Οι περισσότεροι από εμάς σκεφτόμαστε την υγεία των οστών μας μόνο όταν έρθουμε αντιμέτωποι με ένα κάταγμα ή όταν οι εξετάσεις δείξουν τα πρώτα σημάδια οστεοπενίας.
Ωστόσο, για τους ορθοπεδικούς χειρουργούς, η διατήρηση ενός ισχυρού σκελετού δεν είναι μια ιατρική οδηγία για τα οστά που δίνουν στους ασθενείς τους, αλλά ένας καθημερινός «αγώνας» πρόληψης που ξεκινά από το πιάτο τους και φτάνει μέχρι τον τρόπο που δένουν τα κορδόνια τους.
Η διατροφή ως δομικό υλικό
Η βάση της οστικής πυκνότητας παραμένει το ασβέστιο, αλλά οι ειδικοί πλέον απομακρύνονται από την αποκλειστική εξάρτηση από τα συμπληρώματα.
Οι κορυφαίοι ορθοπεδικοί επιλέγουν να λαμβάνουν τα 1.000 έως 1.200 mg ασβεστίου που χρειάζονται καθημερινά μέσα από τη διατροφή τους.
Το γιαούρτι, το τυρί, τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά και οι εμπλουτισμένοι χυμοί αποτελούν τις πρώτες τους επιλογές, καθώς το σώμα απορροφά το ασβέστιο πιο αποτελεσματικά όταν προέρχεται από φυσικές πηγές.
Παράλληλα, η βιταμίνη D παίζει τον ρόλο του «τροχονόμου», κατευθύνοντας το ασβέστιο εκεί που χρειάζεται. Επειδή η ηλιακή ακτινοβολία συχνά δεν αρκεί και οι τροφές είναι φτωχές σε αυτήν, οι γιατροί συστήνουν τακτικό έλεγχο των επιπέδων της στο αίμα και λήψη συμπληρώματος αν οι τιμές είναι χαμηλές.
Η στρατηγική της κίνησης
Αν υπάρχει ένα «μυστικό» που μοιράζονται όλοι οι ορθοπεδικοί, αυτό είναι η άσκηση με αντιστάσεις. Τα οστά είναι ζωντανοί ιστοί που αντιδρούν στην πίεση δυναμώνοντας. Η άρση βαρών, ακόμα και με ελαφριά βαράκια, ή οι ασκήσεις που χρησιμοποιούν το βάρος του σώματος, όπως οι κάμψεις, στέλνουν σήμα στον οργανισμό να παράγει νέα οστική μάζα.
Επιπλέον, η έμφαση δίνεται στις δραστηριότητες που φέρουν το βάρος του σώματος (weight-bearing exercises). Το τρέξιμο, το γρήγορο περπάτημα και ο χορός είναι προτιμότερα από το κολύμπι ή την ποδηλασία, αν ο στόχος είναι αποκλειστικά η ενδυνάμωση του σκελετού, καθώς η πρόσκρουση με το έδαφος διεγείρει τους οστεοβλάστες.
Οι «κρυφοί» εχθροί και η πρόληψη των ατυχημάτων
Πέρα από την ενδυνάμωση, οι ειδικοί εστιάζουν και στην αποφυγή των παραγόντων που φθείρουν τα οστά. Η διακοπή του καπνίσματος και ο περιορισμός του αλκοόλ είναι αδιαπραγμάτευτοι κανόνες, καθώς και οι δύο αυτές συνήθειες παρεμβαίνουν στη διαδικασία αναδόμησης των οστών.
Μια ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια που συχνά παραλείπουμε είναι η ισορροπία. Πολλοί ορθοπεδικοί εντάσσουν στο πρόγραμμά τους τη yoga ή το tai chi. Ο λόγος; Όσο πιο δυνατά οστά κι αν έχει κανείς, ένα στραβοπάτημα μπορεί να αποβεί μοιραίο.
Η βελτίωση της ιδιοδεκτικότητας —της ικανότητας δηλαδή του σώματος να αντιλαμβάνεται τη θέση του στον χώρο— μειώνει δραστικά τις πιθανότητες πτώσης.
Τέλος, η πρόληψη ολοκληρώνεται με τη σωστή διάγνωση. Οι γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση και οι άνδρες άνω των 70 ετών θα πρέπει να υποβάλλονται σε εξέταση DEXA (μέτρηση οστικής πυκνότητας). Είναι η μόνη εξέταση που μπορεί να «δουν» οι γιατροί την οστεοπόρωση προτού συμβεί το πρώτο κάταγμα.
Συμπερασματικά, η υγεία των οστών δεν είναι αποτέλεσμα μιας μεμονωμένης ενέργειας, αλλά ενός τρόπου ζωής που συνδυάζει τη σωστή χημεία (διατροφή) με τη μηχανική (άσκηση).
Όπως υποστηρίζουν οι ειδικοί, το να επενδύεις στα οστά σου σήμερα είναι σαν να χτίζεις ένα «συνταξιοδοτικό πρόγραμμα» για την κινητικότητα και την ανεξαρτησία σου στο μέλλον.
