωή, χωρίς να θέλει να μοιραστεί περισσότερες λεπτομέρειες. Η ηθοποιός μίλησε για το φλερτ, τις ερωτικές προσεγγίσεις που δέχεται και όσα αναζητά

Merck επενδύει στην Ελλάδα: Η Αθήνα αποκτά αναβαθμισμένο ρόλο στην παγκόσμια κλινική έρευνα

Έναν αναβαθμισμένο ρόλο στον παγκόσμιο χάρτη της κλινικής έρευνας διεκδικεί η Ελλάδα, καθώς η Merck επεκτείνει τον Τομέα Κλινικών Λειτουργιών της (Cluster Clinical Operations) στην Αθήνα, δημιουργώντας μια διεπιστημονική ομάδα που θα υποστηρίζει δραστηριότητες κλινικής ανάπτυξης της εταιρείας σε διεθνές επίπεδο. Η πρωτοβουλία σηματοδοτεί μια σημαντική εξέλιξη για την παρουσία της εταιρείας στη χώρα, καθώς

Γήρανση: Ποιες αλλαγές οφείλονται στην ηλικία και και ποιες μπορεί να «κρύβουν» μια νόσο

Πώς να ξεχωρίσετε τις φυσιολογικές αλλαγές που συνοδεύουν τη γήρανση από τα προειδοποιητικά σημάδια μιας νόσου. Με την πάροδο των χρόνων, ο οργανισμός αλλάζει και πολλές ενοχλήσεις θεωρούνται φυσιολογική εξέλιξη της γήρανσης. Η μνήμη που εξασθενεί, οι πόνοι στις αρθρώσεις και η μειωμένη αντοχή θεωρούνται συχνά αναπόφευκτες συνέπειες της ηλικίας. Ωστόσο, δεν οφείλονται όλες οι αλλαγές στη γήρανση.

Χειμερινή κόπωση: Πώς επηρεάζουν το σώμα και την ψυχολογία οι χαμηλές θερμοκρασίες

Νιώθετε μόνιμη κούραση τώρα τον χειμώνα; Οι απλές συνήθειες που θα σας βοηθήσουν να ανακτήσετε την ενέργειά σας. Καθώς η θερμοκρασία τώρα τον χειμώνα πέφτει και οι ώρες ηλιοφάνειας μειώνονται, πολλοί άνθρωποι παρατηρούν ότι δυσκολεύονται  να ξυπνήσουν το πρωί, νιώθουν υπνηλία και κόπωση κατά τη διάρκεια της ημέρας και έχουν λιγότερη ενέργεια. Δεν πρόκειται, όμως

Νύχια: Τι δείχνουν τα λευκά σημάδια, τα βαθουλώματα και η σκούρα γραμμή – Η παγίδα της αυτοδιάγνωσης

Ένα κιτρινισμένο νύχι μπορεί να μοιάζει με μυκητίαση, ενώ μια νέα σκούρα γραμμή θέλει έγκαιρο έλεγχο. Ο δερματολόγος Χρήστος Στάμου εξηγεί τέσσερις αλλαγές που αξίζει να προσέξεις Συνήθως προσέχουμε τα νύχια μας όταν τα κόβουμε ή τα βάφουμε. Τότε μπορεί να παρατηρήσουμε μια γραμμή που δεν υπήρχε πριν, μια αλλαγή στο χρώμα ή μια επιφάνεια

Γυμναστική στο σπίτι Vs παραδοσιακό γυμναστήριο: Η ιδανική επιλογή εξαρτάται από το στόχο σας

Η καλύτερη γυμναστική για εσάς είναι εκείνη που μπορείτε να ακολουθήσετε συστηματικά, με ασφάλεια και ευχαρίστηση. Η γυμναστική αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες για τη διατήρηση της καλής σωματικής και ψυχικής υγείας. Ωστόσο, καθώς οι δυνατότητες προπόνησης εξελίσσονται, όλο και περισσότεροι άνθρωποι αναρωτιούνται εάν είναι προτιμότερο να γυμνάζονται με προσωπικό γυμναστή στο γυμναστήριο ή