Για τις περισσότερες γυναίκες, η εμμηνόπαυση εμφανίζεται φυσικά γύρω στην ηλικία των 49 ετών.
Κατά την περίοδο πριν από την εμμηνόπαυση, η ποιότητα και η ποσότητα των ωαρίων μειώνονται με την πάροδο του χρόνου. Στη συνέχεια, οι ωοθήκες σταματούν να απελευθερώνουν ωάρια.
Σε αυτή την περίοδο, οι ωοθήκες σταματούν επίσης να παράγουν τις σεξουαλικές ορμόνες οιστρογόνα και προγεστερόνη. Αυτό προκαλεί το τέλος της εμμήνου ρύσεως. Όταν συμπληρώσετε 12 μήνες χωρίς περίοδο, βρίσκεστε στην εμμηνόπαυση.
Ωστόσο, ορισμένες γυναίκες μπαίνουν γρήγορα την εμμηνόπαυση μετά την αφαίρεση των ωοθηκών τους με χειρουργική επέμβαση. Άλλες θα περάσουν στην εμμηνόπαυση σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα εάν οι ιατρικές θεραπείες, όπως η χημειοθεραπεία ή η ακτινοθεραπεία, βλάψουν τις ωοθήκες τους.
Τι μπορείτε λοιπόν να περιμένετε από την εμμηνόπαυση όταν αυτή οφείλεται σε χειρουργική επέμβαση ή ιατρική θεραπεία;
Ποιες θεραπείες μπορούν να προκαλέσουν εμμηνόπαυση
Η χειρουργική εμμηνόπαυση εμφανίζεται όταν οι γυναίκες αφαιρούν τις ωοθήκες τους για να αντιμετωπίσουν παθήσεις όπως ο καρκίνος των ωοθηκών.
Ορισμένες γυναίκες με γενετική προδιάθεση για καρκίνο των ωοθηκών και του μαστού, όπως π.χ. η Αντζελίνα Τζολί, που φέρουν το γονίδιο BRCA1, μπορεί επίσης να αφαιρέσουν τις ωοθήκες τους για να σταματήσουν την παραγωγή οιστρογόνων. Αυτό μειώνει τον κίνδυνο καρκίνου των ωοθηκών και του μαστού, οι οποίοι θεωρούνται καρκίνοι που εξαρτώνται από τα οιστρογόνα.
Ωστόσο, κι άλλες χειρουργικές επεμβάσεις στην πύελο μπορούν να βλάψουν τις ωοθήκες και να προκαλέσουν εμμηνόπαυση, όπως η αφαίρεση κύστεων των ωοθηκών ή η θεραπεία για ενδομητρίωση.
Οι ιατρικές θεραπείες που βλάπτουν σοβαρά τις ωοθήκες ή είναι τοξικές για αυτές μπορούν επίσης να προκαλέσουν εμμηνόπαυση. Μεταξύ αυτών, η χημειοθεραπεία ή η ακτινοθεραπεία για καρκίνο και η θεραπεία για ρευματολογικές παθήσεις όπως ο λύκος.
Το αν θα μπείτε σε εμμηνόπαυση μετά από ιατρική θεραπεία θα εξαρτηθεί από την ηλικία σας, το υποκείμενο ωοθηκικό απόθεμα, καθώς και τον τύπο και τη δόση χημειοθεραπείας ή ακτινοθεραπείας. Οι νεότερες γυναίκες γενικά έχουν μεγαλύτερα ωοθηκικά αποθέματα, επομένως μπορούν να αντέξουν περισσότερες βλάβες.
Πότε συμβαίνει, πώς διαγιγνώσκεται
Η εμμηνόπαυση λόγω ιατρικής θεραπείας μπορεί να εμφανιστεί νωρίτερα από την τυπική ηλικία της φυσικής εμμηνόπαυσης. Όταν η εμμηνόπαυση εμφανίζεται μεταξύ 40 και 45 ετών, ονομάζεται πρώιμη εμμηνόπαυση. Περίπου το 12% των γυναικών θα έχουν πρώιμη εμμηνόπαυση.
Πριν από τα 40, η πρώιμη εμμηνόπαυση ονομάζεται «πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια». Αυτό συμβαίνει επειδή για τις γυναίκες των οποίων η περίοδος σταματά αυθόρμητα, υπάρχει ακόμα πιθανότητα να επιστρέψει η ωοθηκική τους λειτουργία. Αλλά αυτό είναι λιγότερο πιθανό εάν η περίοδος σταματήσει λόγω της επίδρασης ιατρικών θεραπειών. Και είναι αδύνατο μετά τη χειρουργική εμμηνόπαυση. Περίπου το 4% των γυναικών έχουν πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια.
Η διάγνωση της χειρουργικής εμμηνόπαυσης είναι σαφής. Ωστόσο, η διάγνωση της εμμηνόπαυσης μετά από ιατρικές θεραπείες μπορεί να είναι πιο δύσκολη. Η διάγνωση βασίζεται σε τέσσερις ή περισσότερους μήνες χωρίς ή ακανόνιστη έμμηνο ρύση, καθώς και σε υψηλό επίπεδο ωοθυλακιοτρόπου ορμόνης, το οποίο προσδιορίζεται με εξέταση αίματος.
Ποια είναι τα συμπτώματα, πώς διαφέρουν
Τα συμπτώματα της ανεπάρκειας οιστρογόνων, όπως οι εξάψεις, συνήθως ξεκινούν γρήγορα μετά τη χειρουργική εμμηνόπαυση. Άλλα συμπτώματα, όπως η ξηρότητα του κόλπου, μπορεί να αναπτυχθούν πιο αργά. Τα συμπτώματα της χειρουργικής εμμηνόπαυσης είναι συχνά πιο σοβαρά από τη φυσική εμμηνόπαυση.
Αλλά η εμπειρία κάθε ατόμου είναι διαφορετική. Και τα συμπτώματα μπορεί να ποικίλλουν από τη μία γυναίκα στην άλλη, αλλά και στην ίδια γυναίκα. Μπορεί επίσης να είναι δύσκολο να διακρίνει κανείς ποια συμπτώματα οφείλονται στην εμμηνόπαυση και ποια οφείλονται στο υποκείμενο πρόβλημα υγείας ή θεραπεία, όπως οι επιπτώσεις της χημειοθεραπείας στη γνωστική λειτουργία.
Τα χαμηλά οιστρογόνα από την πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια μπορούν να προκαλέσουν ξηρότητα του κόλπου, μειωμένη λίμπιντο, μυϊκή εξασθένηση και απώλεια οστικής μάζας, και μπορεί επίσης να βλάψουν τη λειτουργία του εγκεφάλου. Μπορεί επίσης να αυξήσει τον κίνδυνο καρδιακών παθήσεων και εγκεφαλικού επεισοδίου, με υψηλότερο κίνδυνο μετά τη χειρουργική εμμηνόπαυση από την αυθόρμητη πρόωρη εμμηνόπαυση.
Η πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια μπορεί επίσης να οδηγήσει σε χειρότερη ψυχική υγεία και ποιότητα ζωής, και μπορεί να επηρεάσει την ικανότητά σας για εργασία.
Οι γυναίκες με χειρουργική εμμηνόπαυση δεν μπορούν να μείνουν έγκυες, ενώ οι γυναίκες με πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια είναι απίθανο να μείνουν έγκυες με φυσικό τρόπο.
Πώς αντιμετωπίζεται
Η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης (HRT), η οποία αντικαθιστά τα ελλείποντα οιστρογόνα (συν προγεστερόνη εάν εξακολουθείτε να έχετε τη μήτρα σας), είναι ο βασικός πυλώνας θεραπείας για γυναίκες με πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια και πρόωρη εμμηνόπαυση.
Οι γυναίκες που έχουν υποβληθεί σε χειρουργική εμμηνόπαυση ή βιώνουν πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια μπορούν να εξετάσουν το ενδεχόμενο HRT για την ανακούφιση των συμπτωμάτων και την προστασία των οστών.
Ωστόσο, η HRT δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί εάν έχετε ορισμένες παθήσεις, όπως ορμονοεξαρτώμενο καρκίνο του μαστού.
Είναι σημαντικό να μιλήσετε με τον πάροχο υγειονομικής περίθαλψης σχετικά με τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της ορμονοθεραπείας (HRT) στην περίπτωσή σας.
Άλλες επιλογές θεραπείας περιλαμβάνουν:
- κολπικά οιστρογόνα, τα οποία μπορούν να είναι χρήσιμα για την κολπική ξηρότητα
- γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, η οποία είναι χρήσιμη για τη διαχείριση των εξάψεων, του ύπνου και της διάθεσης.
Παρόλο που η κινεζική φυτική ιατρική μπορεί να ανακουφίσει τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης σε ορισμένες γυναίκες, συνολικά δεν υπάρχουν αρκετά επιστημονικά στοιχεία ότι οι συμπληρωματικές θεραπείες μπορούν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά την πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια.
Οι επαγγελματίες υγείας θα πρέπει να μιλούν στις ασθενείς σχετικά με τα πιθανά συμπτώματα και τους κινδύνους της χειρουργικής εμμηνόπαυσης και της πρόωρης ωοθηκικής ανεπάρκειας πριν ξεκινήσουν οποιεσδήποτε θεραπείες που μπορούν να προκαλέσουν αυτές τις παθήσεις.
Θα πρέπει επίσης να συζητηθούν επιλογές για την ελαχιστοποίηση αυτών των κινδύνων και τη διατήρηση της γονιμότητας και μπορεί να απαιτούν παραπομπή σε ειδικό.
Φωτογραφία: iStock
