Νέα θεραπευτική αγωγή για τον καρκίνο του προστάτη – Στο επίκεντρο οι στοχευμένες θεραπείες που αξιοποιούν μοριακούς δείκτες του όγκου

Ο καρκίνος του προστάτη αποτελεί μία από τις συχνότερες μορφές καρκίνου στους άνδρες παγκοσμίως. Σε ορισμένους ασθενείς η νόσος διαγιγνώσκεται σε μεταστατικό στάδιο, αλλά παραμένει ορμονοευαίσθητη, δηλαδή συνεχίζει να ανταποκρίνεται στη στέρηση ανδρογόνων (androgen-deprivation therapy, ADT).

Η βασική θεραπεία σε αυτό το στάδιο περιλαμβάνει τον συνδυασμό ADT και αναστολέων του άξονα του ανδρογονικού υποδοχέα (androgen receptor pathway inhibitors, ARPIs), όπως η αμπιρατερόνη και η ενζαλουταμίδη. Παρά τη σημαντική πρόοδο των τελευταίων ετών, ένα ποσοστό ασθενών εμφανίζει πρόοδο της νόσου μέσα στα πρώτα χρόνια, που εξελίσσεται σε ορμονοάντοχο καρκίνο του προστάτη, μια πιο δύσκολα αντιμετωπίσιμη κατάσταση.

Τα τελευταία χρόνια, η ερευνητική προσοχή έχει στραφεί σε στοχευμένες θεραπείες που αξιοποιούν μοριακούς δείκτες του όγκου. Ένας από τους πιο σημαντικούς είναι το PSMA (prostate-specific membrane antigen), μια πρωτεΐνη που υπερεκφράζεται στα καρκινικά κύτταρα του προστάτη. Η ανάπτυξη της στοχευμένης θεραπείας με lutetium-177–labeled PSMA-617  (vipivotide tetraxetan,LuPSMA-617) έχει αλλάξει την προσέγγιση στη θεραπεία του μεταστατικού καρκίνου του προστάτη σε πιο προχωρημένα στάδια, καθώς έχει αποδειχθεί αποτελεσματική σε ασθενείς με ορμονοάντοχη νόσο (μελέτες VISION και PSMAfore).

Οι γιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Δρ. Μαρία Καπαρέλου (Παθολόγος – Ογκολόγος) και Θάνος Δημόπουλος (τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ, Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής) αναφέρουν ότι για πρώτη φορά, μελετήθηκε  η χρήση του LuPSMA-617 σε πρώιμο στάδιο μεταστατικής νόσου, σε ασθενείς δηλαδή που δεν έχουν ακόμα αναπτύξει ορμονοαντοχή. Η μεγάλη διεθνής μελέτη φάσης ΙΙΙ PSMAddition, που παρουσιάστηκε στο ESMO 2025, αξιολόγησε την προσθήκη του LuPSMA-617 στη συνήθη θεραπεία ADT + ARPI σε ασθενείς με PSMA-θετική μεταστατική ορμονοευαίσθητη νόσο.

Η μελέτη περιέλαβε 1.144 ασθενείς από όλο τον κόσμο, με επιβεβαιωμένες μεταστατικές βλάβες σε σπινθηρογράφημα PET/CT με [68Ga]Ga-PSMA-11. Οι ασθενείς τυχαιοποιήθηκαν να λάβουν είτε το συνδυαστικό σχήμα με LuPSMA-617 είτε μόνο την καθιερωμένη θεραπεία. Το πρωτεύον καταληκτικό σημείο ήταν η επιβίωση χωρίς πρόοδο νόσου επιβεβαιωμένη ακτινολογικά (radiographic progression-free survival, rPFS).

Τα αποτελέσματα έδειξαν στατιστικά σημαντική βελτίωση στην rPFS για το σκέλος με LuPSMA-617, με μείωση κατά 28% του κινδύνου εξέλιξης νόσου ή θανάτου. Το όφελος αυτό παρατηρήθηκε σε όλους σχεδόν τους υποπληθυσμούς της μελέτης, ανεξάρτητα από το φορτίο νόσου ή το αν ήταν de novo μεταστατική νόσος ή υποτροπιάζουσα. Αν και τα δεδομένα συνολικής επιβίωσης δεν είναι ακόμη ώριμα, διαφάνηκε μια θετική τάση υπέρ της πρώιμης χρήσης LuPSMA-617.

Η θεραπεία εμφάνισε προφίλ ασφάλειας σύμφωνο με ό,τι είναι ήδη γνωστό από προηγούμενες μελέτες. Η πιο συχνή παρενέργεια ήταν η ξηροστομία, ενώ παρατηρήθηκαν και ήπια αιματολογικά ανεπιθύμητα συμβάματα. Παρά την αύξηση ορισμένων ανεπιθύμητων ενεργειών, η ποιότητα ζωής των ασθενών δεν επηρεάστηκε αρνητικά.

Τα ευρήματα της μελέτης PSMAddition αποτελούν ένα πιθανό κλινικό όφελος στη θεραπεία του μεταστατικού ορμονοευαίσθητου καρκίνου του προστάτη, υποδεικνύοντας ότι η πρώιμη ενσωμάτωση του LuPSMA-617 στο θεραπευτικό σχήμα μπορεί να αλλάξει την πορεία της νόσου και να προσφέρει ουσιαστικό όφελος στους ασθενείς.