Η γνώση των παραγόντων κινδύνου θα μπορούσε να συμβάλλει στην έγκαιρη ανίχνευση της νόσου.
Ο καρκίνος του παγκρέατος είναι μία δύσκολη κακοήθης νόσος. Κατά κανόνα ανιχνεύεται όταν είναι πολύ προχωρημένος και έτσι έχει χαμηλά ποσοστά μακροχρόνιας επιβιώσεως.
Σχεδόν μοιραία λοιπόν προκάλεσε αίσθηση η είδηση ότι ο πρίγκιπας Φίλιππος έπασχε από αυτόν επί οκτώ χρόνια πριν από τον θάνατό του, το 2021. Πόσο μάλλον που η ασθένειά του είχε κρατηθεί κρυφή, ως επτασφράγιστο μυστικό.
Η αποκάλυψη δημοσιεύεται σε επερχόμενη βιογραφία της συζύγου του, της εκλιπούσας βασίλισσας Ελισάβετ (έχει τίτλο «Queen Elizabeth II: A Personal History»).
Η περίπτωσή του αναδεικνύει μερικούς από τους παράγοντες κινδύνου που αυξάνουν τον κίνδυνο να αναπτυχθεί. Δείχνει επίσης πόσο σημαντικό είναι να τους γνωρίζουμε, διότι αν ο καρκίνος του παγκρέατος γίνει αντιληπτός σε αρχικά στάδια μπορεί να βελτιωθεί η πρόγνωση των ασθενών, όπως αποδεικνύει η περίπτωση του εκλιπόντος μονάρχη.
Να λοιπόν ποιοι είναι οι κυριότεροι παράγοντες κινδύνου για τη νόσο:
Η ηλικία
Όπως αναφέρει η Αμερικανική Ιατρική Εταιρεία (ACS), ο κίνδυνος αναπτύξεως καρκίνου του παγκρέατος αυξάνεται κατ’ αναλογίαν με την ηλικία. Σχεδόν όλοι οι πάσχοντες έχουν ηλικία άνω των 45 ετών και τα δύο τρίτα είναι τουλάχιστον 65 ετών. Ωστόσο η μέση ηλικία την εποχή της διάγνωσης είναι τα 70 χρόνια.
Ο Φίλιππος διαγνώσθηκε τον Ιούνιο του 2013 και πέθανε τον Απρίλιο του 2021, δύο μήνες πριν γιορτάσει τα 100 του χρόνια. Στο πιστοποιητικό θανάτου του αναγράφηκε ως αιτία θανάτου «προχωρημένη ηλικία».
Το αλκοόλ
Σύμφωνα με τον βιογράφο Hugo Vickers, το βράδυ πριν από τον θάνατό του, ο πρίγκιπας Φίλιππος βρισκόταν στο Κάστρο του Ουΐνδσωρ. Έφυγε από το δωμάτιό του και πήγε στο ιστορικό «Δωμάτιο της Δρυός» (Oak Room) για να πιει μια μπύρα. Την επομένη ημέρα έκανε ένα μπάνιο, είπε ότι δεν αισθάνεται καλά και άφησε την τελευταία του πνοή.
Μερικές μελέτες έχουν δείξει ότι ο καρκίνος του παγκρέατος συσχετίζεται με την αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ. Αυτή μπορεί να οδηγήσει σε χρόνια παγκρεατίτιδα, η οποία είναι γνωστός παράγοντας κινδύνου για παγκρεατικό καρκίνο.
Το οικογενειακό ιστορικό της νόσου
Υπολογίζεται ότι ο καρκίνος του παγκρέατος είναι κληρονομούμενος σε ποσοστό έως και 10% των περιπτώσεων. Σε αυτές τις περιπτώσεις οι γονείς μπορεί να περάσουν ορισμένες παθογόνες μεταλλάξεις στα παιδιά τους, αυξάνοντας έτσι τον κίνδυνο να νοσήσουν. Οι μεταλλάξεις αυτές άλλοτε είναι γνωστές και άλλοτε όχι.
Η χρήση προϊόντων καπνού
Το κάπνισμα αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου. Οι καπνιστές έχουν διπλάσιες πιθανότητες να εκδηλώσουν τη νόσο έναντι όσων δεν κάπνισαν ποτέ. Υπολογίζεται ότι στο 25% των περιπτώσεων ο καρκίνος του παγκρέατος προκαλείται από το κάπνισμα.
Ο κίνδυνος δεν αφορά μόνον όσους καπνίζουν συμβατικά τσιγάρα. Τα πούρα και τα προϊόντα καπνού χωρίς καύση επίσης τον αυξάνουν.
Τα περιττά κιλά
Η συσσώρευση λίπους ιδίως στην περιοχή της κοιλιάς είναι παράγοντας κινδύνου, ακόμα και για ανθρώπους οι οποίοι έχουν φυσιολογικό δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ).
Ωστόσο οι υπέρβαροι και παχύσαρκοι άνθρωποι (ΔΜΣ από 25 και πάνω) διατρέχουν σημαντικά αυξημένο κίνδυνο. Υπολογίζεται ότι περισσότερα από ένα στα δέκα κρούσματα καρκίνου του παγκρέατος σχετίζονται με την παχυσαρκία.
Ο σακχαρώδης διαβήτης
Ο καρκίνος του παγκρέατος είναι πιο συχνός στους ασθενείς με διαβήτη, κυρίως με τύπου 2 διαβήτη. Ο τύπου 2 διαβήτης σχετίζεται με την παχυσαρκία και αυτός είναι πρόσθετος λόγος για τον αυξημένο κίνδυνο καρκίνου.
Η χρόνια παγκρεατίτιδα
Η χρόνια φλεγμονή στο πάγκρεας επίσης σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο. Μάλιστα συχνά συνυπάρχει με κάπνισμα ή/και αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ.
Η έκθεση σε χημικά στον χώρο εργασίας
Η έντονη έκθεση σε καρκινογόνα χημικά που χρησιμοποιούνται στις βιομηχανίες μετάλλων και ξηρού καθαρισμού μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο καρκίνου του παγκρέατος, σύμφωνα με την ACS.
Photo by Alastair Grant – WPA Pool/Getty Images
