Το σώμα μας είναι ρυθμισμένο να ακολουθεί το φως της ημέρας και το σκοτάδι της νύχτας. Ωστόσο, ο ύπνος αποδεικνύεται πιο δύσκολη υπόθεση.
Η σύγχρονη καθημερινότητα έχει μπερδέψει το βιολογικό μας ρολόι -και ως εκ τούτου και τον ύπνο μας- και το τίμημα, σύμφωνα με πρόσφατες επιστημονικές μελέτες, μπορεί να είναι πολύ βαρύτερο απ’ όσο φανταζόμαστε.
Μια λάμπα νυκτός, η οθόνη του κινητού που μένει ανοιχτή, η τηλεόραση που υποτίθεται ότι υποβοηθά τον ύπνο, όλα αυτά φαίνεται ότι έχουν άμεση και μετρήσιμη επίπτωση στην ποιότητα του ύπνου, την καρδιαγγειακή υγεία και την ψυχική ευεξία.
«Δεν μπορούσα να κοιμηθώ και δεν ήξερα γιατί»
Η περίπτωση της 40χρονης δασκάλας Puan Suraya από τη Μαλαισία περιγράφεται σε επιστημονική δημοσίευση στο Malaysian Family Physician Journal και αποτελεί ένα μεγεθυμένο παράδειγμα του προβλήματος.
Όπως περιγράφεται στην μελέτη, η 40χρονη πήγαινε τακτικά για ύπνο στις 10 μ.μ., αλλά δεν μπορούσε να κοιμηθεί μέχρι τη 1 π.μ. Επίσης, βίωνε περίπου 3-5 αφυπνίσεις κάθε βράδυ και με κάθε αφύπνιση χρειαζόταν περίπου 30 λεπτά για να κοιμηθεί ξανά. Η Suraya, βίωνε επίσης κόπωση κατά τη διάρκεια της ημέρας και δεν μπορούσε να συγκεντρωθεί στη δουλειά της.
Η αιτία του προβλήματος ποκαλύφθηκε όταν η ίδια ζήτησε ιατρική βοήθεια για τη χρόνια αϋπνία από την οποία έπασχε, χωρίς όμως να έχει κάποιο διαγνωσμένο οργανικό αίτιο ή ιστορικό λήψης φαρμάκων.
Όπως είπε στους γιατρούς, όταν πλησίαζε η ώρα του ύπνου, γινόταν πολύ ανήσυχη και κατακλυζόταν από το άγχος, στη σκέψη μιας ακόμα άγρυπνης νύχτας.
«Κάθε βράδυ, όταν ξαπλώνω στο κρεβάτι, νιώθω ότι πρέπει να προσπαθήσω πολύ για να κοιμηθώ. Συνεχώς κοιτάζω το ρολόι. Έχει γίνει απογοητευτικό», περιέγραψε η ίδια στους γιατρούς.
Το πρόβλημα αποδείχθηκε, όταν ήταν πιο απλό, απ΄ό, τι είχαν αρχικά φανταστεί οι γιατροί. Ο ύπνος της εντοπίστηκε ότι επηρεαζόταν δραματικά από τον… φωτισμό.
Η Puan Suraya κοιμόταν συστηματικά με φως ανοιχτό και χρησιμοποιούσε κινητό ή laptop αργά το βράδυ. Η λύση που της προτάθηκε δεν ήταν φαρμακευτική αλλά συμπεριφορική: μείωση φωτός, αυστηρή ρουτίνα ύπνου, απομάκρυνση ηλεκτρονικών συσκευών. Τα αποτελέσματα ήταν θεαματικά μέσα σε λίγες εβδομάδες.
Όταν το φως επηρεάζει ακόμη και την υγεία της καρδιάς
Η ιστορία της Suraya δεν είναι μεμονωμένη. Σύμφωνα με μεγάλη ανάλυση δεδομένων από σχεδόν 89.000 άτομα στο Ηνωμένο Βασίλειο, όσοι έπεφταν για ύπνο με ανοιχτό φως –ακόμη και χαμηλής έντασης– είχαν έως και 56% αυξημένο κίνδυνο καρδιακής ανεπάρκειας, έμφραγματος και άλλων καρδιαγγειακών νοσημάτων.
Η εξήγηση είναι απλή: το φως το βράδυ διαταράσσει το κιρκάδιο ρολόι του οργανισμού, επηρεάζει την παραγωγή μελατονίνης, και αυξάνει τους δείκτες φλεγμονής και αρτηριακής πίεσης.
Οι επιπτώσεις, λοιπόν, δεν αφορούν μόνο στον ύπνο αλλά και στην καρδιά, τον εγκέφαλο και τον μεταβολισμό.
Οι επιστήμονες μέσα από σειρά μελετών κατέληξαν πως ακόμη και μια μικρή πηγή φωτός -όπως το stand by του τηλεχειριστηρίου ή το αχνό φως της τηλεόρασης– μπορεί να «ξυπνά» συστήματα του εγκεφάλου που πρέπει να είναι σε ανάπαυση.
Τι μπορείτε να κάνετε
Η επιστημονική κοινότητα συστήνει μερικές απλές, αλλά ουσιαστικές αλλαγές:
- Αποφύγετε το μπλε φως από οθόνες τουλάχιστον μία ώρα πριν τον ύπνο.
- Κλείστε όλες τις πηγές φωτός στο υπνοδωμάτιο – ακόμα και μικρές, όπως LED φορτιστών ή τηλεοράσεων.
- Χρησιμοποιήστε βαριές κουρτίνες ή μάσκα ύπνου.
- Μην αφήνετε την τηλεόραση να παίζει κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Αν χρειάζεστε φως για ασφάλεια, προτιμήστε κόκκινο ή πορτοκαλί χαμηλής έντασης, που επηρεάζει λιγότερο τον κιρκάδιο ρυθμό.
Οι γιατροί τονίζουν πως το να κοιμόμαστε σωστά δεν είναι lifestyle επιλογή, αλλά κρίσιμος δείκτης υγείας, όπως η διατροφή και η άσκηση.
Φωτογραφία: iStock
